ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।" ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਰਪਾ ਵਜੋਂ ਅਗਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਛੇਵੇਂ ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਤੇਰਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰ ਲੱਗਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ 'ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਸੁਣ ਲਵੇਂ, ਤਦ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਕੋਪ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ 'ਹਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਆਖ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ, ਸੱਚ! ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਕੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ; ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਟੱਲ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜਿਹੜਾ ਹੁਣ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਫਿਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਮੀ! ਮੰਗ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ, "ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਉ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ فرمایا, "ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਪਾਪੀ ਸੀ ਤੇ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੇਵਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ, ਮੇਰਾ ਲੰਮਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਕ ਵਰ ਲੈ ਲੈ—ਚਾਹੇ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ ਤਪ ਕਰ।" ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਮਾਨਵ ਉਸ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੈਨੂੰ ਇਹੀ ਵਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਅਚੁਤ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਲਈ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਅਪਣਾਵੇਂ—ਕਦੇ ਵੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਨਾ ਕਰੇਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੀਂ। ਇਹ ਵਰਤ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇਂ ਤਪ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਹ ਉੱਤਮ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਭੋਜਨ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਤਪ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਭਿੱਖਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੇਠ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਪੱਤਾ ਖਾਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਦੇਹੀ ਵਾਣੀ ਆਈ, "ਏ ਤਿੜ੍ਹਾ ਪੱਤਾ ਨਾ ਖਾ।" ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪੱਤਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਪੱਤਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਵੀ ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪੱਤੇ ਨੂੰ ਤਿੜ੍ਹਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਖਾਧਾ। ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਆਏ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਸੀ, ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿੰਦ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਖਾਂ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਪਰਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਜੌ, ਗੇਹੂੰ ਤੇ ਚਾਵਲ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੇ। ਮੈਂ ਭੁੱਖਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ?" ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਸੁਚੱਜਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਡਿੱਗਿਆ, ਜੋ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਾਤਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਕੰਬਦਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਭਿੱਖਾ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਕਿਰਪਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।" ਫਿਰ ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਧਨ-ਧਾਨ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਭਿੱਖਾ ਲੈਣ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਾਤਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਸ਼ਰਮ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਿੱਖਾ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਰੱਖੀ, ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਧੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨ ਦਿਓ।" ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਪਰਖ ਲੈਣ ਲਈ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਾਣੀ ਲਈ ਪਾਤਰ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਜਲਦੀ ਕਿਵੇਂ ਧੋਵਾਂ?"—ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਉਹ ਭੋਜਨ ਕਿਵੇਂ ਖਾਵੇਗਾ?