ततस् तेषां पर्वते भूमितलं विदार्य सहसा निर्गमनं जातम्। ततः सर्वे ते, दृढव्रताः देवीभक्ताः, तत्रैव स्थित्वा, निरन्तरं होमकर्माणि कुर्वन्तः, परमाणि स्तोत्राणि जापन्तश्च, तिष्ठन्ति स्म। केचन दन्तैः मुसलैः यजन्ति, अन्ये शिलाभिः पीडयन्ति स्म। देवतानां केचन पुरतः गीतवाद्यादिकं कुर्वन्तः आसन्। तदा देवी परमसन्तुष्टा भूत्वा वाक्यमिदं अब्रवीत्— "सन्तुष्टा अहं वः पुत्राः। किमर्थं एषः तपोव्रतः कृतः?" ततो नागराजस्य आज्ञया वयं शरणार्थिनः त्वत्समीपं आगताः, इति तैः उक्तम्। "त्वं अस्मान् शापाग्निसम्भूतभीतः पालय; परिक्षितः यज्ञे वह्निः त्वां दहिष्यति," इति च तैः निवेदितम्। देवी पुनरुवाच— "निरभयाः भवित्वा, भोगान् अनन्तान् भुञ्जध्वम्। यदा यज्ञः समाप्तः, तदा स्वस्थानं प्रतियास्यथ। अयं नागसरोवरः, एषः पुण्यप्रदेशः, भूमौ प्रकटो भविष्यति। यः कश्चन तत्र स्नानं कुर्यात्, तस्यापद्भयम् न भविष्यति। सर्वे भोगाः, मानुषा वा दैविका वा, तत्र लभ्यन्ते।" इति। एवमुक्त्वा, ये देवीशरणाः, ते तत्रैव उत्तमपर्वते स्थित्वा कालं निन्युः। दीर्घकालेन, परिक्षितः यज्ञकाले, देवीअनुज्ञया, ते पुनः पुनर् नमस्कृत्य, प्रस्थिताः। अद्यापि कृष्णपञ्चम्यां श्रावणमासे, राजन्, तत्र श्राद्धकर्म यत्नेन कर्तव्यम्। इत्येवमस्य चतुस्त्रिंशदधिकसप्तत्रिंशत्तमोऽध्यायः, "नागोद्भवतीर्थमाहात्म्यम्" इति नाम, अर्बुदखण्डस्य तृतीयभागे, सप्तमप्रभासाखण्डे, श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसहस्रसंख्यायां समाप्तः। यत्र गुह्ये जाह्नवी वर्तते, राजश्रेष्ठ, यः तत्र सम्यक्स्नानं करोति, स सर्वतीर्थफलमवाप्नोति। सा कदा तत्र आगता? इति मम परमकुतूहलम्। अत्रैव अर्बुदे, त्वं सदा निष्ठां कुरु, महाबाहो। तत्र लिङ्गं स्वयमेव शम्भुना प्रतिष्ठापितम्। अन्यकारणात्, तीव्रकोपसमन्वितः, अहं पर्वते स्थातव्यम्, इति निश्चितम्। गिरिश्वररूपेण गङ्गा चित्ते समुत्पन्ना। गौर्यपि, गर्वयुक्ता, परमेश्वरी, तदज्ञा आसीत्। महान् उपायः जाह्नव्याः संयोगाय चिन्तितः। मम अपि जलव्रतसमुत्था निश्चितसंकल्पा आसीत्। तत्र एव, जलमध्यस्थः, जलभक्तः स्थास्यामीति। स जलपूर्णः पुण्यः प्रदेशः, महाशुभदः। व्रतानुशङ्कया देवेश्वरः तत्रैव प्रविष्टः। सा ध्यानस्थया तत्रैव शिवेन सह सायुज्यं प्राप्तवती। व्रतानुशङ्कया, राजन्, गौरी तं न तत्त्वतः अविज्ञाय, मुक्तिज्ञानसम्पन्नः सः तत्र आगतः, विचरन्। सः, महादेवं जलस्थितं, व्रतं पालयन्तं दृष्ट्वा, तस्य तपस्विनः मुखनेत्रयोः परिवर्तनं पश्यन्, ध्यानदृष्ट्या महेश्वरं गङ्गायां लीनं ददर्श। ततः सः हरस्य कृत्यं सर्वं निवेदयामास।