ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಮಹರ್ಷಿಗಳೇ, ಆಹಾರ, ಗೌರವ, ವಂಶಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ತೃಪ್ತಿ ಶತಜನ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು, ಪರಮೇಶ್ವರನು, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಷಯವಾದ ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳು ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವತೆಗಳು ಪುನಃ ಪಿತೃಗಳೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂತಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಲೋಕಗಳು, ಪುತ್ರಿಯರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಪುತ್ರರು, ದಾನಗಳು, ಪಾವಿತ್ರ್ಯ, ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಫಲಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಷಯತ್ವ, ದ್ವಿಜರು ಮತ್ತು ಪರಿವ್ರಾಜಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೂ ಕೂಡ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾತಿನಂತೆ ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅಂಗಿರಸನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ಪಿತೃಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥರು ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದವು; ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಲ್ಲಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಪಠಿಸಿದರು. ಆ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ ದೀಕ್ಷಿತರಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದಲೇ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಪಿತೃಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷಯತ್ವದ ಮಹದಾಸೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಮಗನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಪಿತೃವಂಶದ ಕಥನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಈಗ ನಾನು ಮುಂದಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ—ವರುಣನ ವಂಶವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವರು ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು: "ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ರಾಜವಂಶಗಳ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಹಿಮೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿ," ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅವರ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಮಹಾಕಥಾವಿದ್ವಾಂಸ ಲೋಮಹರ್ಷಣನು ಮುಂದಿನ ಕಥನವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಿದ್ಧರಾದನು. ಆತನು ತನ್ನ ಗುರುಗಳಿಂದ ಕೇಳಿದಂತೆ, ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶಗಳ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ವರುಣನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸಾಮುದ್ರೀ, ಶುನೋದೇವಿಯೆಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಆಕೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ಕಲಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ—ಹಾಗೂ ಒಂದು ಪುತ್ರಿ ಸುರಸುಂದರಿ. ಕಲಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಜಯ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ವೈದ್ಯನ ಪುತ್ರರಾದ ಘೃಣಿ ಮತ್ತು ಮುನಿ ಕೂಡ ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಇಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ತಿಂದು ತಾವು ನಾಶವಾದರು. ಕಲಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನ ಪುತ್ರನು ಮದ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿ ತ್ವಷ್ಟ್ರಿ; ಅವಳ ಅಕ್ಕ ನಿಕೃತಿ, ಹಿಂಸಾ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳಿಂದ ಕಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ನಾಕ, ವಿಘ್ನ, ಸದ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿಧಮ. ಇವರಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನನಿಗೆ ತಲೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ನಾಕನಿಗೆ ದೇಹ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಸದ್ರಮನಿಗೆ ಒಂದು ಕೈ ಮಾತ್ರ, ವಿಧಮನು ಒಂದು ಕಾಲುಳ್ಳವನು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸದ್ರಮನ ಪತ್ನಿ ತಾಮಸಿ, ಪುತನಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು; ವಿಧಮನ ಪತ್ನಿ ರೇವತಿ. ಇವರಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ನಾಕನ ಪತ್ನಿ ಶಕುನಿ, ವಿಘ್ನನ ಪತ್ನಿ ಅಯೋಮುಖಿ. ಈ ರಾಕ್ಷಸರು, ದೊಡ್ಡ ತಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರೇವತಿ ಮತ್ತು ಪುತನೆಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ನೈರೃತರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸರು ಗ್ರಹಗಳಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ. ಇವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸ್ಕಂದನೇ ಅಧಿಪತಿ. ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸಹೋದರಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆ, ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಳಾದಳು. ಆಕೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಿಪ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಕೆ ವಸುವಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇಯವನಾದ ಪ್ರಭಾಸನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅವರ ಪುತ್ರನು ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರನಾದ ತ್ವಷ್ಟಾ, ಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ವಾಂಸಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ದೇವಶಿಲ್ಪಿ. ಅವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಕಾಶಯಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಮಾನವರು ಕೂಡ ಅವನ ಕೌಶಲದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಹ್ಲಾದಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾದ ವಿರೋಚನಾ, ತ್ವಷ್ಟನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು; ಅವಳು ತ್ರಿಶಿರಸಿನ ತಾಯಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಮಹಾಜ್ಞಾನಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ದೇವತೆಗಳ ಗುರು; ಅವನಿಗೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಮಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪುತ್ರನು ಇದ್ದನು. ತ್ವಷ್ಟನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಸುರೇಣು, ಅವನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ, ಸವಿತೃನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು; ಆಕೆ ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಆಕೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ವಿವಸ್ವತಿಗೆ ಮನು ಎಂಬ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು; ಮತ್ತೆ ಯಮ ಮತ್ತು ಯಮುನ ಎಂಬ ಜೋಡಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಆ ದೇವಿ ಕುದುರೆ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕುರುಭೂಮಿಗೆ ಹೋದಳು; ಅಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ರೂಪದ ಸವಿತೃನ ಮೂಗಿನ ದ್ವಾರದಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಜನಿಸಿದರು. ಆ ಮಹಾತ್ಮೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಿನಿಗಳಾದ ನಾಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದಸರ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಾರುತಂಡ ಪುತ್ರರನ್ನು ಹೆತ್ತಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಋಷಿಗಳು ಪುನಃ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು: "ವಿವಸ್ವಾನ್‌ಗೆ ಮಾರುತಂಡ ಎಂಬ ಹೆಸರೇಕೆ ಬಂದಿದೆ? ಆಕೆ ಕುದುರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಗಿನ ದ್ವಾರದಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೆತ್ತಳು? ದಯಮಾಡಿ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸಿ," ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಬಹುಕಾಲ ಧರಿಸಿದ ಅಂಡವನ್ನು ತ್ವಷ್ಟನು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ಅವು ನಾಶವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕಶ್ಯಪನು ಭಯದಿಂದ ದುಃಖಿಸಿದನು. ಅಂಡವು ಎರಡು ಭಾಗವಾದಾಗ, ಅವನು ತ್ವಷ್ಟನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಇದು ಅಂಡವಲ್ಲ; ನೀನು ಮಾರುತಂಡ," ಎಂದು. ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನು ಅಂಡದಲ್ಲಿ ಸತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆ ಮಾತಿನಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಮಾರುತಂಡ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಅಂಡವು ವಿಭಜನೆಯಾದಾಗ ತಂದೆಯು "ನೀನು ಮಾರುತಂಡ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿವಸ್ವಾನ್‌ಗೆ ಮಾರುತಂಡ ಎಂಬ ಹೆಸರಾಯಿತು ಎಂದು ಪುರಾತನ ಶ್ರುತಿಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ನಾನು ಮಾರುತಂಡನಾದ ವಿವಸ್ವಾನದ ಸಂತಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಜ್ಞೆಯಾದ ಸವಿತೃನ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಮೂವರು ಸಂತಾನರು ಜನಿಸಿದರು.