सूत उवाच— व्यास महाभाग, यः कश्चित् तत्र सम्यग् उपासते, स भैरव्याः क्लेशान् कदापि न अनुभवति। ज्येष्ठमासस्य शुक्लपक्षे दशम्यां च बुधवासरे हस्तनक्षत्रयोगे च, तदा गङ्गायाः शुद्धं परमं च जन्म भवति, इति ते कथयामि। तस्मिन् दिवसे यः कश्चित् तत्र स्नानं करोति, स सर्वतीर्थफलम् आप्नोति। केवलं तस्य श्रवणमात्रेण अपि व्रतभङ्गो न भवति। स बहुव्रती, आत्मसंयमी, वेदवेदाङ्गविद् च भवति। तथापि किञ्चिद् अल्पदोषात् तस्य व्रतपरिपूर्णता न जाताऽभूत्। तस्मिन् काले, ब्रह्मन्, तस्य गृहे महातपस्वी एकः अतिथिः आगतः। स सः नारदं शास्त्रविधिना सम्यक् सत्कृतवान्। भगवन्, त्वं तु ज्ञानचक्षुषा सर्वं जानासि। कस्य पापसङ्गेन व्रतभङ्गः निश्चितं जात इति मम शङ्का अस्ति। महाराष्ट्रे धनसञ्चक इति प्रसिद्धः ब्राह्मणः आसीत्। तं ब्राह्मणं ब्रह्मदत्त इति आहुः, स वेदद्वेष्टा ब्राह्मणद्वेष्टा च आसीत्। स देवतीर्थनास्तिकः परधनचौरः च आसीत्। तेन तस्य आयुः क्षीणं जातं, स च दरिद्रः अभवत्। चौर्यं परित्यज्य स यात्रिकैः सह संगतम् अकरोत्। तस्मिन् समये, यमदूतैः स निग्रहालयं नीतः। तत्र स धर्मराजेन स्वामिभक्तेन दृष्टः। धर्मराजः समस्तान् यमदूतान् आह—“शृणुत, सर्वे, एकचित्ताः। अयं पापी गोडावरीतीरे मृतः; अस्माकं तत्र किञ्चित् कार्यं नास्ति। रवौ सिंहस्थे बृहस्पतौ वा गुरौ सति अपि, ते गौतमीतीरं आगच्छन्ति। तेन पुण्यबलात् न किञ्चित् कारणं विद्यते।” इति उक्त्वा, तैः विमुक्तः ब्राह्मणः punar् ब्रह्मपथम् अवाप्तः। किं तपः? किं दानं? किं तीर्थव्रतानां पालनं? केन पुण्यबलात् व्रतभङ्गः न जायते? यत्र ऋषिणा सत्यदर्शिना रुद्रसरो वर्णितम्, तत्र, द्विजश्रेष्ठ, कोटिशः तीर्थानि सन्ति। तस्य तीर्थस्य उत्तरदिशि सुतीरथं नाम सर्वकामदं अस्ति। तस्य दर्शनमात्रेण सर्वयज्ञफलम् अधिगच्छति। एतानि वचनानि श्रुत्वा स ब्राह्मणः कुमुद्वतीं जगाम। ततः स ब्राह्मणश्रेष्ठः सत्त्वलोकान् साक्षात् प्राप्नोत्। एवं अयं अष्टषष्टितमः अध्यायः, ‘अखण्डेश्वरमाहात्म्यवर्णनं’ नाम, अवन्तीमाहात्म्ये, पञ्चमे स्कन्दमहापुराणे समाप्तः। पूर्वं हि एतत् ब्रह्मणा मर्कण्डेयप्रश्ने प्रत्यूच्य कथितम्। शृणु, वत्स, पृथिवीतले शिप्रा नाम दिव्यनदी वहति। तस्याः दर्शनमात्रेण महापापक्षयः स्यात्। तत्र तेजस्वी सूर्यः, दक्षिणायनगतिम् उपगतः, स्थितः। तत्र मृताः अपि योगिनः, रिपुंतप, मार्गं प्राप्नुवन्ति। तेषां तु, वत्स, शुभगमनं न भवति; सत्यं वदामि ते। तेषां मोक्षार्थं एतत् पुण्यतीर्थं स्थापितम्। अत्रैव, चराचरं जगत्, जगन्नाथ, समावृतम् अस्ति। चतुर्मासे, यदा हरिः शयनं करोति, तदा धर्माचरणं विहितम्।