ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಏಳೆ ಸ್ವರಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳ ವಿವಿಧ ರೂಪಾಂತರಗಳೂ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ, ಇನ್ನೂ ಆರು ಉಪಸ್ವರಗಳಾಗಿವೆ. ಹಳೆಯ ಗುರುಗಳ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಮನಗಂಡು, ನಾನು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂವತ್ತು ವಿಭೂಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನೀವು ಅವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಿರಿ. ಪ್ರತಿ ವಿಭೂಷಣವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಂತ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾದಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಶೀಲನೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಬೇಕು. ವಿಭೂಷಣಗಳ ಪೂರ್ಣತೆ ಅರ್ಥ, ಪದ, ಮತ್ತು ವಾಕ್ಯಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಸಾದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಗಾನದ ಪದಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಉದರ, ಕಂಠ ಮತ್ತು ಶಿರಸ್ಸು. ಈ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಕ್ಷರಗಳಿವೆ, ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೂ ಇದೆ; ಎಂಟು ರೂಪಾಂತರಗಳಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಹದಿನಾರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರು ಸ್ಥಿರ, ಚಲಿಸುವ, ಇಳಿಯುವ ಮತ್ತು ಏರುವ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವು ಚಲಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಎರಡೂ ಆಗಿರಬಹುದು; ಏರುವ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯುವ ಲಕ್ಷಣವೂ ಕೂಡ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಏರುವ ಮೂಲಕ, ಪರಿಣಿತರು ಏರುವ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈಗ, ಈ ಅಕ್ಷರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿಭೂಷಣೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ. ನಾಲ್ಕು ವಿಭೂಷಣೆಗಳಿವೆ—ಸ್ಥಾಪನೆ, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಚಲನೆ, ದೋಷ ಮತ್ತು ಅದೋಷ. ಈಗ ಅವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಿಷ್ವರ, ಉಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಎಂಬವು ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವ ವಿಭೂಷಣೆಗಳು; ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ಅವು ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕುಮಾರ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭೂಷಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ದೂರವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಅಪಾಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಲಾ ಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು. ಶ್ಯೇನ ವಿಭೂಷಣವು ಮುಂದಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ, ಕಲಾ ಪ್ರಮಾಣದೊಳಗೇ ಇರುತ್ತದೆ; ಆ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಹೆಚ್ಚಳ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ಯೇನವು ಇಳಿಯುವದು, ಅದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕಲಾ ಮತ್ತು ಅದರ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಅದು ಬಿಂದುವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬಿಂದುವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು, ಅದು ಅಕ್ಷರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ; ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಸ್ವರವೂ ಆಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ಕಷ್ಟಕರವಲ್ಲ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವರವು ಮೂಲ ಷಡ್ಜದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ; ಏರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಹಕ್ಕಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ವರದಂತೆಯೇ. ಎರಡು ಸಂತಾರ ಎಂಬುವನ್ನು ಚಲಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾರಣವನ್ನೂ; ಏರಿದಾಗ ಅಥವಾ ಇಳಿದಾಗಲೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಚ್ಚಬೇಕು. ಹನ್ನೆರಡು ಕಲೆಗಳ ಸ್ಥಾನ ಮುಂದಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ; ಪ್ರೇಂಖೋಲಿತ ಎಂಬ ವಿಭೂಷಣವು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಸ್ವರಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಪುಷ್ಕಲ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅದು ಪಾದ ಮತ್ತು ಇತರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಲೆಯಿಂದ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಕಲೆಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಕ್ಷೀಣಿತವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾದಾಗ ಅದು ವಿಷ್ವರ ಮತ್ತು ಎಂಟನೇ ಸ್ವರಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಕೆಳಗಿದ್ದರೂ, ಮೇಲಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾದರೂ, ಒಂದು ಅಂತರವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸ್ವರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳ ಗುಂಪನ್ನು 'ಮಕ್ಷಿಪ್ರಚ್ಛೇದನ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವುಗಳು ಮೂವತ್ತು ವಿಭೂಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ, ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲಪ್ರಮಾಣದ ಅನ್ವಯ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ರೂಪ, ಪ್ರಮಾಣ, ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ—ಈ ನಾಲ್ಕು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಭೂಷಣದ ಭಾಗವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಧರಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಿಭೂಷಿಸಿದರೆ ಅದು ಅಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಲಂಕಾರಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಹೇಗೆ ಅಯೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಕ್ಷರದ ವಿಭೂಷಣವೂ ತಪ್ಪಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿವೋಲೆಗಳು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾರವು ನಡುಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇರದು—ಹಾಗೆಯೇ ವಿಭೂಷಣವು ತಪ್ಪಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿದರೆ ಅದು ದೋಷವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಭೂಷಣವನ್ನು ಮಾಡುವಾಗಲೂ, ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ವಿಧಾನವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಈಗ ನಿಜವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಸರಿಯಾದ ಅನ್ವಯ ಮತ್ತು ಗಾಯಕರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದು ಕೇವಲ ಮೌಖಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ವಿಭೂಷಣಗಳ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಷಡ್ಜ ಗುಂಪು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಮಧ್ಯ ಅಥವಾ ಕೆಳ ಸ್ವರವಾಗುತ್ತದೆ. ಷಡ್ಜ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಎಂಬ ಎರಡು ಸ್ವರಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆ ಇದೆ; ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಷಡ್ಜ ಮತ್ತು ಆವಿಕಕ್ಕೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಸ್ವರಗಳಿಗೂ ವಿಭೂಷಣವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ಯುಕ್ತಿ; ಹೊರಗಿನ ಗಾನದ ಅನುಸರಣೆ ಮೂಲಕ ಹದಿನೈದು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಸ್ವರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಮ ಭಾಗವೇ ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ; ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸೌಂದರ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಾನು ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ವರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಹಿಂತಿರುಗುವಿಕೆ ಏಳು ಸ್ವರಗಳ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾಂಧಾರ ಭಾಗದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಗಂಭೀರ ಸ್ವರಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾರೆ; ಐದನೆಯದು ಮಧ್ಯಮ, ಧೈವತದಲ್ಲಿ ನಿಷಾದದಿಂದ; ಷಡ್ಜ ಮತ್ತು ಋಷಭದಿಂದ, ನಾವು ತಿಳಿಯುವುದು ಕೇವಲ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರಗಳಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಕದ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ವರಗಳಿವೆ; ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮತ್ತು ವೈಣವದಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಧಾರ ಭಾಗವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪದವು ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಕೌಶಿಕವು ಏಳು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ; ಗಾಂಧಾರ ಭಾಗದ ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುವ ನಿಯಮ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಹೀಗೆಯೇ ಮಧ್ಯಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷ ರೂಪ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಡುಗಳು ಏಳು ಸ್ವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು, ಕೌಶಿಕವು ಏಳು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಅಂಗಸೂಚನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದ ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿವೆ, ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗದು. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಹ, ಸ್ವಭಾವದಂತೆ, ಪ್ರಮಾಣವು ಹೀಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕೊಂಬಿನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲುವವರು ಇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೀರದು. ಒಂದು ಪಾದವು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಮತ್ತೊಂದು ವೀರಣದಲ್ಲಿ ಇರದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಡಿತವನ್ನು 'ಚಲನ' ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಸ್ವರ, ವಿಭೂಷಣೆ, ಅವುಗಳ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯ—allವುಗಳ ಪವಿತ್ರ ವಿವರಣೆ ಈ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.