शृणु, महाभाग, यथाऽत्र प्राचीनकाले युगविभागः प्रतिपाद्यते। अत्रोक्तं यत् युगानां कालपरिमाणं चतुर्णां वर्तते—अष्टलक्ष्यधिकं षट्चत्वारिंशलक्षं वर्षसङ्ख्यया, ततः कलियुगस्य चतुर्लक्षत्रयाणि द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणि प्रसिद्धानि। कृतयुगे धर्मश्चतुर्भिः पादैः स्थितः, तदा जनार्दनः शुक्लवर्णः सञ्जायते। तस्मिन्काले धर्माचरणमेव प्रवर्तते, अकालमरणं न कस्यापि जायते। तत्र न कामो न क्रोधो न भयं न लोभो न मत्सरः न द्वेषः विद्यते। अनन्तरं तृतीयं युगं त्रेता नाम, तत्र धर्मस्त्रिभिः पादैः स्थितः। तस्मिन्युगे यज्ञाः प्राणिभिः क्रियन्ते, येषां फलदायित्वं सुस्पष्टम्। तत्र तपः ब्रह्मचर्यं स्नानं विविधदानानि च प्रवर्तन्ते। ततो द्वापरयुगमुपस्थितम्, तत्र पाठयज्ञतपांसि फलाकाङ्क्षया क्रियन्ते। तस्मिन्युगे भूमौ राजानः परस्परं युद्धानि कुर्वन्ति। ततः पापप्रचुरः कलियुगः चतुर्थो भवति। तस्मिन्विष्णुः श्यामवर्णो जायते, पापस्य च प्रवृद्धिः। तत्र राजानः धनलोभेन, शतशः काममोहैश्च युक्ताः भवन्ति। गावः न्यूनं दुग्धं ददति, द्विजातयः सत्यरहिताः भवन्ति। एवं कलियुगे दुष्टाः सत्यवर्जिताः स्युः। द्वादशे वर्षे स्त्रियः गर्भिण्यः स्युः। सर्वे वर्णाश्रमाः समाना एव दृश्यन्ते। तत्र तीर्थानि निष्फलानि, सर्वथा म्लेच्छैः दूषितानि भवन्ति। एवं श्रुत्वा ते ब्रह्माणं निर्गुणसम्भवम् ऊचुः—"देवेश, वद कुत्र वयं सदा स्थितुं शक्नुमः?" तदा सः प्राह—"तस्मात् तत्र गन्तव्यं, सर्वैः तीर्थैः क्षेत्रैश्च सह।" यः कश्चित् महापापी अपि अर्बुदं पश्यति चेत्, स धर्मफलमवाप्नोति। तस्मात् सर्वाणि तीर्थानि कलियुगे निर्गत्य, अर्बुदगिरौ स्थितानि, कलिभयात्। कुरुक्षेत्रं प्रभासं ब्रह्मवर्तं च, सर्वे अर्बुदनाम्नि पर्वते निवासं कृतवन्तः। तत्र शान्ताः पुरुषाः परां मुक्तिं प्राप्नुवन्ति। शृणु, विप्र, यदद्भुतं तत्र प्राचीनकाले जातम्। तत्र धर्मशीलः कश्चन पुरुषः तपः अकरोत्, रागक्रोधविवर्जितः। तत्र तस्य पित्तं पतितम्, तद्रक्तवर्णं बभासे। सः आत्मनं सिद्धमिति ज्ञात्वा नृत्यं कर्तुम् आरब्धवान्। तस्मिन्काले सागराः अपि कम्पिताः सञ्जाता। राजश्रेष्ठ, यदा सः नृत्यति स्म, सर्वे लोकाः विक्षिप्ताः अभवन्। तदा सर्वे देवगणाः कामनाशनं शम्भुं जग्मुः। तदा ब्राह्मणरूपेण द्विजश्रेष्ठः शम्भुना संबोधितः। सः प्राह—"शक्तिः काचित् उत्पन्ना, यस्मात् मम रक्तं पित्तं जातम्। तस्मात् प्रमोदात् अहं नृत्यं करोमि।" ततः स्वाङ्गुष्ठे स्वयम् अङ्गुल्या ताडितवान्। तदा सः मन्कनाकाय उक्तवान्—"पश्य, ब्राह्मण, मम हस्तम्।" एवं, महाभाग, युगधर्माणां परिवर्तनं, कलिप्रभावः, तीर्थानां गमनं च अर्बुदगिरौ, तत्रैव धर्मनिष्ठस्य तपस्विनः अद्भुतचरितं च प्रवृत्तम्।