ଵାକ୍ କସ୍ଯାଦେହିନୀ ଜାତା ପରଂ କୌତୂହଲଂ ମମ
ଏହି କଥା କାହା ପାଖରୁ ଉପଜିଛି, ହେ ଦେହବିହୀନ ? ମୋର ଅତି ଆଗ୍ରହ ।
ନିସୃଷ୍ଟଵାନ୍ ଭୂଵଲଯେ ତୁରଙ୍ଗଂ ଋତଧ୍ଵଜସ୍ଯୈଵ ସୁତାର୍ଥମାଶୁ
ସେ ତୁରନ୍ତ ଋତଧ୍ୱଜଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ଘୋଡ଼ାକୁ ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ରାଜ୍ଞଃ କୁଵଲଯାଶ୍ଵସ୍ଯ କୋର୍ଽଥୋ ନୃପସୁତସ୍ଯ ଚ
ରାଜା କୁବଳୟାଶ୍ୱ ଓ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ ?
ଲାଵଣ୍ଯରାଶିଃ ଶଶିକାନ୍ତିତୁଲ୍ଯା ମଦାଲସା ନାମ ମଦାଲସୈଵ
ସେ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଖଜାନା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତାଙ୍କ ନାମ ମଦାଲସା—ସେଠି ମଦାଲସା ନିଜେ ।
ପାତାଲକେତୁସ୍ତୁ ଜହାର ତନ୍ଵୀଂ ତସ୍ଯାର୍ଥତଃ ସୋ ଽଶ୍ଵଵରଃ ପ୍ରଦତ୍ତଃ
କିନ୍ତୁ ପାତାଳକେତୁ ସେ ସୁକୁମାରୀକୁ ହରଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଦୃଷ୍ଟୋ ଯଥା ଦେଵପତିର୍ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ଶଚ୍ଯା ତଥା ରାଜସୁତୋ ମୃଗାକ୍ଷ୍ଯା
ଯେପରି ଶଚୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ, ସେପରି ରାଜପୁତ୍ର ମୃଗନୟନୀକୁ ଦେଖିଲେ ।
ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସୁତୋ ଧୀମାନ୍ କିମଚେଷ୍ଟତ ଵୈ ପୁନଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କର ପୁଅ, ଯିଏ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ସେ ପରେ କଣ କଲେ?
କ୍ରୋଧଂ ଚକ୍ରେ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଦେଵାନାଂ ଦେଵସୈନ୍ଯହା
ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଦେବତାମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ମାରିଥିବା ଏଇ ପୁରୁଷ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଗଲେ।
ନିର୍ଜଗାମାଥ ପାତାଲାଦ୍ ଵିଚଚାର ଚ ମେଦିନୀମ
ତାପରେ ସେ ପାତାଳରୁ ବାହାରିଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟା ଗୌରୀ ଚ ଗିରିଜା ସଖୀମଧ୍ଯେ ସ୍ଥିତାଶୁଭା
ସେ ଦେଖିଲେ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ତାଙ୍କ ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ଅବସ୍ଥାରେ, ଶୁଭ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀଂ ଗିରିରାଜସୁତାଂ ଵନେ
ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଥିବା ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କର ଝିଅକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖିଲେ—
କସ୍ଯେଯଂ ଚାରୁସର୍ଵାଙ୍ଗୀ ଵନେ ଚରତି ସୁନ୍ଦରୀ
‘ଏହି ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଥିବା ଜଣେ ଜଣାଣୀ କିଏଙ୍କର? କିଏ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି?’
ତନ୍ମଦୀଯେନ ଜୀଵେନ କ୍ରିଯତେ ନିଷ୍ଫଲେନ କିମ୍
‘ମୋ ଜୀବନ ଯଦି କିଛି ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, ତେବେ ଏହାର କଣ ଉପକାର?’
ଅତୋ ଧିଙ୍ ମମ ରୂପେଣ କିଂ ସ୍ଥିରେଣ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
‘ଏହିପରି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଥିଲେ, ମୋ ରୂପ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା! ଏହାର କଣ ଉପଯୋଗ?’
ଯୋ ମାମସିତକେଶାଂ ତାଂ ଯୋଜଯେନ୍ ମୃଗଲୋଚନାମ୍
‘ଯିଏ ମୋତେ ସେଇ କଳା କେଶ ଓ ମୃଗନୟନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମିଳାଇଦେବେ—’
ପିଧାଯ କର୍ଣୋ ହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଶିରଃକମ୍ପଂ ଵଚୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାହାପରେ ସେ ନିଜ ହାତରେ କାନ ଢାକି, ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ, ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଲୋକନାଥସ୍ଯ ଭାର୍ଯୋଯଂ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ତ୍ରିଶୂଲିନଃ
‘ଏହି ଜଣାଣୀ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ନାଥ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା।’
ଭଵତଃ ପରଦାରୋଯଂ ମା ନିମଜ୍ଜ ରସାତଲେ
‘ଏହି ଅନ୍ୟଜନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ପୁଣି ପାତାଳକୁ ତଳେ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ!’
ଶତ୍ରଵସ୍ତେ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତୁ ପରଦାରାଵଗାହନମ୍
‘ତୁମ ଶତ୍ରୁମାନେ ଯଦି ଚାହାନ୍ତି, ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରୁନ୍ତୁ।’
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୈନ୍ଯଂ ଵିପ୍ରଧେନୁପ୍ରସକ୍ତଂ ତଥ୍ଯଂ ପଥ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକେ ହିତଂ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଗାଈ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଥିବା ସେନାକୁ ଦେଖି, ଯାହା ସତ୍ୟ, ଉପକାରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳକାମୀ—
ଵରଂ କ୍ଲୀବୈର୍ଭାଵ୍ଯଂ ନ ଚ ପରକଗଲତ୍ରାଭିଗମନଂ ଵରଂ ଭିକ୍ଷାର୍ଥିତ୍ଵଂ ନ ଚ ପରଧନାସ୍ଵାଦମସକୃତ୍
‘ଅନ୍ୟର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଯିବାଠାରୁ ଅପୁରୁଷ ହେବା ଭଲ; ଅନ୍ୟର ଧନ ଭୋଗ କରିବାଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଭଲ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ହେଉ।’
ଇଯଂ ସା ଶତ୍ରୁଜନନୀତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵେ
‘ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ମା’—ଏହିପରି କହି ସେ ପଳାଇଗଲେ।
ତାନ୍ ରୁରୋଧ ବଲାନ୍ନନ୍ଦୀ ଵଜ୍ରୋଦ୍ଯତକରୋ ଽଵ୍ଯଯଃ
ନନ୍ଦୀ, ଯିଏ ଅଚଳ ଏବଂ ହାତରେ ବଜ୍ର ଉଠାଇଥିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିବାନ୍ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ।
କୁଲିଶୋନାହତାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଗ୍ମୁର୍ଭୀତା ଦିଶୋ ଦଶ
ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିବ୍ର ଆଘାତ ପାଇ ସେମାନେ ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ପରିଘେଣ ସମାହତ୍ଯ ପାତଯାମାସ ନନ୍ଦିନମ୍
ସେ ଗୋଟିଏ ଲାଠି ଦେଇ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ମାଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପଡ଼ିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲେ।
ଶତରୂପାଭଵଦ୍ ଗୌରୀ ଭଯାତ୍ ତସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ
ସେ ଦୁଷ୍ଟର ଭୟରେ ଶତରୂପା ଗୌରୀ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ଯଥା ଵନେ ମତ୍ତକରୀ ପରିଭ୍ରମନ୍ କରେଣୁମଧ୍ଯେ ମଦଲୋଲଦୃଷ୍ଟିଃ
ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲରେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଜଣେ ହସ୍ତିନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଫିରେ, ତାହାର ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ଥିର ଥାଏ—
ନାତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯଂ ନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ଚତ୍ଵାରୋ ଽମୀ ସଦୈଵ ହି
ଏଠାରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି ଚାରିଜଣ ସଦା କିଛି ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ସୋ ଽପଶ୍ଯମାନୋ ଗିରିଜାଂ ପଶ୍ଯନ୍ନପି ତଦାନ୍ଧକଃ
ସେ ଅନ୍ଧକ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦେଵ୍ଯା ସ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶତଵର୍ଯା ନିରାକୃତଃ
ତାପରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଶତଟି ବଜ୍ରପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ।