ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು ಜನಿಸಿದರು—ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ತ್ವಷ್ಟಾ, ನಂತರ ವಿಷ್ಣು, ಯೌವನದಲ್ಲಿಯವರೂ, ಹಿರಿಯರೂ ಕೂಡ, ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಆದಿತ್ಯರು ಎಂಬಂತೆ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪುನಃ, ಸುರಭಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪರಿಂದ ಮಹಾನ್ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಮಹಾದೇವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪವಿತ್ರರಾದ ಹನ್ನೊಂದು ರುದ್ರರು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಆ ಹನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಂಗಾರಕ, ಸರ್ಪ, ನಿರೃತಿ, ಸದಸಸ್ಪತಿ, ಅಜೈಕಪಾದ, ಅಹಿರ್ಬುಧ್ಯ, ಊರ್ಧ್ವಕೇತು, ಜ್ವರ, ಭುವನೇಶ್ವರ, ಮೃತ್ತ್ಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಕಪಾಲ ಇವರುಗಳೆಲ್ಲ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ರುದ್ರರು. ಸುರಭಿಯು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಇವರನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು. ಆಮೇಲೆ ಸುರಭಿಗೆ ಇನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರಿಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು—ರುದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಿಯಾದ ರೋಹಿಣಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಗಾಂಧಾರಿ. ರೋಹಿಣಿಯಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ನಾಲ್ಕು ಪುತ್ರಿಯರು ಹುಟ್ಟಿದರು: ಸುರೂಪ, ಹಂಸಕಿಲಾ, ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಕಾಮದುಘಾ. ಕಾಮದುಘೆಯಿಂದ ಸುರೂಪ ಮತ್ತು ತನಯ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರಿಯರು ಜನಿಸಿದರು. ಹಂಸಕಿಲೆಯಿಂದ ಮೃಶಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು; ಭದ್ರೆಯಿಂದ ಮಹಾಪುಣ್ಯಶಾಲಿಗಳಾದ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಂದರೆ ವಜಿನಪುತ್ರರು, ಜನಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್ ಎಂಬ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ, ಬಿಳಿ, ಕಪಿಲ, ಕಲ್ಲಂಗುರಿತ ಕುದುರೆಗಳು, ಹರಣುಗಳು, ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ವರ್ಣದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರು. ಈ ಗಂಧರ್ವ ವಂಶದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರುದ್ರರು ಪೋಷಿಸಿದರು. ಪುನಃ ಸುರಭಿಯಿಂದ ಚಂದ್ರಭಾಸುಪ್ರಭ ಎಂಬ ಮಹಿಮೆಮಯನು ಜನಿಸಿದನು—ಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿದ್ದು, ಕಿರೀಟವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅಮೃತಧಾಮದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ, ಸುರಭಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನು ಮಹೇಶ್ವರನ ಧ್ವಜವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರರಾಗಿರುವ ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸದ್ಯ, ವಿಶ್ವದೇವರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳು ಧರ್ಮನ ಪುತ್ರರೆಂಬುದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅರಿಷ್ಠನೇಮಿಯ ಪತ್ನಿಯರು ಹದಿನಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದರು. ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ವಿದ್ಯುತ್‌ಗಳು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅಂಗಿರಸರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದರು. ದೇವರ್ಷಿ ಕೃಶಾಶ್ವನಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಆಯುಧಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು; ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಯುಗಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಪುನಃ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೂವತ್ತಮೂರು ದೇವತೆಗಳು—ಇವರಿಗೂ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯ ಇದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾ ಲಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಸದ್ಯರು, ವಸುಗಳು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ಆದಿತ್ಯರು—all ಇವರ ಜನ್ಮ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆಗ, ಶಿಷ್ಯರು ಕೇಳಿದರು: ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಭವ—ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಯಾರು ಯಾರು ಪರಸ್ಪರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು, ಅವರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಾವು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾರು ಯಾರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ಯಾರಲ್ಲಿ ಅವಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ? ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಯಾರು ಮಧ್ಯಮ, ಯಾರು ಅಧಮ? ಜನ್ಮ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಯಾರು ಅಧೀನರು, ಯಾರು ಮಹಾನ್? ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು; ನೀವೇ ಇದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವವರು. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರರ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಿರಿ. ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ರೂಪಗಳು—ರಾಜಸ, ತಮಸ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವಿಕ—ಪ್ರತಿಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಅನುಗ್ರಹದ ದ್ವಂದ್ವದಿಂದ ಇವುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಾನು ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಈ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯೆ, ಲಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ—ಕೇಳಿರಿ. ಈ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಸಿಕನಾದವರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾನೆ; ಸಾತ್ವಿಕನಾದವರು ಸಾಗರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ತಮಸಿಕನು ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ರಾಜಸದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಾಗ, ಅವನಿಂದ ಸಾತ್ವಿಕ ರೂಪವಾದ ಪುರુષನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕಾಲತತ್ತ್ವವು ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ರಾಜಸಿಕ ರೂಪವಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸಾತ್ವಿಕ ಗುಣದ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಪುರುಷನು ಭಗವಂತನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಕಾಲ ಎಂಬ ಅಂಶವು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಅವನ ರೂಪ, ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ನಿಯಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಅವಸ್ಥಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಇರುವಾಗ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರ ಕಾಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಪುರುಷನು ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿರುವಾಗ ಅವನು ಪುರುಷ ಮಾತ್ರನಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಒಂದು ರತ್ನವು ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಆ ಬಣ್ಣವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಬಣ್ಣಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ—ಏಕರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಅದರ ವಿವರಣೆ. ಹೆಚ್ಚು, ಒಂದು ಮೋಡವು ಒಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ರೂಪ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಅವನು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಒಂದಾಗಿ, ಎರಡು ಮತ್ತು ಮೂರಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ—ಅವನ ಹೆಸರು ಬ್ರಹ್ಮ, ಅಂತಕೃತ್ (ಅಂದರೆ ರುದ್ರ), ಮತ್ತು ಪುರುಷ—ಈ ಮೂರು. ಈ ಮೂರು ರೂಪಗಳು ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ದೇಹಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಬ್ರಾಹ್ಮಿ, ಪೌರುಷಿ ಮತ್ತು ಅಂತಕಾರಿ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಸಿಕ ದೇಹವು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ತಮಸಿಕ, ಕಾಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದದ್ದು, ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಸಾತ್ವಿಕ, ಪೌರುಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು, ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ರಾಜಸಿಕ ಭಾಗದಿಂದ ಮರೀಚಿ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪ ಜನಿಸಿದರು; ತಮಸಿಕ ಭಾಗದಿಂದ, ಅಂತಕೃತ್ ಎಂಬ ಭಾಗದಿಂದ ಭವನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಸಾತ್ವಿಕ, ಪೌರುಷಿ ಎಂಬುದು ಶೋಚಿಷ್ಣು ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ; ಈ ಮೂರು ದೇಹಗಳು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ನಿಜವಾಗಿ, ಕಾಲವು ವಿವಿಧ ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ: ಬ್ರಹ್ಮನಾಗಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿ, ನಂತರ ರುದ್ರನಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಕಾಲನು ಒಂದೇ ಆದರೂ, ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಮೂರು ದೇಹಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು—ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತ್ಯ, ರೌದ್ರಿ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಂದು ದೇಹವೇ ವೇದದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಖ್ಯ ಮತ್ತು ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವೀರರಿಂದ, ಏಕತ್ವ ಮತ್ತು ನಾನಾತ್ವವನ್ನು ಕಂಡವರಿಂದ, ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಈ ದೇಹವೇ ಸತ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದವರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.