महर्षयः सर्वलोकानां कल्याणमस्तु इति जपन्तः स्वस्तिवाचनं कृतवन्तः। तद् दृश्य महर्षयः आपृच्छन्ति—“किं एतत्? जनाः विक्षिप्ताः सन्देहग्रस्ताः च सन्ति।” तेषां वचनं श्रुत्वा, तान् चक्रगदाधरं द्रष्टुं युक्तमिति अभिप्रायम् अभ्यदायन्। ततः पितामहः अग्रे नेतृत्त्वं कृत्वा, ते मुरारिपोः निवासं गच्छन्ति। ते अपृच्छन्—“राक्षसः वा, दानवः वा, राजा वा—कः एषः? तद् वदतु।” पुनः अपृच्छन्—“राक्षसः वा, दानवः वा, राजा वा—कः एषः? तद् वदतु।” “यः विष्णुना युद्धे हतः, तस्य कथा वद। एषा कथा अद्भुताः पुण्या पापनाशिनी च।” युद्धे दितिपुत्रान् शस्त्रधारिणः देवश्रेष्ठं प्रति स्थितान् दृष्टवान्। तदा सः महाबलः अजितः ब्रह्माणं पूजयामास। तेन दानवेन पितामहं वरं याचितः। तेन उक्तम्—“मम हस्तस्पर्शेन अमृतः अपि मर्त्यः भविष्यति।” ततः महाबलः मुरः महाशक्तिसंपन्नः देवगिरिं अगच्छत्। हे नारद, तेन दैत्येन समेन कोऽपि युद्धं न कृतम्। पुरन्दरः अपि तेन सह युद्धाय न उद्यतः। प्रवेशे तं निवारयितुं कोऽपि समर्थः न अभवत्। सः शत्रुः पुरन्दरं प्रति उक्तवान्—“युद्धं देहि, हे सहस्राक्ष, अथवा स्वर्गं त्यज।” सः स्वर्गराज्यं परित्यज्य भूमौ विचरन् अभवत्। सः महाबलः दीप्तिमान् स्वजनैः देवैः पुत्रेण च सह, मुरः अपि स्वर्गे स्थित्वा महान् सुखान् उपभोगं कृतवान्। धर्मात्मानः स्वर्गे मुरं समागम्य यथायोग्यं हर्षयन्ति। एकाकी गजे आरूढः सः सरयूनदीं प्रति अगच्छत्। तत्र रघुं नाम्ना, यज्ञारम्भाय अभिषिक्तं, दृष्टवान्। तदा उक्तम्—“यज्ञः न स्थगितः चेत्, त्वया देवाः पूजनीयाः न।” ततः वसिष्ठः धर्मज्ञः तपस्वी श्रेष्ठः ब्राह्मणः उक्तवान्—“यदि हन्तुम् इच्छसि, तदा अन्तकं अपि निवारय। यदि सः विजितः, सर्वं भूमिं विजितां मन्यस्व।” सः धर्मराजं दण्डधरं विजेतुं अगच्छत्। महिषे आरूढः केशवम् उपगच्छत्। तत्र उक्तवान्—“अद्य गच्छ, महा-असुरं मम प्रेषय।” एतस्मिन्नेव समये मुरः दैत्यः नगरं प्राप्तः। तं प्रति उक्तम्—“यद् वद, दानवाधिप, किं कर्तुम् इच्छसि?” “अन्यथा, अद्य तव शिरः छित्वा भूमौ क्षिप्यामि।” “विजित्य तं निवारयिष्यामि, न संशयः।” “श्वेतद्वीपे स्थितः अक्षरः मां निवारयति।” “अहम् एव तत्र गच्छामि, निवारयितुं सज्जः अस्मि।” तत्र भगवन् विष्णुः, लोकनाथः, विश्वरूपः, तिष्ठति। “धर्मानुग्रहीतान् पुरुषान् अद्य न निवारयितुम् अर्हसि।” “यदा निवारणं युक्तं भवति, तदा युद्धे प्रवर्तस्व।