ವರಾಹಪುರಾಣಮ್

ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಭ್ಯಾಗತಂ ದೂರಾದರ್ಘಪಾದ್ಯೇನ ಸೋ ಮುನಿಃ । ಅರ್ಚಯಾಮಾಸ ತಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮುದಾ ಪರಮಯಾ ಯುತಃ ।। ೧೩.

ಅವನನ್ನು ದೂರದಿಂದ ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಮುನಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಹರ್ಷಭರಿತನಾಗಿ ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾದ್ಯದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.

ಕೌಶ್ಯಾಂ ವೃಷ್ಯಾಂ ತದಾಸೀನಂ ಪಪ್ರಚ್ಛೇದಂ ಮುನಿಸ್ತದಾ । ಶಾಧಿಂ ಮಾಂ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಮಹಾವ್ರತ ।। ೧೩.

ಆಗ ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಆ ಮುನಿಯು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಮಹಾ ವ್ರತಧಾರಿ ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿ. ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿ.'

ಏವಮುಕ್ತಃ ಸ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರೋ ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯೋ ಮಹಾತಪಾಃ । ಉವಾಚ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಯಾ ವಾಚಾ ಮುನಿಂ ಗೌರಮುಖಂ ತದಾ ।। ೧೩.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಮಹರ್ಷಿ ಮೃದುವಾದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರಮುಖ ಮುನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ । ಏತದೇವ ಮಹತ್ಕೃತ್ಯಂ ಯತ್ಸತಾಂ ಸಂಗಮೋ ಭವೇತ್ । ಯತ್ತು ಸಾನ್ದೇಹಿಕಂ ಕಾರ್ಯಂ ತತ್ಪೃಚ್ಛಸ್ವ ಮಹಾಮುನೇ ।। ೧೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ಉತ್ತಮರ ಸಂಗವು ದೊಡ್ಡ ಕರ್ತವ್ಯ. ಆದರೆ, ನಿನಗೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ಕೇಳು ಮಹರ್ಷಿಯೇ.'

ಗೌರಮುಖ ಉವಾಚ । ಏತೇ ಹಿ ಪಿತರೋ ನಾಮ ಪ್ರೋಚ್ಯನ್ತೇ ವೇದವಾದಿಭಿಃ । ಸರ್ವವರ್ಣಷು ಸಾಮಾನ್ಯಾ ಉತಾಹೋಸ್ವಿತ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ।। ೧೩.

ಗೌರಮುಖನು ಹೇಳಿದನು: 'ವೇದಪಂಡಿತರು ಇವರನ್ನು ಪಿತೃಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯರೇ, ಅಥವಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದಾರೇ?'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯಃ । ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ದೇವಾನಾಮಾದ್ಯೋ ನಾರಾಯಣೋ ಗುರುಃ । ತಸ್ಮಾದ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಮುತ್ಪನ್ನಃ ಸೋಽಪಿ ಸಪ್ತಾಸೃಜನ್ಮುನೀನ್ ।। ೧೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು: 'ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮೊದಲ ಗುರು ನಾರಾಯಣ. ಅವನಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಏಳು ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.'

ಮಾಂ ಯಜಸ್ವೇತಿ ತೇನೋಕ್ತಾಸ್ತದಾ ತೇ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಾ । ಆತ್ಮನಾತ್ಮಾನಮೇವಾಗ್ರೇ ಅಯಜನ್ತ ಇತಿ ಶ್ರುತಿಃ ।। ೧೩.

'ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸು' ಎಂದು ಪರಮೇಶ್ವರನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಮೊದಲಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನೇ ತಮ್ಮಿಂದಲೇ ಆರಾಧಿಸಿದರು ಎಂದು ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ತೇಷಾಂ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಜಾತಾನಾಂ ಮಹಾವೈಕಾರಿಕರ್ಮಣಾಮ್ । ಅಶಪದ್ ವ್ಯಭಿಚಾರೋ ಹಿ ಮಹಾನೇಷ ಕೃತೋ ಯತಃ । ಪ್ರಭ್ರಷ್ಟಜ್ಞಾನಿನಃ ಸರ್ವೇ ಭವಿಷ್ಯಥ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೧೩.

ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರಾದ ಅವರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶಾಪವಾಯಿತು: 'ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರಾಗುವಿರಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.'

ಏವಂ ಶಪ್ತಾಸ್ತತಸ್ತೇ ವೈ ಬ್ರಹ್ಮಣಾತ್ಮಸಮುದ್ಭವಾಃ । ಸದ್ಯೋ ವಂಶಕರಾನ್ ಪುತ್ರಾನುತ್ಪಾದ್ಯ ತ್ರಿದಿವಂ ಯಯುಃ ।। ೧೩.

ಹೀಗೆ ಶಾಪಿತರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರು ತಮ್ಮ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.

ತತಸ್ತೇಷು ಪ್ರಯಾತೇಷು ತ್ರಿದಿವಂ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಷು । ತತ್ಪುತ್ರಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧದಾನೇನ ತರ್ಪಯಾಮಾಸುರಞ್ಜಸಾ ।। ೧೩.

ಆ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಅವರ ಪುತ್ರರು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರು.

ತೇ ಚ ವೈಮಾನಿಕಾಃ ಸರ್ವೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸಪ್ತ ಮಾನಸಾಃ । ತತ್ ಪಿಣ್ಡದಾನಂ ಮನ್ತ್ರೋಕ್ತಂ ಪ್ರಪಶ್ಯನ್ತೋ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೩.

ಆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಏಳು ಮಾನಸ ಪುತ್ರರು, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಪಿಂಡದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾರೆ.

ಗೌರಮುಖ ಉವಾಚ । ಯೇ ಚ ತೇ ಪಿತರೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಯಂ ಚ ಕಾಲಂ ಸಮಾಸತೇ । ಕಿಂ ಯತೋ ವೈ ಪಿತೃಗಣಾಸ್ತಸ್ಮಿಂಲ್ಲೋಕೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೩.

ಗೌರಮುಖನು ಕೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ಪಿತೃಗಳು ಯಾರು? ಅವರು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಪಿತೃಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ?'

ಮಾರ್ಕಣ್ಡೇಯ ಉವಾಚ । ಪ್ರವರ್ತ್ತನ್ತೇ ವರಾಃ ಕೇಚಿದ್ ದೇವಾನಾಂ ಸೋಮವರ್ದ್ಧನಾಃ । ತೇ ಮರೀಚ್ಯಾದಯಃ ಸಪ್ತ ಸ್ವರ್ಗೇ ತೇ ಪಿತರಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ।। ೧೩.

ಮಾರ್ಕಂಡೇಯನು ಹೇಳಿದನು: 'ಕೆಲವರು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸೋಮನಿಗೂ ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮಹಾನ್ ಪಿತೃಗಳು. ಅವರು ಮರೀಚಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಏಳು ಮಂದಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.'

ಚತ್ವಾರೋ ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತೋ ವೈ ತ್ರಯಸ್ತ್ವನ್ಯೇ ಹ್ಯಮೂರ್ತ್ತಯಃ । ತೇಷಾಂ ಲೋಕನಿಸರ್ಗಂ ಚ ಕೀರ್ತ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು ।। ೧೩.

ಅವರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ರೂಪ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಉಳಿದ ಮೂವರು ರೂಪವಿಲ್ಲದವರು. ಅವರ ಲೋಕ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಪ್ರಭಾವಂ ಚ ಮಹರ್ಧಿ ಚ ವಿಸ್ತರೇಣ ನಿಬೋಧ ಮೇ । ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಧರಾಸ್ತೇಷಾಂ ತ್ರಯೋಽನ್ಯೇ ಪರಮಾ ಗಣಾಃ । ತೇಷಾಂ ನಾಮಾನಿ ಲೋಕಾಂಶ್ಚ ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತಚ್ಛೃಣು ।। ೧೩.

ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಧರ್ಮದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಉಳಿದವರು ಪರಮ ಗುಂಪುಗಳು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಲೋಕಾಃ ಸಂತಾನಕಾ ನಾಮ ಯತ್ರ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಭಾಸ್ವರಾಃ । ಅಮೂರ್ತ್ತಯಃ ಪಿತೃಗಣಾಸ್ತೇ ವೈ ಪುತ್ರಾಃ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ ।। ೧೩.

ಸಂತಾನಕ ಎಂಬ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಪಿತೃಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರರು.

ವಿರಾಜಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಶ್ರೇಷ್ಠಾ ವೈರಾಜಾ ಇತಿ ತೇ ಸ್ಮೃತಾಃ ೧೩.

ವಿರಾಟ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ವೈರಾಜರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇ ವೈ ಲೋಕವಿಭ್ರಷ್ಟಾ ಲೋಕಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸನಾತನಾನ್ । ಪುನರ್ಯುಗಶತಾನ್ತೇಷು ಜಾಯನ್ತೇ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ ।। ೧೩.

ಇವರು ತಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದು, ಪುನಃ ಶಾಶ್ವತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಯುಗಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ತೇ ಪ್ರಾಪ್ಯ ತಾಂ ಸ್ಮೃತಿಂ ಭೂಯಃ ಸಾಧ್ಯ ಯೋಗಮನುತ್ತಮಮ್ । ಚಿನ್ತ್ಯ ಯೋಗಗತಿಂ ಶುದ್ಧಾಂ ಪುನರಾವೃತ್ತಿದುರ್ಲಭಾಮ್ ।। ೧೩.

ಅವರು ಆ ಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪಡೆದು, ಶುದ್ಧವಾದ ಯೋಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಆ ಯೋಗಮಾರ್ಗವು ಪುನಃ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯಲು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದದು.

ಏತೇ ಸ್ಮ ಪಿತರಃ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಯೋಗಿನಾಂ ಯೋಗವರ್ದ್ಧನಾಃ । ಆಪ್ಯಾಯಿತಾಸ್ತು ತೇ ಪೂರ್ವಂ ಯೋಗಂ ಯೋಗಬಲೇ ರತೌ ।। ೧೩.

ಈ ಪಿತೃಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಹವನದಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತೃಪ್ತರಾದಾಗ ಯೋಗಬಲದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.

ತಸ್ಮಾಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಾನಿ ದೇಯಾನಿ ಯೋಗಿನಾಂ ಯೋಗಿಸತ್ತಮ । ಏಷ ವೈ ಪ್ರಥಮಃ ಸರ್ಗಃ ಸೋಮಪಾನಾಮನುತ್ತಮಃ ।। ೧೩.

ಆದಕಾರಣ ಯೋಗಿಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ. ಸೋಮಪಾನರು ಎಂಬ ಪಿತೃಗಳ ಈ ಮೊದಲಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದದು.

ಏತೇ ತ ಏಕತನವೋ ವರ್ತನ್ತೇ ದ್ಬಿಜಸತ್ತಮಾಃ । ಭೂರ್ಲೋಕವಾಸಿನಾಂ ಯಾಜ್ಯಾಃ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕನಿವಾಸಿನಃ ೧೩.

ಈ ಪಿತೃಗಳು ಒಂದೇ ವಂಶದವರು, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರುವವರನ್ನೂ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರುವವರನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಕಲ್ಪವಾಸಿಕಸಂಜ್ಞಾನಾಂ ತೇಷಾಮಪಿ ಜನೇ ಗತಾಃ । ಸನಕಾದ್ಯಾಸ್ತತಸ್ತೇಷಾಂ ವೈರಾಜಾಸ್ತಪಸಿ ಸ್ಥಿತಾಃ । ತೇಷಾಂ ಸತ್ಯಗತಾ ಮುಕ್ತಾ ಇತ್ಯೇಷಾ ಪಿತೃಸಂತತಿಃ ।। ೧೩.

ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕಲ್ಪವಾಸಿಕರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜನರಲ್ಲಿ ಸನಕ ಮತ್ತು ಇತರರು, ವೈರಾಜರು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದವರು ಮುಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಪಿತೃವಂಶ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.

ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತೇತಿ ಮಾರೀಚ್ಯಾ ವೈರಾಜಾ ಬರ್ಹಿಸಂಜ್ಞಿತಾಃ । ಸುಕಾಲೇಯಾಪಿ ಪಿತರೋ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ । ತೇಽಪಿ ಯಾಜ್ಯಾಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ವರ್ಣೈರ್ನ ಶೂದ್ರೇಣ ಪೃಥಕ್ಕೃತಮ್ ।। ೧೩.

ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತರು ಮರೀಚಿಯ ವಂಶದವರು, ವೈರಾಜರು ಬರ್ಹಿಷದರು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ವಸಿಷ್ಠ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪಿತೃಗಳು ಸುಕಾಲೇಯರು. ಇವರನ್ನೂ ಮೂರು ವರ್ಣದವರು ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು, ಶೂದ್ರನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬಾರದು.

ವರ್ಣತ್ರಯಾಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಃ ಶೂದ್ರಃ ಸರ್ವಾನ್ ಪಿತೃನ್ ಯಜೇತ್ । ನ ತು ತಸ್ಯ ಪೃಥಕ್ ಸನ್ತಿ ಪಿತರಃ ಶೂದ್ರಜಾತಯಃ ।। ೧೩.

ಮೂರು ವರ್ಣದವರು ಅನುಮತಿಸಿದರೆ ಶೂದ್ರನು ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಶೂದ್ರರ ವಂಶಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಿತೃಗಳು ಇಲ್ಲ.

ಮುಕ್ತಶ್ಚೇತನಕೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ನನು ವಿಪ್ರೇಷು ದೃಶ್ಯತೇ । ವಿಶೇಷಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತು ಪುರಾಣಾನಾಂ ಚ ದರ್ಶನಾತ್ ।। ೧೩.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಮುಕ್ತನಾದ ಜ್ಞಾನಿಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬೇರೆ ರೀತಿಯೂ ಇದೆ.

ಏವಂ ಋಷಿಸ್ತುತೈಃ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯಾಜ್ಯಕಸಂಭವಾನ್ । ಸ್ವಯಂ ಸೃಷ್ಟ್ಯಾಂ ಸ್ಮೃತಿರ್ಲಬ್ಧಾ ಪುತ್ರಾಣಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ತತಃ । ಪರಂ ನಿರ್ವಾಣಮಾಪನ್ನಾಸ್ತೇಽಪಿ ಜ್ಞಾನೇನ ಏವ ಚ ।। ೧೩.

ಹೀಗೆ ಋಷಿಗಳು ಹಾಡಿದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಿತು, ಅವರ ಪುತ್ರರು ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ತಮ್ಮ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪರಮ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

ವಸ್ವಾದೀನಾಂ ಕಶ್ಯಪಾದ್ಯಾ ವರ್ಣಾನಾಂ ವಸವಾದಯಃ । ಅವಿಶೇಷೇಣ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಗನ್ಧರ್ವಾದ್ಯಾ ಅಪಿ ಧ್ರುವಮ್ ।। ೧೩.

ವಸುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು, ಕಶ್ಯಪರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ.

ಏಷ ತೇ ಪೈತೃಕಃ ಸರ್ಗ ಉದ್ದೇಶೇನ ಮಹಾಮುನೇ । ಕಥಿತೋ ನಾನ್ತ ಏವಾಸ್ಯ ವರ್ಷಕೋಟ್ಯಾ ಹಿ ದೃಶ್ಯತೇ ।। ೧೩.

ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಈ ಪಿತೃಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಇದಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲ.