सः हर्षेण हरस्य कृपां प्राप्य तस्य पादयोः पतित्वा सम्यक् प्रणम्य तदनुग्रहं निवेदयामास। क्रौञ्चस्य निधनं शरणागतस्य कृते पापक्षयकरं पुण्यवृद्धिकरं च अभवत्। ततः कः दैत्याधिपः कस्य बाणेन विदारितः इति पृष्टम्। सः वीरः युद्धे अजितः, महाबलवान्, मित्रेषु ब्राह्मणेभ्यः दरिद्रेषु दुःखितेषु च समदर्शी आसीत्। पातालकेतुः चन्द्रार्धप्रख्येन शीघ्रबाणेन पृष्ठतः विदारितः। केन राजपुत्रः तं दैत्यं पक्षिणां पिच्छैः सज्जितेन बाणेन हत्वा? पातालकेतुः मूढभावात् तस्य तपः प्रतिबन्धयामास, ध्यानं च विक्षिप्तवान्। सः आकाशं निरीक्ष्य दीर्घं उष्णं गम्भीरं च निश्वासं मुमोच। तस्य अश्वः महाबलवान्, एकस्मिन् दिने सहस्रयोजनानि गन्तुं समर्थः। तदा सः महर्षिः तपःस्थः इव स्थित्वा दैत्यं समागत्य, राजपुत्रेण बाणैः विदारितः। एषा वाणी कुतः जाताऽस्ति, हे विग्रहहीन? मम कुतूहलम् अतीव महत्। तदा सः अश्वः ऋतध्वजस्य कन्यायाः कृते शीघ्रं लोके मोचितः। किं कुर्वन्ति राजा कुवलयाश्वः च राजपुत्रः? सा रूपसम्पदा सम्पन्ना, शशिनः प्रभायाः तुल्या, मदालसा नाम, नूनं मदालसा एव। किन्तु पातालकेतुः तां तन्वीं कन्यां हृतवान्, तस्याः कृते सः उत्तमः अश्वः दत्तः। यथा शची देवराजं महेन्द्रं दृष्टवती, तथा राजपुत्रः मृगाक्षीं कन्यां अपश्यत्। ततः हिरण्याक्षसुतस्य बुद्धिमतः किम् आचरितम्? सः सुरसेनानिहन्ता, अतीव दुष्टचित्तः, क्रोधेन पूर्णः अभवत्। सः पातालात् निर्गत्य पृथिव्यां विचरन् आसीत्। सः गौरीं पर्वततनयां सखीभिः सहितां शुभरूपां ददर्श। तस्याः सर्वाङ्गसुन्दरीम्, वने पर्वतस्य कन्यां दृष्ट्वा—"कस्य एषा सुन्दरी स्त्री, या सर्वाङ्गसुन्दरी वनं विचरति?" इति चिन्तयामास। "यदि मम जीवनं फलहीनं, तर्हि तस्य किं प्रयोजनम्?" "यदर्थं मम रूपं, यदि तद् अपूर्णं तर्हि लज्जास्पदं मे।" "यः मां तस्याः कृष्णकेश्या मृगाक्ष्या सह संयोगयेत्—" इत्युक्त्वा, सः कर्णौ हस्ताभ्यां पिधाय, शिरः कम्पयन्, इदं वचनम् अवदत्—"सा जगताम् अधिपतेः शङ्करस्य त्रिशूलधारिणः पत्नी।" "सा परदाराः, हे प्रभो, मा पातालं विश!" "शत्रवः एव परदारगमनं पापं कुर्वन्तु।" सः ब्राह्मणगोसंरक्षणे समर्पितं, सत्यं, हितकरं, लोकहितं सैन्यं दृष्ट्वा—"श्रेयो निर्गुणः स्यात् न तु परदारगमनम्; एकवारमपि परधनभोगात् भिक्षाटनं श्रेयः।" इत्युक्त्वा—"सा शत्रुमाताः" इति, पलायितः। नन्दी, अचलः, वज्रं प्रहृत्य, तान् बलात् अवरोधयामास। वज्रेण त्वरया आहताः, ते भयभीता दश दिशः पलायिताः। सः नन्दिं गदया ताडयित्वा पतितवान्। तस्य दुष्टस्य भीतया शतरूपा गौरी जाताऽभवत्। यथा मत्तमतङ्गजः वने स्त्रीसमूहे विचरन्, अस्थिरदृष्टिः, तथैव। अत्र किमपि आश्चर्यं नास्ति; एते चत्वारः न कदापि पश्यन्ति। गिरीजां दृष्ट्वापि, अन्धकः तां न वस्तुतः अपश्यत्। ततः सः दुष्टचित्तः देवीना शतवज्रसमा प्रहृतः, तया परित्यक्तः।