ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಅಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತಃ ಪಿತರೋ ಧರ್ಮಮೂರ್ತ್ತಿಧರಾಸ್ತು ಯೇ। ತ್ರಯ ಏತೇ ಗಣಾಸ್ತೇಷಾಂ ಚತ್ವಾರೋಽನ್ಯೇ ನಿಬೋಧತ ।। ೧೧.

ರೂಪವಿಲ್ಲದ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪಿತೃಗಳು—ಇವು ಮೂರು ಗುಂಪುಗಳು; ಈಗ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಗುಂಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳು.

ಯಾನ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತೋ ಮಹಾಪ್ರಭಾಃ। ಉತ್ಪನ್ನಾಸ್ತೇ ಸ್ವಧಾಯಾಸ್ತು ಕನ್ಯಾ ಹ್ಯಗ್ನೇಃ ಕವೇಃ ಸುತಾಃ ।। ೧೧.

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಈಗ ನಾನು ರೂಪವನ್ನೂ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಪಿತೃಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅವರು ಸ್ವಧಾ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಕವಿ ಪುತ್ರಿಯರಿಂದ ಜನಿಸಿದರು.

ಪಿತರೋ ದೇವಲೋಕೇಷು ಜ್ಯೋತಿರ್ಭಾಸಿಷು ಭಾಸ್ವರಾಃ। ಸರ್ವಕಾಮಸಮೃದ್ಧೇಷು ದ್ವಿಜಾ ಸ್ತಾನ್ಭಾವಯನ್ತ್ಯುತ ।। ೧೧.

ಪಿತೃಗಳು ದೇವಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಭೋಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ದ್ವಿಜರು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇಷಾಂ ಮಾನಸೀ ಕನ್ಯಾ ಗೌರ್ನಾಮ ದಿವಿ ವಿಶ್ರುತಾ। ದತ್ತಸೇನಾ ಕುಮಾರೇಣ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ಮಹಿಷೀ ಪ್ರಿಯಾ ।। ೧೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಗೌರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಆಕೆ ದತ್ತಸೇನ ಕುಮಾರ ಎಂಬ ಶುಕ್ರನ ಮಗನ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು.

ಏಕತ್ರಿಂಶಚ್ಚ ವಿಖ್ಯಾತಾ ಭೃಗೂಣಾಂ ಕೀರ್ತ್ತಿವರ್ದ್ಧನಾಃ। ಮರೀಚಿಗರ್ಭಾಸ್ತೇ ಲೋಕಾಃ ಸಮಾವೃತ್ಯ ದಿವಿ ಸ್ಥಿತಾಃ ।। ೧೧.

ಭೃಗುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಮೂವತ್ತೊಂದು ಮಂದಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರು; ಅವರು ಮರೀಚಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಲೋಕಗಳು, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಆವರಿಸಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

ಏತೇ ಹ್ಯಙ್ಗಿರಸಃ ಪುತ್ರಾಃ ಸಾಧ್ಯೈಃ ಸಹ ವಿವರ್ದ್ಧಿತಾಃ। ಉಪಹೂತಾಃ ಸ್ಮೃತಾಸ್ತೇ ತು ಪಿತರೋ ಭಾಸ್ವರಾ ದಿವಿ। ತಾನ್ಕ್ಷತ್ರಿಯಗಣಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಾವಯನ್ತಿ ಫಲಾರ್ಥಿನಃ ।। ೧೧.

ಇವರು ಅಂಗಿರಸನ ಪುತ್ರರು, ಸಾಧ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು ಬಂದವರು; ಇವರನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪಿತೃಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇಷಾಂ ಮಾನಸೀ ಕನ್ಯಾ ಯಶೋದಾ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಾ। ಪತ್ನೀ ಸಾ ವಿಶ್ವಮಹತಃ ಸ್ನುಷಾ ವೈ ವಿಶ್ವಶರ್ಮ್ಮಿಣಃ ।। ೧೧.

ಇವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಯಶೋದಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಆಕೆ ವಿಶ್ವಮಹತ್ ಎಂಬವನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಶರ್ಮನ ಸೊಸೆ.

ರಾಜರ್ಷೇರ್ಜನನೀ ದೇವೀ ಖಟ್ವಾಙ್ಗಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಯಸ್ಯ ಯಜ್ಞೇ ಪುರಾ ಗೀತಾ ಗಾಥಾ ಗೀತೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ।। ೧೧.

ಅವಳು ರಾಜರ್ಷಿ ಖಟ್ವಾಂಗ ಎಂಬ ಮಹಾತ್ಮನ ದೇವಿ ತಾಯಿ; ಅವನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು.

ಅಗ್ನೇರ್ಜನ್ಮ ತಥಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶಾಣ್ಡಿಲ್ಯಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಯಜಮಾನಂ ದಿಲೀಪಂ ಯೇ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಸುಸಮಾಹಿತಾಃ। ಸತ್ಯವ್ರತಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ತೇ ಸ್ವರ್ಗಜಯಿನೋಽಮರಾಃ ।। ೧೧.

ಅಗ್ನಿಯ ಜನನವನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಶಾಂಡಿಲ್ಯನನ್ನು ಕಂಡವರು, ಯಜಮಾನ ದಿಲೀಪನನ್ನು ಹಾಗೂ ಮಹಾತ್ಮ ಸತ್ಯವ್ರತನನ್ನು ಮನಸ್ಸು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ನೋಡುವವರು, ಆ ಅಮರರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಆಜ್ಯಪಾ ನಾಮ ಪಿತರಃ ಕರ್ದಮಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ । ಸಮುತ್ಪನ್ನಸ್ಯ ಪುಲಹಾದುತ್ಪನ್ನಾಸ್ತಸ್ಯ ವೈ ಪುನಃ ।। ೧೧.

ಆಜ್ಯಪಾ ಎಂಬ ಪಿತೃಗಳು ಕರ್ದಮ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಅವರು ಪುನಃ ಪುಲಹನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು.

ಲೋಕೇಷ್ವೇತೇಷು ವರ್ತ್ತನ್ತೇ ಕಾಮಗೇಷು ವಿಹಙ್ಗಮಾಃ । ಏತಾನ್ವೈಶ್ಯಗಣಾಃ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಭಾವಯನ್ತಿ ಫಲಾರ್ಥಿನಃ ।। ೧೧.

ಈ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೈಶ್ಯರ ಗುಂಪುಗಳು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫಲಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏತೇಷಾಂ ಮಾನಸೀ ಸನ್ಯಾ ವಿರಜಾ ನಾಮ ವಿಶ್ರುತಾ । ಯಯಾತೇರ್ಜನನೀ ಸಾಧ್ವೀ ಪತ್ನೀ ಸಾ ನಹುಷಸ್ಯ ತು ।। ೧೧.

ಇವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಪುತ್ರಿಯಾದ ವಿರಜಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು; ಆಕೆ ಯಯಾತಿಯ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ನಹುಷನ ಪತ್ನಿ.

ಸುಕಾಲಾ ನಾಮ ಪಿತರೋ ವಸಿಷ್ಠಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತೇಃ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಸ್ಯ ಸುತಾಃ ಶೂದ್ರಾಸ್ತಾನ್ಬಾವಯನ್ತ್ಯುತ ।। ೧೧.

ಸುಕಾಲ ಎಂಬ ಪಿತೃಗಳು ವಸಿಷ್ಠ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಸಂತಾನ, ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭನ ಪುತ್ರರು; ಶೂದ್ರರು ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮಾನಸಾ ನಾಮ ತೇ ಲೋಕಾ ವಹನ್ತೇ ಯತ್ರ ತೇ ದಿವಿ। ಏತೇಷಾಂ ಮಾನಸೀ ಕನ್ಯಾ ನರ್ಮದಾ ಸರಿತಾಂ ವರಾ ।। ೧೧.

ಅವರ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಾನಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತವೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಮಾನಸ ಪುತ್ರಿಯಾದ ನರ್ಮದಾ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು.

ಸಾ ಭಾವಯತಿ ಭೂತಾನಿ ದಕ್ಷಿಣಾಪಥಗಾಮಿನೀ । ಜನನೀ ತ್ರಸದ್ದಸ್ಯೋರ್ಹಿ ಪುರುಕುತ್ಸಪರಿಗ್ರಹಃ ।। ೧೧.

ಅವಳು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿದು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳು ತ್ರಸದ್ದಸ್ಯುವಿನ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಪುರುಕತ್ಸನ ಪತ್ನಿ.

ಏತೇಷಾಮಭ್ಯುಪಗಮಾನ್ಮಾತುರ್ಮನ್ವನ್ತರೇಶ್ವರಃ । ಮನ್ವನ್ತ ರಾದೌ ಶ್ರಾದ್ಧಾನಿ ಪ್ರವರ್ತ್ತಯತಿ ಸರ್ವಶಃ ।। ೧೧.

ಈ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಮನ್ವಂತರದ ಅಧಿಪತಿ ಎಲ್ಲಾ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪಿದೄಣಾಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ಸರ್ವೇಷಾಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಾಃ । ತಸ್ಮಾದಿಹ ಸ್ವಧರ್ಮೇಣ ಶ್ರಾದ್ಧಂ ದೇಯನ್ತು ಶ್ರದ್ಧಯಾ ।। ೧೧.

ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದಂತೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ವೇಷಾಂ ರಾಜತೈಃ ಪಾತ್ರೈರಪಿ ವಾ ರಜತಾನ್ವಿತೈಃ। ದತ್ತಂ ಸ್ವಧಾಂ ಪುರೋಧಾಯ ತಥಾ ಪ್ರೀಣಾತಿ ವೈ ಪಿತೄನ್ ।। ೧೧.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಬೆಳ್ಳಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಮೊದಲು ಸ್ವಧಾ ಅರ್ಪಿಸಿ ನೀಡಿದರೆ, ಅದು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೋಮಸ್ಯಾಪ್ಯಾಯನಂ ಕೃತ್ವಾ ಹ್ಯಗ್ನೇರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಚ। ಉದ ಗಾಯನಞ್ಚಾಗ್ನೌ ಚ ಅಶ್ವಮೇಧಂ ತದಾಮುಯಾತ್ ।। ೧೧.

ಸೋಮನ ಪೂರ್ಣತೆಗಾಗಿ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ವೈವಸ್ವತನಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ, ನೀರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಗೆ ಸ್ತುತಿ ಹಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅಶ್ವಮೇಧಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಿತೄನ್ ಪ್ರೀಣಾತಿ ವೈ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಿತರಃ ಪ್ರೀಣಯನ್ತಿ ತಮ್। ಪಿತರಃ ಪುಷ್ಟಿಕಾಮಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಕಾಮಸ್ಯ ವಾ ಪುನಃ। ಪುಷ್ಟಿಂ ಪ್ರಜಾಂ ಚ ಸ್ವರ್ಗಂ ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ ನ ಸಂಶಯಃ ।। ೧೧.

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೋ, ಪಿತೃಗಳೂ ಅವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಸಂತಾನವನ್ನೂ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಪಿತೃಗಳು ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಸಂತಾನವನ್ನೂ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ದೇವಕಾರ್ಯ್ಯಾದಪಿ ಸದಾ ಪಿತೃಕಾರ್ಯ್ಯಂ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ। ದೇವತಾಭ್ಯಃ ಪಿತೄಣಾಂ ಹಿ ಪೂರ್ವ್ವಮಾಪ್ಯಾಯನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ।। ೧೧.

ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಾಡುವ ಪೂಜೆಗೂ ಮುಂಚೆ ಪಿತೃಗಳ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಾಚೀನರು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ನ ಹಿ ಯೋಗಗತಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾ ಪಿತೄಣಾಮಪಿ ತೃಪ್ತಯಃ। ತಪಸಾ ಹಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧೇನ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಮಾಂಸಚಕ್ಷುಷಾ ।। ೧೧.

ಯೋಗದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾರ್ಗ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ, ಅವರ ತೃಪ್ತಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮಾಂಸದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಇತ್ಯೇತೇ ಪಿತರಶ್ಚೈವ ಲೋಕಾ ದುಹಿತರಶ್ಚ ವೈ। ದೌಹಿತ್ರಾ ಯಜಮಾನಾಶ್ಚ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಯೇ ಭಾವಯನ್ತಿ ತಾನ್ ।। ೧೧.

ಹೀಗಾಗಿ, ಪಿತೃಲೋಕಗಳು, ಅವರ ಪುತ್ರಿಯರು, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು, ಯಜಮಾನರು—ಇವರು ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಚತ್ವಾರೋ ಮೂರ್ತ್ತಿಮನ್ತಶ್ಚ ತ್ರಯಸ್ತೇಷಾಮಮೂರ್ತ್ತಯಃ। ತೇಭ್ಯಃ ಶ್ರಾದ್ಧಾನಿ ಸತ್ಕೃತ್ಯ ದೇವಾಃ ಕುರ್ವ್ವನ್ತಿ ಯತ್ನತಃ ।। ೧೧.

ನಾಲ್ಕು ರೂಪವಂತರು, ಅವರಲ್ಲಿಯೂ ಮೂವರು ರೂಪವಿಲ್ಲದವರು. ದೇವತೆಗಳು ಇವರಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭಕ್ತಾಃ ಪ್ರಾಞ್ಜಲಯಃ ಸರ್ವೇ ಸೇನ್ದ್ರಾಸ್ತದ್ಘತಮಾನಸಾಃ। ವಿಶ್ವೇ ಚ ಸಿಕತಾಶ್ಚೈವ ಪೃಶ್ನಿಜಾಃ ಶ್ರೃಙ್ಗಿಣಸ್ತಥಾ ।। ೧೧.

ಎಲ್ಲರೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಇಂದ್ರನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿದವರು, ವಿಶ್ವದೇವರು, ಮರಳುಕಣಗಳು, ಪೃಶ್ನಿಜರು ಮತ್ತು ಶೃಂಗಿಯರೂ ಕೂಡ.

ಕೃಷ್ಣಾಃ ಶ್ವೇತಾಸ್ತ್ವಜಾಶ್ಚೈವ ವಿಧಿವತ್ಪೂಜಯನ್ತ್ಯುತ। ಪ್ರಜಾಸ್ತಾ ವಾತರಶನಾ ದಿವಾಕೀರ್ತ್ತ್ಯಾಸ್ತಥೈವ ಚ ।। ೧೧.

ಕಪ್ಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಜನಿಸದವರೂ ಕೂಡ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ವಾಯುವನ್ನು ಬೆಲ್ಟ್‌ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಸಂತಾನರೂ, ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದವರೂ ಕೂಡ.

ಲೇಖಾಶ್ಚ ಮರುತಶ್ಚೈವ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾಶ್ಚ ದಿವೌಕಸಃ। ಅತ್ರಿಭೃಗ್ವಙ್ಗಿರಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಋಷಯಃ ಸರ್ವ್ವ ಏವ ಚ ।। ೧೧.

ಲೇಖರು, ಮರುತರು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದೇವತೆಗಳು, ಅತ್ರಿ, ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು.

ಯಕ್ಷಾ ನಾಗಾಃ ಸುಪರ್ಣಾಶ್ಚ ಕಿನ್ನರಾ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಹ। ಪಿತೄಂಸ್ತ್ವಪೂಜಯನ್ಸರ್ವೇ ನಿತ್ಯಮೇವ ಫಲಾರ್ಥಿನಃ ।। ೧೧.

ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ಸುಪರ್ಣರು, ಕಿನ್ನರರು, ರಾಕ್ಷಸರ ಜೊತೆಗೂಡಿ—ಎಲ್ಲರೂ ಸದಾ ಫಲಕಾಮನೆಗಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏವಮೇತೇ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಶ್ರಾದ್ಧೇ ಸತ್ಕೃತ್ಯ ಪೂಜಿತಾಃ। ಸರ್ವಾನ್ಕಾಮಾನ್ಪ್ರಯಚ್ಛನ್ತಿ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ ।। ೧೧.

ಈ ಮಹಾತ್ಮರು ಶ್ರಾದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಶತಶಃ ಸಹಸ್ರಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.