ଯୌବନ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଭରପୂର, କିନ୍ତୁ ଜଳହୀନ ପଦ୍ମ ଚାଷର କୁମୁଦିକା ପରି, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟା ଏକ ଦିନ ନେମିଷ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ହସ୍ତୀନ୍ଦ୍ରୀୟ, ଯୁବତୀ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଦେହକୁ ଦେଖିଲେ ଏବଂ ଏକ ରୂପବାନ, ପ୍ରେମରେ ମତ୍ତ ରାଜପୁତ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କର ସହେଳୀମାନେ ସେଉଁଠି କହିଲେ, "ବାଳେ, ତୁମେ ଏପରି ସୁନ୍ଦର ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସାହସ ନାହିଁ। ତୁମର ପିତା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସମସ୍ତ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ।" ଏହି ସମୟରେ, ରାଜା ସୁରଥ, ଯିଏ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ଅପରିମିତ ଆଖିର ରମଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ତୁମର ଏକ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ମୁଁ ମୁଗ୍ଧ ହେଉଛି। ଏହି ଶୟନରେ ମୋ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ତୁମେ ମୋ ସହ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା, ପଦ୍ମନୟନୀ ସେ ଯୁବତୀ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଏହି ଯୁବତୀ ତୈନ୍ବୀ ନାମେ ରାଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଅରଜସ୍କ ତାଙ୍କର ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଦଣ୍ଡଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାପରେ, ତାହିଁ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀ ରାଜା ସୁରଥଙ୍କୁ କହିଲେ— "ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବ ଓ ଦୁର୍ବଳ ମନରେ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ବିବାହ ଛଡ଼ା କେବେ ମଧ୍ୟ ପତି ଠାରୁ ସୁଖ ମିଳିବ ନାହିଁ।" ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନାକାରା କରିବା ପରେ, ସେ ମହିଳା ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପୁନଃ ରାଜାଙ୍କ ନାକାରା ପରେ ସେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଠଣ୍ଡା ପାଣିରେ ଛିଟା ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅଚେତନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ରାଜାଙ୍କୁ ନା ଦେଖି, ନା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସହେଳୀମାନେ ଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ, ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନୟନୀ ସେ ମହାନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଭବିଷ୍ୟତ ଜାଣିଥିଲେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ଏହି ତାଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନ ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି। "କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ଏହି ଜନଶୂନ୍ୟ ଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛ?"— ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। ଏହା ଶୁଣି, ଏକ ଋଷି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଲାକାରିମାନଙ୍କର ରୂପକୁ ଶାପ ଦେଲେ— "ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ବିବାହିତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଏବେ ଏକ ଶାଖାବାସୀ ହରିଣ ହେଉ।" ସେ ଯୁବତୀ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ତେବେ ଶଙ୍କର କହିଲେ, "ସୁନ୍ଦର ଭୃକୁଟି ଓ ମନୋହର ଦନ୍ତ ଥିବା ସେ ଯୁବତୀ, ତାଙ୍କର ପତି ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷା ନେଇ ଏଠାକୁ ଆସିବେ।" ସେଠାରେ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜି, ହାଟକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେଉଳକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଦାନବ କନ୍ଦରମାଳିନୀଙ୍କ କନ୍ୟା ଆସିବେ। ଏହିପରି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ଶ୍ରୀମୟୀ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ବେଦବତୀ, ପର୍ଜନ୍ୟଙ୍କ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଆସିବେ। "ହାଟକ ତୀରେ, ହେ ମହାଦେବ, ତୁମେ ସଂଯୋଗ ଲାଭ କରିବେ।" ଏପରି ଭାବରେ, ସେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ପବିତ୍ର ସପ୍ତ ଗୋଦାବରୀ ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଫଳ ଓ ମୂଳ ଭୋଜନ କରି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ। ପ୍ରିୟଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ସେ ମହାକାବ୍ୟର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। "ଯେଉଁଠି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ହରିଣନୟନୀ ଯୁବତୀଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିପାରିବ, ସେଠି ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀ, ଯାହା ଋଷିମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜିତ, ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ନୟନ ସ୍ମରଣ କରିବେ।" ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ସୁରଥ ନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ କଟିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ତାଲ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ମେରୁଶୃଙ୍ଗରୁ ପୃଥିବୀରେ ପତିତ ହେଲେ।