ଏକ ସମୟର କଥା, ପବିତ୍ର ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ପାତ୍ରରେ ଦହି ଓ ଦୁଧ ମିଶାଇ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଅରୁଣ୍ଧତୀ, ବୁଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଯିଏ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ଯୋଡ଼ିଥିବା ହାତରେ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରେ, କିମ୍ବା ଯିଏ ଦ୍ୱିଜତିକୁ ଭଲଭାବରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ସେବା କରେ, ଏବଂ ଯିଏ ପବିତ୍ର ହୋଇ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ବିଶେଷ ଯୋଗରେ ଦୁଧ ଦାନ କରେ, ସେମାନେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି କ୍ରମରେ, ଦର୍ଭା ଘାସକୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ରଖି, ଏକ ବୃଷଭକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଘୂରି, ବାମପଟେ ପୂର୍ବବାହିନୀ ନଦୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ଡାହାଣ ଘୂରା ଶଂଖରେ ଜଳ ଧରି ପୂଜା କଲେ, ଜନ୍ମରେ ହୋଇଥିବା ପାପ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ କରି, ବ୍ୟକ୍ତିଟି କଳା ତିଳ ମିଶାଇ ସାତ ମୁଠି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜୀବନର ସଂଚିତ ପାପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ଦୂରୀଭୂତ ହୁଏ। ଯିଏ ଦିନେ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ତିଥିକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଘୋଷିତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ତିଥି ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଶକ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଓ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚିରକାଳର ପୁଣ୍ୟର ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ଏକାଦଶୀର ଶରଣ ନେଇ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟର ଧନ ଚୋରି କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ଗୁରୁ ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଧୋକା ଦିଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ କରନ୍ତି, ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି, ନ୍ୟାୟକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ କେମିତି ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବେ?" ତେବେ, ଶ୍ରୀବରାହଦେବ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ କହୁଛି, ସମସ୍ତ ଜଗତର କ୍ଷେମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ। ଯେଉଁମାନେ ବଡ଼ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଓ ପୁଣ୍ୟରହିତ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଶକ୍ତି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ, ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ କଠିନତାରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଉତ୍ସାହରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ସଦା ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।" "ମନ, ବାଣୀ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପାପ ସଂଚିତ ହୋଇଥାଏ, ଏହି ବ୍ରତ ପୁନିପୁନି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ। ଯଦି ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୋର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣ। ଶଂଖରେ ଜଳ ପିଉନାହିଁ, ମାଛ ବା ବନ୍ଦର ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରେ, ମଦ୍ୟପାନ କରେ, ଚୋରି କରେ, ଗୁରୁପତ୍ନୀଙ୍କ ସମୀପରେ ଯାଏ, ସେହି ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ କେଉଁ ପାପ କରିନଥିବ?" "ଯିଏ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିପାରେନାହିଁ, ସେ ଏକ ମହାପାପୀ ହୁଏ ଏବଂ କେଉଁଠି ଭଲ ଗତି ମିଳେନାହିଁ। ଏହିପରି ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦାନ ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରବୋଧିନୀ ନାମକ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ପୁଣ୍ୟମୟ; ଏହାକୁ ପାଳନ କଲେ ଜଣେ ସମସ୍ତ ବାରୋଟି ଦ୍ୱାଦଶୀର ଫଳ ଲାଭ କରେ।