शुद्धजलरूपा ब्रह्मणः केशाः सम्यगुत्सृज्यमानाः सर्वतः प्लावयन्ति स्म। ततः सृष्टिकर्त्रे ब्रह्मणे समर्प्य तस्यै जगत्प्रभुः प्राह—“मम सारभूतत्वेन संगम्य त्वं महिषासुरनाशिनी भविष्यसि।” या आज्ञा देवानपि अतिक्रान्तुं अशक्या, सा बलात् अतिक्रान्ता जाता। कृतिका योगेन पर्वतनन्दिनी स्थिररूपां धारयामास। सा तपः संयमितुं प्रयता, तदा तं सन्निकर्ष्य तस्यैवान्तिके सः वदति स्म। एवं सन्निकर्ष्य सा कन्या तपोवनं जगाम। रुद्रं मनसि स्थाप्य, परमदुष्करं तपश्चर्या आरब्धा। तदा आज्ञापयामास—“या हिमवतः कन्दरे काली तपस्यति, तां आनयत।” तस्याः तेजसा आक्रान्ताः ते समीपं गन्तुं न शेकुः। ततः तस्याः तेजः ब्रह्मणे निवेद्य, सः तत्र स्थितवान्। सः ब्रह्मा उवाच—“नूनं तव तेजसा विकीर्णाः स्मः, तव दीप्त्या नष्टाः स्मः। अतः महिषं तारकांश्च युद्धे विनाशयित्वा व्यवस्थितिः क्रियेत।” एवमुक्त्वा ते स्वस्वगृहं विगतान्तरा प्रत्यागच्छन्। तपसः निवृत्तः सः स्वपत्नीसमेतः स्वगृहं गतवान्। स महात्मा उत्कृष्टशिखरैः पर्वतेषु विचरन्, श्रद्धया पूजितः तत्र रजनीं न्यवसत्। तत्रैव उक्तं—“अत्र स्थेहि प्रभो, तपसः साधनाय।” स आश्रमे शरणं प्राप्य, स्वगृहं परित्यज्य, निराश्रयः स्थितवान्। तत्रैव काली शुभा हिमवत्पुत्री समुपागता। योगनिष्ठः हरः तां सत्क्रियया सत्कार्य, तत्रैव स्थितवान्। सा प्रभा युक्ता सखीभिः सह तस्य पुण्यपादौ प्रणम्य उपविष्टा। ततः हरः—“एषा क्रिया न उचितम्” इति उक्त्वा, स्वसखैः सह तत्रैव अन्तर्धानम् अकरोत्। अन्तःशोकदग्धा पार्वती पितरं प्रति वाक्यमब्रवीत्—“शंकरस्य धनुष्पाणेः पूजार्थं अहम् तपोऽनुष्ठानं करिष्यामि।” सा ललिता नाम्नी हरपूजार्थं तपः समारब्धा। समिध्दर्भपलमूलानि सञ्चिनोति स्म। तदनन्तरं विधिवत् कर्म कृत्वा, शक्तिसंपन्ना साऽवदत्—“शिवं भूयात्।” तदानीं श्रद्धया त्रिपुरान्तकः तया तुष्टः अभवत्। सः यज्ञोपवीती, छत्रधारी, अजिनाम्बरधारी च, आश्रमादाश्रमं सञ्चरन्, कालीस्य आश्रमं प्राप्तवान्। तां विधिवत् पूजयित्वा, पृष्टवान्—“कदा कुत्र वा त्वं गमिष्यसि? शीघ्रं कथय।” सा प्रत्युवाच—“अहं तीर्थयात्रायै पृथूदकं यास्यामि। मार्गे स्नानकाले केषु स्थलेषु कियत् पुण्यमवाप्तम्?” सा अवदत्—“कुब्जाम्रतीर्थे, जयन्ते चण्डिकेश्वरे, सरस्वत्यां वह्निकुण्डे, भद्रे च स्वर्गलोके च मया निष्कामं स्नानं कृतम्। ततः तव आश्रमं प्राप्तवती। किञ्चित् पृच्छितुमिच्छामि, त्वं मे न क्रुध्याः। द्विजातीनामपि बाल्ये देहसंयमः प्रशंसनीयः।” एवं श्रीमद्वायुपुराणे वर्णितं दिव्यं आख्यानं संप्रवृत्तम्।