ఆగత్య చ క్షుధాక్రాంత ఉచ్చైః ప్రోవాచ స ద్విజః పాయసం శుచి చోష్ణం చ శీఘ్రం క్షుధార్త్తినే ద్విజ
అక్కడికి వచ్చి ఆకలితో బాధపడుతూ ఆ బ్రాహ్మణుడు బలంగా ఇలా అన్నాడు: 'బ్రాహ్మణా! ఆకలితో ఉన్నవాడికి వెంటనే శుద్ధమైన వేడి పాయసం ఇవ్వండి.'
ఇతి శ్రుత్వా వచః క్షిప్రం విశ్వామిత్రః ప్రయత్నతః
ఈ మాటలు వినగానే విశ్వామిత్రుడు వెంటనే జాగ్రత్తగా
తదాదాయోత్థితం దృష్ట్వా దుర్వాసాస్తం విలోకయన్
అప్పటికి తీసుకొచ్చినదాన్ని తీసుకుని, అతను లేచిన దృశ్యాన్ని దుర్వాసుడు చూశాడు.
క్షణం సహస్వ విప్రేన్ద్ర యావత్స్నాత్వా వ్రజామ్యహమ్
బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! నేను స్నానం చేసి వచ్చేవరకు క్షణం ఓర్పుతో ఉండండి.
ఇత్యుక్త్వా స జగామైవ దుర్వాసాః స్వాశ్రమం తదా
ఇలా చెప్పి దుర్వాసుడు తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.
విశ్వామిత్రస్తపోనిష్ఠస్తదా సానురివాఽచలః 2.8.5.
ఆ సమయంలో తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్న విశ్వామిత్రుడు పర్వత శిఖరంలా నిలిచాడు.
తస్య శుశ్రూషణపరో మునిః కౌత్సో యతవ్రతః
వ్రతాన్ని పాటిస్తూ కౌత్సుడు ఆ మహర్షికి సేవ చేయడంలో నిమగ్నమయ్యాడు.
పునరాగత్య స మునిర్దుర్వాసా గతకల్మషః
తర్వాత ఆ ముని దుర్వాసుడు తిరిగి వచ్చి పాపరహితుడయ్యాడు.
తస్మిన్గతే మునివరే విశ్వామిత్రస్తపోనిధిః
ఆ మహర్షి వెళ్లిపోయిన తర్వాత తపస్సులో నిధిగా ఉన్న విశ్వామిత్రుడు
స విసృష్టో గురుం ప్రాహ దక్షిణా ప్రార్థ్యతామితి దక్షిణా తవ శుశ్రూషా గృహం వ్రజ యతవ్రత
అలా గురువు అనుమతినిచ్చిన తరువాత, అతడు ఇలా అన్నాడు: 'దక్షిణా అడగండి. మీ సేవే నాకు దక్షిణా. వ్రతాన్ని పాటించేవాడా! ఇంటికి వెళ్ళు.'
పునఃపునర్గురుం ప్రాహ శిష్యో నిర్బన్ధవాన్యదా
శిష్యుడు మళ్లీ మళ్లీ గురువును ఆతురంగా అడిగాడు.
సువర్ణస్య సువర్ణస్య చతుర్దశ సమాహర
పద్నాలుగు తులాల బంగారం తెచ్చిపెట్టుము.
ఇత్యుక్తో గురుణా కౌత్సో విచార్య సముపాగమత్
గురువు చెప్పినట్లు కౌత్సుడు ఆలోచించి, అక్కడికి వచ్చాడు.
ఇత్యుక్తం తే మునివర త్వయా పృష్టం హి యత్పునః
మహర్షీ, మీరు మళ్లీ అడిగినదానికి ఇలా సమాధానం చెప్పాను.
తస్మాద్దక్షిణదిగ్భాగే సంభేదః సిద్ధసేవితః
అందువల్ల దక్షిణ దిశలో సిద్ధులు సందర్శించే సంగమం ఉంది.
తత్ర స్నాత్వా మహాభాగ భవన్తి విరజా నరాః తదాప్నోతి స ధర్మాత్మా తత్ర స్నాత్వా యతవ్రతః ।। 2.8.5.
అక్కడ స్నానం చేసినవారు, మహాభాగ, కలుషం లేకుండా శుద్ధులవుతారు. నియమంగా స్నానం చేసిన ధర్మాత్ముడు ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
స్వర్ణాదికం చ యో దద్యాద్బ్రాహ్మణే వేదపారగే
బ్రాహ్మణుడికి, వేదాలు నేర్చుకున్నవారికి బంగారం మొదలైన దానాలు ఇచ్చినవాడు,
తిలోదకీసరయ్వోశ్చ సంగమే లోకవిశ్రుతే
ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధమైన తిలోదకి, సరస్వతి నదుల సంగమంలో,
ఉపవాసం చ యః కృత్వా విప్రాన్సంతర్పయేన్నరః
ఉపవాసం చేసి, బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచినవాడు,
ఏకాహారస్తు యస్తిష్ఠేన్మాసం తత్ర యతవ్రతః
అక్కడ నెల రోజుల పాటు నియమంగా ఒక్క భోజనం మాత్రమే చేసినవాడు,
నభస్య కృష్ణామావస్యాం యాత్రా సాంవత్సరీ భవేత్
నభస్య మాసంలో అమావాస్య రోజున జరిగే యాత్ర సంవత్సరానికి ఒకసారి జరుగుతుంది.
సింధుజానాం తురంగాణాం జలపానాయ సువ్రత
సింధు దేశంలో పుట్టిన కుదేరులకు నీరు త్రాగేందుకు, ఓ సద్గుణసంపన్నుడా,
తిలోదకీతి విఖ్యాతా పుణ్యతోయా సదా నదీ స్నాతో విముచ్యతే పాపైః సప్తజన్మార్జితైరపి
తిలోదకి నది ఎప్పుడూ పవిత్రమైన నీటితో ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు ఏడు జన్మల పాపాలు కూడా విడిపోతాడు.
తస్మాత్తిలోదకీస్నానం సర్వపాపహరం మునే స్నానం దానం వ్రతం హోమం సర్వమక్షయతాం వ్రజేత్
కాబట్టి మునీశ్వరా, తిలోదకి నదిలో స్నానం చేయడం అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది. అక్కడ స్నానం, దానం, నియమం, హోమం చేసినవాటన్నీ అక్షయ ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
ఇతి వివిధవిధానైస్తీర్థయాత్రాంక్రమేణ ప్రథితగుణవికాసః ప్రాప్తపుణ్యోవిధాయ
ఇలా వివిధ విధానాలతో తీర్థయాత్ర చేస్తే, గుణాలు పెరిగి, పుణ్యం లభిస్తుంది.
సీతాకుణ్డమితిఖ్యాతం సర్వకామఫలప్రదమ్
సీతాకుండం అన్నది అన్ని కోరికలు తీర్చే పవిత్రతీర్థంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
యత్ర స్నాత్వా నరో విప్ర సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే రామేణ వరదానాచ్చ మహాఫలనిధీకృతమ్
బ్రాహ్మణా, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. రాముడు వరమిచ్చినందువల్ల అది గొప్ప ఫలితాల నిలయంగా మారింది.
త్వత్కుణ్డస్యాస్య సుభగే త్వత్ప్రీత్యా కథయామ్యహమ్
సుభగే, నీ ఆనందార్థం ఈ కుండం కథను నేను చెప్పుతున్నాను.
అత్ర స్నానం చ దానం చ జపో హోమస్తపోఽథవా
ఇక్కడ స్నానం, దానం, జపం, హోమం లేదా తపస్సు చేయడం —
మార్గకృష్ణచతుర్దశ్యాం తత్ర స్నానం విశేషతః
మార్గ కృష్ణ చతుర్దశి రోజున అక్కడ స్నానం చేయడం ఎంతో విశిష్టమైనది.