దేవా ఊచుః । అయమాయాతి దైత్యేన్ద్రో రురుర్భీమపరాక్రమః । ఏతస్య భీతాన్ రక్షస్వ త్వం దేవాన్ పరమేశ్వరి ।। ౯౫.
దేవతలు ఇలా అన్నారు: 'ఈ భయంకరమైన శక్తి గల దైత్యేంద్రుడు రురు వస్తున్నాడు. పరమేశ్వరి! భయంతో వణికిపోతున్న మమ్మల్ని రక్షించు.'
ఏవముక్తా తదా దేవైర్దేవీ భీమపరాక్రమా । జహాస పరయా ప్రీత్యా దేవానాం పురతః శుభా ।। ౯౫.
దేవతలు ఇలా ప్రార్థించగా, భయంకరమైన శక్తి గల ఆ అందమైన దేవి, దేవతల ముందే పరమానందంతో నవ్వింది.
తస్యా హసన్త్యా వక్త్రాత్ తు బహ్వ్యో దేవ్యో వినిర్యయుః । యాభిర్విశ్వమిదం వ్యాప్తం వికృతాభిరనేకశః ।। ౯౫.
ఆమె నవ్వుతున్నప్పుడు, ఆమె ముఖం నుండి అనేక భయంకరమైన రూపాల్లో ఉన్న ఎన్నో దేవతలు బయటకు వచ్చాయి. ఆ దేవతల వల్ల ఈ ప్రపంచం అంతా నిండిపోయింది.
పాశాఙ్కుశధరాః సర్వాః సర్వాః పీనపయోధరాః । సర్వాః శూలధరా భీమాః సర్వాశ్చాపధరాః శుభాః ।। ౯౫.
ఆ దేవతలందరూ పాశాలు, అంకుశాలు పట్టినవారు, అందరూ పుష్టిగా ఉన్నవారు, అందరూ భయంకరమైన శూలాలు, అందరూ ధనుస్సులు పట్టిన అందమైనవారు.
తాః సర్వాః కోటిశో దేవ్యస్తాం దేవీం వేష్ట్య సంస్థితాః । యుయుధుదర్నివైః సార్ద్ధం బద్ధతూణా మహాబలాః । క్షణేన దానవబలం తత్సర్వం నిహతం తు తైః ।। ౯౫.
అన్ని దేవతలు కోటికోట్ల సంఖ్యలో ఆ దేవిని చుట్టుముట్టి నిలబడ్డారు. వారు బలమైన ధైర్యంతో, విల్లు చేతబట్టి, రాక్షస సైన్యంతో పోరాడారు. ఒక్క క్షణంలోనే ఆ దేవతలు రాక్షసుల బలాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేశాయి.
దేవాశ్చ సర్వే సంయత్తా యుయుధుర్దానవం బలమ్ । ఆదిత్యా వసవో రుద్రా విశ్వేదేవాస్తథాశ్వినౌ । సర్వే శస్త్రాణి సంగృహ్య యుయుధుర్దానవం బలమ్ ।। ౯౫.
అంతే కాదు, అందరు దేవతలు కూడి, రాక్షస సైన్యంతో యుద్ధానికి దిగారు. ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, విశ్వదేవతలు, అశ్వినీదేవతలు — అందరూ ఆయుధాలు పట్టుకుని రాక్షస సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నారు.
కాలరాత్ర్యా బలం యచ్చ యచ్చ దేవబలం మహత్ । తత్సర్వం దానవబలమనయద్ యమసాదనమ్ ।। ౯౫.
కాళరాత్రి దగ్గర ఉన్న శక్తి, దేవతల దగ్గర ఉన్న గొప్ప బలం — ఇవన్నీ కలిపి రాక్షస సైన్యాన్ని యమలోకానికి నడిపించాయి.
ఏక ఏవ మహాదైత్యో రురుస్తస్థౌ మహామృధే । స చ మాయాం మహారౌద్రీం రౌరవీం విససర్జ హ ।। ౯౫.
అందులో ఒక గొప్ప రాక్షసుడు రురు మాత్రమే యుద్ధంలో నిలిచిపోయాడు. అతడు భయంకరమైన మాయను విడుదల చేశాడు.
సా మాయా వవృధే భీమా సర్వదేవప్రమోహినీ । తయా తు మోహితా దేవాః సద్యో నిద్రాం తు భేజిరే ।। ౯౫.
ఆ మాయ భయంకరంగా పెరిగి, అందరు దేవతలను మాయలో పడేసింది. ఆ మాయ ప్రభావంతో దేవతలు వెంటనే నిద్రలోకి జారిపోయారు.
దేవీ చ త్రిశిఖేనాజౌ తం దైత్యం సమతాడ్యత్ । తయా తు తాడితాన్తస్య దైత్యస్య శుభలోచనే । చర్మముణ్డే ఉభే సమ్యక్ పృథగ్భూతే బభూవతుః ।। ౯౫.
కానీ దేవి యుద్ధంలో త్రిశూలంతో ఆ రాక్షసుడిని గట్టిగా కొట్టింది. ఆమె దెబ్బ తగిలిన వెంటనే ఆ రాక్షసుని నుండి చర్మ, ముండ అనే ఇద్దరు వేరువేరుగా బయటపడ్డారు.
రురోస్తు దానవేన్ద్రస్య చర్మముణ్డే క్షణాద్ యతః । అపహృత్యాహరద్ దేవీ చాముణ్డా తేన సాభవత్ ।। ౯౫.
రాక్షసుల అధిపతి రురు నుండి చర్మ, ముండ ఒక్క క్షణంలో పుట్టుకొచ్చారు. ఆ ఇద్దరిని దేవి పట్టుకొని, ఆమె చాముండగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
సర్వభూతమహారౌద్రీ యా దేవీ పరమేశ్వరీ । సంహారిణీ తు యా చైవ కాలరాత్రిః ప్రకీర్తితా ।। ౯౫.
అన్ని భూతాలలో అత్యంత భయంకరమైనది, పరమేశ్వరి అయిన ఆ దేవి, సంహారకురాలు, కాళరాత్రి అని పిలవబడుతుంది.
తస్యా హ్యనుచరా దేవ్యో యా హ్యసంఖ్యాతకోటయః । తాస్తాం దేవీం మహాభాగాం పరివార్య వ్యవస్థితాః ।। ౯౫.
ఆమెకు అనేక కోట్లు అనుచర దేవతలు ఉన్నారు. ఆ దేవతలు ఆ మహాభాగ్యవంతురాలైన దేవిని చుట్టుముట్టి నిలబడ్డారు.
యా క్యామాసురవ్యగ్రాస్తాస్తాం దేవీం బుభుక్షితాః । బుభుక్షితా వయం దేవి దేహి నో భోజనం శుభే ।। ౯౫.
రాక్షస మాంసం తినాలని ఆసక్తిగా ఉన్న ఆ ఆకలితో ఉన్న దేవతలు, 'దేవి! మాకు ఆకలి వేసింది. మాకు తిండి ఇవ్వు, శుభమయురాలా!' అని ప్రార్థించాయి.
ఏవముక్తా తదా దేవీ దధ్యౌ తాసాం తు భోజనమ్ । న చాధ్యగచ్ఛచ్చ యదా తాసాం భోజనమన్తికాత్ ।। ౯౫.
అలా వారు అడిగినప్పుడు, దేవి వారికి తిండి ఏమి ఇవ్వాలో ఆలోచించింది. కానీ దగ్గర్లో వారికి తగిన తిండి ఏదీ కనపడలేదు.
తతో దధ్యౌ మహాదేవం రుద్రం పశుపతిం విభుమ్ । సోఽపి ధ్యానాత్ సముత్తస్థౌ పరమాత్మా త్రిలోచనః ।। ౯౫.
అప్పుడు ఆమె మహాదేవుడైన రుద్రుని, పశుపతిని, విభువును ధ్యానించింది. ఆయన కూడా ధ్యానం నుండి లేచి, త్రినేత్రుడు, పరమాత్మగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉవాచ చ ద్రుతం దేవీం కిం తే కార్యం వివక్షితమ్ । బ్రూహి దేవి వరారోహే యత్ తే మనసి వర్త్తతే ।। ౯౫.
ఆయన వెంటనే దేవిని అడిగాడు: 'నీకు ఏ పని చేయాలనిపిస్తోంది? చెప్పు దేవి, నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పు.'
దేవ్యువాచ । భక్ష్యార్థమాసాం దేవేశ కిఞ్చిద్ దాతుమిహార్హసి । బలాత్కుర్వన్తి మామేతా భక్షార్థిన్యో మహాబలాః । అన్యథా మామపి బలాద్ భక్షయిష్యన్తి మాం ప్రభో ।। ౯౫.
దేవి ఇలా చెప్పింది: 'దేవతాధిపతీ! వీరికి తినడానికి ఏదైనా ఇక్కడ ఇవ్వాలి. వీరు బలంగా తిండి అడుగుతున్నారు. లేకపోతే, ప్రభూ! ఇవే నన్ను బలవంతంగా తినేస్తారు.'
రుద్ర ఉవాచ । ఏతాసాం శ్రృణు దేవేశి భక్షమేకం మయోద్యతమ్ । కథ్యమానం వరారోహే కాలరాత్రి మహాప్రభే ।। ౯౫.
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'దేవతల రాణీ! వీరికి నేను సిద్ధం చేసిన ఒక తిండి గురించి విను. అందాన్ని కలిగినవాడా, కాళరాత్రీ, గొప్ప తేజస్సు గలవాడా, నేను చెప్పేది విను.'
యా స్త్రీ సగర్భా దేవేశి అన్యస్త్రీపరిధానకమ్ । పరిధత్తే స్పృశేచ్చాపి పురుషస్య విశేషతః ।। ౯౫.
దేవతల రాణీ! గర్భవతిగా ఉన్న ఏ మహిళైనా, ఇంకొక మహిళ దుస్తులు ధరించినా, వేసుకున్నా, లేదా పురుషుని దుస్తులను తాకినా —
స భాగోఽస్తు మహాభాగే కాసాఞ్చిత్ పృథివీతలే । అన్యాశ్ఛిద్రేషు బాలాని గృహీత్వా తత్ర వై బలిమ్ । లబ్ధ్వా తిష్ఠన్తు సుప్రీతా అపి వర్షశతాన్యపి ।। ౯౫.
ఆ భాగం, మహాభాగ్యవంతురాలా! భూమిపై కొందరికి చెందుతుంది. మరికొందరు ద్వారాల వద్ద పిల్లలను పట్టుకుని అక్కడ బలి తీసుకుని, వందల సంవత్సరాలు సంతోషంగా ఉండగలరు.
అన్యాః సూతిగృహే ఛిద్రం గృహ్ణీయుస్తత్ర పూజితాః । నివసిష్యన్తి దేవేశి తథాన్యా జాతహారికాః ।। ౯౫.
ఇంకొంతమంది సుతిగృహంలో, అక్కడ ఉన్న రంధ్రాన్ని పట్టుకుని, పూజలు అందుకుని ఉంటారు. మరికొందరు జన్మించిన శిశువులను తీసుకుపోయే వారిగా అక్కడ నివసిస్తారు.
గృహే క్షేత్రే తడాగేషు వాప్యుద్యానేషు చైవ హి । అన్యచిత్తా రుదన్త్యో యాః స్త్రియస్తిష్ఠన్తి నిత్యశః । తాసాం శరీరాణ్యావిశ్య కాశ్చిత్తృప్తిమవాప్స్యథ ।। ౯౫.
ఇళ్లలో, పొలాల్లో, చెరువుల్లో, కుంటల్లో, తోటల్లో — ఎప్పుడూ మనసు వేరే దిశలో ఉండి ఏడుస్తూ నిలబడే ఆడవారి శరీరాల్లో కొన్ని జీవులు ప్రవేశించి, తాము కోరుకున్న తృప్తిని పొందుతాయి.
ఏవముక్త్వా తదా దేవీం స్వయం రుద్రః ప్రతాపవాన్ । దృష్ట్వా రురుం చ సబలమసురేన్ద్రం నిపాతితమ్ । స్తుతిం చకార భగవాన్ స్వయం దేవస్త్రిలోచనః ।। ౯౫.
అలా దేవిని ఉద్దేశించి చెప్పిన అనంతరం, పరాక్రమశాలి రుద్రుడు, రురు అనే అసురాధిపతిని అతని సైన్యంతో కలిసి పడిపోయినదాన్ని చూసి, తానే స్వయంగా త్రినేత్రుడు అయిన దేవుడు ఆ దేవిని స్తుతించాడు.
రుద్ర ఉవాచ । జయస్వ దేవి చాముణ్డే జయ భూతాపహారిణి । జయ సర్వగతే దేవి కాలరాత్రి నమోఽస్తు తే ।। ౯౫.
రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు — విజయవంతమవు చాముండే! విజయాన్ని పొందు భూతాలను తొలగించువాడవు! విజయాన్ని పొందు సర్వవ్యాపకమైన దేవీ! కాలరాత్రి, నీకు నా నమస్కారం.
విశ్వమూర్త్తే శుభే శుద్ధే విరూపాక్షి త్రిలోచనే । భీమరూపే శివే విద్యే మహామాయే మహోదయే ।। ౯౫.
విశ్వరూపిణి, మంగళకరమైనవాడవు, నిర్మలమైనవాడవు, మూడు కన్నులతో విచిత్రమైన చూపుతో ఉన్నవాడవు, భయంకరమైన రూపం కలిగిన శివే, విద్య, మహామాయ, మహోదయ!
మనోజవే జయే జృమ్భే భీమాక్షి క్షుభితక్షయే । మహామారి విచిత్రాఙ్గే గేయనృత్యప్రియే శుభే ।। ౯౫.
మనస్సు వేగంతో పరుగెత్తే వాడవు, జయాన్ని పొందినవాడవు, విస్తరించే వాడవు, భయంకరమైన కళ్ళతో ఉన్నవాడవు, కలకలమైన విధ్వంసకారిణి, మహామరణం, విచిత్రమైన అవయవాలతో ఉన్నవాడవు, పాట, నాట్యాలను ఇష్టపడే మంగళకరమైనవాడవు!
వికరాలే మహాకాలి కాలికే పాపహారిణి । పాశహస్తే దణ్డహస్తే భీమరూపే భయానకే ।। ౯౫.
వికరాళ రూపం కలిగిన మహాకాళి, కాలికే, పాపాలను తొలగించేవాడవు, పాశాన్ని, దండాన్ని చేతుల్లో పట్టుకున్నవాడవు, భయంకరమైన రూపంతో భయానకురాలవు!
చాముణ్డే జ్వలమానాస్యే తీక్ష్ణదంష్ట్రే మహాబలే । శవయానస్థితే దేవి ప్రేతాసనగతే శివే ।। ౯౫.
చాముండే, అగ్ని వంటి నోరు కలిగినవాడవు, పదునైన పళ్లతో ఉన్నవాడవు, అపారమైన బలముతో నిండినవాడవు, శవంపై కూర్చున్న దేవీ, ప్రేతాత్మల మధ్య నివసించే శివే!
భీమాక్షి భీషణే దేవి సర్వభూతభయంకరి । కరాలే వికరాలే చ మహాకాలే కరాలిని । కాలీ కరాలీ విక్రాన్తా కాలరాత్రి నమోఽస్తు తే ।। ౯౫.
భయంకరమైన కళ్ళతో ఉన్న దేవీ, భయానకురాలవు, సమస్త భూతాలకు భయాన్ని కలిగించేవాడవు, వికరాళురాలవు, మహాకాలురాలవు, కాలి, కరాళి, పరాక్రమశాలిని, కాలరాత్రి, నీకు నమస్కారం.