ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਰਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁਤੇ ਨृਪ ਸ੍ਨਾਨੇਨਵ ਵਿਪਾਪਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਜਾਯਤੇ
ਓ ਰਾਜਾ, ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ੍ਰਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਂਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਂਡੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਰਬੁਦਾ ਭਾਗ ਦੇ ਤੀਜੇ ਹਿੱਸੇ, ਸਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਖੰਡ ਵਿਚ, ਸ੍ਰੀ ਸਕੰਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ 'ਸ਼ੁਕਲਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਤੇਈਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵੀ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੁਂਭਦਾਨਵਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਥੇ ਕਾਤਿਆਯਨੀ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁੰਭ ਦਾਨਵ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਂਭੋਨਾਮ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਃ ਪੁਰਾऽऽਸੀਤ੍ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਾਨਵ ਸੀ।
ਸ ਸ਼ਂਕਰਵਰਾਦ੍ਦੈਤ੍ਯੋ ਦੇਵਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਉਹ ਦਾਨਵ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਵਰ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ ਬਣ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤ੍ਵਾऽਰ੍ਬੁਦਮਥਾਚਲਮ੍ ਦੇਵੀਮਾਰਾਧਯਾਮਾਸੁਰ੍ਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਾਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ।
ਅਥ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸਾ ਦृष੍ਟਿਗੋਚਰਮਾਗਤਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
ਤਂ ਨਿषੂਦਯ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸੋਵਧ੍ਯੋਨ੍ਯੈਃ ਸਦਾ ਰਣੇ
ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਾ ਸਂਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਿ ਪੁਰਾ ਬਾष੍ਕਲਿਤੋ ਵਯਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਬਾਸਕਲ ਦੇ ਵਲੋਂ ਪਰਾਜਿਤ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ।
ਸ ਤਯਾ ਯਾਚਿਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਯੋषਿਤਂ ਨृਪ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਦਾਨਵ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਹੈ—
ਜੀਵਗ੍ਰਾਹੇਣ ਦੁष੍ਟੇਯਂ ਗृਹ੍ਯਤਾਂ ਪਰੁषਸ੍ਵਨਾ 7.3.24.
‘ਇਹ ਮੰਦਬੁਧੀ, ਕਰੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ, ਜਿਉਂਦੇ ਫੜੀ ਜਾਵੇ!’
ਅਥ ਤਸ੍ਯ ਸਮਾਦੇਸ਼ਾਦ੍ਦਾਨਵਾਸ੍ਤਾਂ ਤਤੋ ਦ੍ਰੁਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਦਾਨਵ ਉਸ ਦੇ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇ।
ਤਤੋऽਵਲੋਕਨਾਦ੍ਦੈਤ੍ਯਾਸ੍ਤਯਾ ਤੇ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਕृਤਾਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਰਾਖ ਹੋ ਗਏ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿष੍ਠੇਤਿ ਖਙ੍ਗਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਭੀषਣਃ
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੀਖਿਆ, ‘ਰੁਕੋ! ਰੁਕੋ!’
ਅਭਵਦ੍ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ਸਦ੍ਯਃ ਪਤਂਗ ਇਵ ਪਾਵਕਮ੍ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਾਤਾਲਂ ਭਯਸਂਯੁਤਾਃ
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਤੰਗੇ ਵਾਂਗ ਰਾਖ ਹੋ ਗਿਆ; ਡਰ ਕੇ ਹੋਰ ਦਾਨਵ ਰਸਾਤਲ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤਾਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਰ੍ਵਤੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯੇ ਹ੍ਯਰ੍ਬੁਦੇऽਹਂ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਇਥੇ ਹੀ, ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਮੈਂ ਰਹਾਂਗੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ!’
ਵਿਨਾ ਯਜ੍ਞੈਸ੍ਤਥਾ ਦਾਨੈਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਸਂਕੀਰ੍ਣਤਾਂ ਗਤਃ
ਯਜਨ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਵਰਗ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਤ੍ਰ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਸਦਾ ਸ਼ੁਚੇਃ
ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਓ ਪਵਿੱਤਰ, ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ।
ਸਾਪਿ ਦੇਵੀ ਗਿਰੌ ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਚੈਵਾਰ੍ਬੁਦੇ ਨृਪ ॥ 7.3.24.
ਉਹ ਦੇਵੀ, ਰਾਜਾ, ਅਰਬੁਦਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਈ।
ਗੁਹਾਮਧ੍ਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਨਿਤ੍ਯਂ ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਯ ਵੈ
ਉਹ ਗੁਫਾ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਤਾਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਕੋਈ ਚੰਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਪੱਖ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਕਾਂਦੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਸਪ੍ਤਮੇ ਪ੍ਰਭਾਸਖਣ੍ਡੇ ਤृਤੀਯੇऽਰ੍ਬੁਦਖਣ੍ਡੇ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਂਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀ ਸਕਾਂਦ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਠੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਅਧਿਆਇਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਸਤਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਸ ਖੰਡ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਅਰਬੁਦਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ 'ਕਾਟਿਆਯਨੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਚੌਵੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਯਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਮਂਕਿਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਚ
ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਕੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਤਪ ਕਰਿਆ ਸੀ—
ਪੁਰਾ ਮਂਕਿਰਭੂਦ੍ਵਿਪ੍ਰੋ ਨਾਮਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭੂਪਤੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਾ, ਮੰਕੀ ਸਿਰਫ ਨਾਮ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ।
ਅਥਾਸੌ ਪਰ੍ਵਤੇ ਰਮ੍ਯੇ ਲੋਕਾਨਾਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਤ੍ਵਥ ਕਾਲਸ੍ਯ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਮੁਪਾਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਦਮਯਾਮਾਸ ਗੋਯੁਗਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।
ਨਿਬਦ੍ਧਮੁष੍ਟ੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਗ੍ਰੀਵਾਦੇਸ਼ੇ ਬਲਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਊਠ ਨੂੰ ਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ ਰੱਖਿਆ।
ਗੋਯੁਗੇਨ ਹਿ ਗ੍ਰੀਵਾਯਾਂ ਲਮ੍ਬਮਾਨੇਨ ਭੂਪਤੇ
ਰਾਜਾ, ਉਹ ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਗਲ 'ਤੇ ਲਟਕਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।