ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ಸತ್ಯಾಯಾಮಭವತ್ಸತ್ಯಃ ಸತ್ಯೈಃ ಸಹ ಸುರೋತ್ತಮೈಃ। ತಾಮಸಸ್ಯಾನ್ತರೇ ಚಾಪಿ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪುನರೇವ ಹಿ। ಭಾರ್ಯಾಯಾಂ ಹರಿಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ಹರಿರೇವ ಬಭೂವ ಹ ।। ೫.

ಸತ್ಯಾ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಸತ್ಯನಾಗಿ, ಸತ್ಯ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದನು. ತಾಮಸ ಮನ್ವಂತರ ಬರುವಾಗ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿ ಸ್ವತಃ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಚಾರಿಷ್ಣವೇಽನ್ತರೇ ಚಾಪಿ ಹರಿರ್ದವಃ ಪುನಸ್ತು ಸಃ। ವೈಕುಣ್ಠಾಯಾಮಸೌ ಜಜ್ಞೇ ಹ್ಯಾಭೂತರಜಸೈಃ ಸಹ। ವೈಕುಣ್ಠಃ ಸ ಪುನರ್ದ್ದೇವಃ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಚಾಕ್ಷುಷೇಽನ್ತರೇ ।। ೫.

ಚಾರಿಷ್ಣವ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿ ದೇವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು; ವೈಕುಂಠಾದೇವಿಯಲ್ಲಿ ಆಭೂತರಜಸರು ಜೊತೆ ಹುಟ್ಟಿದನು; ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರ ಬರುವಾಗ ಆ ದೇವರು ಮತ್ತೆ ವೈಕುಂಠನಾದನು.

ಧರ್ಮೋ ನಾರಾಯಣಃ ಸಾಧ್ಯಃ ಸಾಧ್ಯೈಃ ಸಹ ಸುರೈರಭೂತ್ । ಸ ತು ನಾರಾಯಣಃ ಸಾಧ್ಯಃ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ವೈವಸ್ವತೇಽನ್ತರೇ ।। ೫.

ಧರ್ಮ, ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯ ದೇವತೆಗಳು, ಸಾಧ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು; ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರ ಬರುವಾಗ ಆ ನಾರಾಯಣ ಸಾಧ್ಯನಾಗಿ ಬಂದನು.

ಮಾರೀಚಾತ್ ಕಶ್ಯಪಾದ್ವಿಷ್ಣುರದಿತ್ಯಾಂ ಸಮ್ಬಮೂವ ಹ। ತ್ರಿಸ್ತ್ರಿಃ ಕ್ರಮೈರಿಮಾನ್ ಲೋಕಾನ್ ಜಿತ್ವಾ ವಿಷ್ಣುರುರುಕ್ರಮಮ್ ।। ೫.

ಮಾರೀಚಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕಶ್ಯಪನಿಂದ, ವಿಷ್ಣು ಅದಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು; ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯದಿನ್ದ್ರಾಯ ದೇವೇಭ್ಯಶ್ಚೈವ ಸ ಪ್ರಭುಃ। ಇತ್ಯೇತಾಸತನವಸ್ತಸ್ಯ ವ್ಯತೀತಾಃ ಸಪ್ತ ಸಪ್ತಸು। ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವತೀತೇಷು ಯಾಭಿಃ ಸಂರಕ್ಷಿತಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ।। ೫.

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಇತರ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಆ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಟ್ಟನು; ಹೀಗೆ ಅವನ ಏಳು ರೂಪಗಳು ಕಳೆದ ಏಳು ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವು.

ತಸ್ಮಾದ್ವಿಷ್ಟಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ವಾಮನೇನೇಹ ಜಾಯತಾ। ತಸ್ಮಾತ್ಸ ವೈ ಸ್ಮೃತೋ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಶೇರ್ಧಾತೋಃ ಪ್ರವೇಶನಾತ್ ।। ೫.

ಆದಕಾರಣ, ವಾಮನನಾಗಿ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇತ್ಯೇತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಶ್ಚೈವ ವಾಮನಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಏಕತ್ವಞ್ಚ ಪೃಥಕ್ತ್ವಞ್ಚ ವಿಶಿಷ್ಟತ್ವಞ್ಚ ಕೀರ್ತ್ತಿತಮ್ ।। ೫.

ಹೀಗೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ವಾಮನನ ಏಕತ್ವ, ವಿಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದೇವತಾನಾಮಿಹಾಂಶೇನ ಜಾಯನ್ತೇ ಯಾಸ್ತು ದೇವತಾಃ। ತಾಸಾನ್ತಾಸ್ತೇಜಸಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಶ್ರುತೇನ ಚ ಬಲೇನ ಚ। ಜಾಯನ್ತೇ ತತ್ಸಮಾಶ್ಚೈವ ತಾ ವೈ ತೇಷಾಮನುಗ್ರಹಾತ್ ।। ೫.

ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾರು ಬಲ, ಬುದ್ಧಿ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಯದ್ಯದ್ವಿಭೂತಿಮತ್ಸತ್ತ್ವಂ ಶ್ರೀಮದೂರ್ಜಿತಮೇವ ವಾ। ತತ್ತದೇವಾವಗಚ್ಛಘ್ವಂ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತೇಜೋಂಽಶಸಮ್ಭವಮ್ ।। ೫.

ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿ ಶಕ್ತಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಅಥವಾ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ, ಅದು ವಿಷ್ಣುವಿನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸ ಏವಂ ಜಾಯತೇಂಽಶೇನ ಕೇಚಿದಿಚ್ಛನ್ತಿ ಮಾನವಾಃ। ತತೋಽಪರೇ ಬ್ರುವನ್ತೀಮಮನ್ಯೋನ್ಯಾಂಶೇನ ಜಾಯತೇ ।। ೫.

ಹೀಗೆ ಅವನು ಭಾಗವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವರು ಹೀಗೆ ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಅವನು ಬೇರೆ ಭಾಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ವಿವದಮಾನಾಸ್ತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾನ್ವೈ ಬ್ರುವನ್ತಿ ಹ। ಯಸ್ಮಾನ್ನ ವಿದ್ಯತೇ ಭೇದೋ ಮನಸಶ್ಚೇತಸಶ್ಚ ಹ। ತಸ್ಮಾದನುಗ್ರಹಾಸ್ತೇಷಾಂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಾಸ್ತೇ ಭವನ್ತ್ಯುತ ।। ೫.

ಹೀಗೆ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ವಾದಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನೋಡಿದವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಚೇತನ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೇದವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವರು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಸ್ತು ಪ್ರಭುಶಕ್ತ್ಯಾ ವೈ ಬಹುಧಾ ಭವತೀಶ್ವರಃ। ಭೂತ್ವಾ ಯಸ್ಮಾಚ್ಚ ಬಹುಧಾ ಭವನ್ಯೇಕಃ ಪುನಸ್ತು ಸಃ ।। ೫.

ಒಬ್ಬನೇ ಒಡೆಯನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅನೇಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತೆ ಒಬ್ಬನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ಸುಮನಸೋ ಭೇದಾಜ್ಜಾಯನ್ತೇ ತೇಜಸಶ್ಚ ಹ। ಮನ್ವನ್ತರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಪ್ರಜಾಃ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಾಃ। ಸರ್ಗಾದೌ ಸಕೃದುತ್ಪನ್ನಾಸ್ತಿಷ್ಠನ್ತೀಹ ಪ್ರಶಂಸಯಾ ।। ೫.

ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಇಲ್ಲಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೂ ಪಾತ್ರರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತು ಕಲ್ಪಾನ್ತೇ ರುದ್ರಃ ಸಂಹರತಿ ಪ್ರಜಾಃ। ಜಾಯನ್ತೇ ಮೋಹಯನ್ತೋಽನ್ಯಾನೀಶ್ವರಾ ಯೋಗಮಾಯಯಾ ।। ೫.

ಪ್ರತಿ ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ರುದ್ರನು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಇತರರು ಯೋಗಮಾಯೆಯಿಂದ ಇಶ್ವರತ್ವವಿಲ್ಲದವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ.

ಐಶ್ವರ್ಯೇಣ ಚರನ್ತಸ್ತೇ ಮೋಹಯನ್ತಿ ಹ್ಯನೀಶ್ವರಾಃ। ತಸ್ಮಾದ್ದೋಷಪ್ರಚಾರೇಷು ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತಂ ನ ವಿದ್ಯತೇ ।। ೫.

ಅವರು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿ, ಇಶ್ವರತ್ವವಿಲ್ಲದವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೋಷಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ-ಅಯೋಗ್ಯ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಭೂತಾಪವಾದಿನೋ ದುಷ್ಟಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಾ ಭೂತಭಾವಿನಃ। ಭೂತಾಪವಾದಿನಃ ಶಕ್ತಾಸ್ತ್ರಯೋ ವೇದಾಃ ಪ್ರವಾದಿನಾಮ್ ।। ೫.

ಭೂತಗಳಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದವರು ಕೆಟ್ಟವರು; ಮಧ್ಯಸ್ಥರು ಭೂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಭೂತಗಳಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪುವವರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು. ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವವರಿಗೆ ಮೂರು ವೇದಗಳು ಗುರುಗಳಾಗಿವೆ.

ದೃಢಪೂರ್ವಶ್ರುತತ್ವಾಚ್ಚ ಪ್ರವಾದಾಚ್ಚೈವ ಲೌಕಿಕಾತ್। ಚತುರ್ಭಿಃ ಕಾರಣೈರೇಭಿರ್ಯಥಾತತ್ತ್ವಂ ನ ವಿನ್ದತಿ ।। ೫.

ಹಳೆಯದಾಗಿ ಕೇಳಿದದ್ದು ಮತ್ತು ಲೋಕದ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪೂರ್ವಮರ್ಥಾನ್ತರೇ ನ್ಯಸ್ತಾಃ ಕಾಲಾನ್ತರಗತಾ ಅಪಿ। ತೇನಾನ್ಯತ್ ಸನ್ತಮಪ್ಯರ್ಥಂ ದ್ವೇಷಾನ್ನ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ ।। ೫.

ಹಿಂದೆ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ, ಅವು ಬೇರೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ ಸಹ; ಅದರಿಂದ, ಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಇದ್ದರೂ, ದ್ವೇಷದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ದರ್ಶಾನಾಂ ದ್ರವ್ಯಭೂತೋ ಯೋ ಗುಣಭೂತಸ್ತು ತೇಷು ಯಃ। ಕರ್ಮಣಾಂ ಮನಸಾಂ ಕರ್ತ್ತಾ ಅಭಿಜಾತ್ಯಾ ಚ ಯೋ ಮಹಾನ್। ಶ್ರುತಜ್ಞೈಃ ಕಾರಣೈರೇತೈಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಪರಿಕೀರ್ತ್ತ್ಯತೇ ।। ೫.

ನೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲವಸ್ತುವೇ ವಸ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣವಾಗಿರುವುದೇ ಗುಣ. ಕರ್ಮಗಳಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಮಾಡುವವನು, ಮತ್ತು ಜನ್ಮದಿಂದ ಮಹಾನ್‌ನಾದವನು, ಈ ನಾಲ್ಕು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ವೇದಜ್ಞರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅಶಕ್ತರುಷ್ಟೋ ಜಾನಾತಿ ದೇವತಾಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಶಃ। ಇಮೌ ಚೋದಾಹರನ್ತ್ಯತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ ಯೋಗೇಶ್ವರಂ ಪ್ರತಿ ।। ೫.

ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೋಪಗೊಂಡವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗೇಶ್ವರನ ಕುರಿತು ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಆತ್ಮನಃ ಪ್ರತಿರೂಪಾಣಿ ಪರೇಷಾಞ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಕುರ್ಯಾದ್ಯೋಗಬಲಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ತೈಶ್ಚ ಸರ್ವೈಃ ಸಹಾಚರೇತ್ ।। ೫.

ಯೋಗಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ತಾನು ಮತ್ತು ಇತರರ ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು, ಅವುಗಳೆಲ್ಲರ ಜೊತೆಗೆ ನಡೆಯಬಹುದು.

ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾದ್ವಿಷಯಾಶ್ಚೈವ ತಥೈವೋಗ್ರತಪಶ್ಚರನ್ । ಸಂಹರೇಚ್ಚ ಪುನಃ ಸರ್ವಾನ್ ಸೂರ್ಯತೇಜೋ ಗುಣಾನಿವ ।। ೫.

ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಭಾರೀ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೆ, ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದ ಗುಣಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚಸ್ತಸ್ಯ ನೈಮಿಷೇಯಾಸ್ತಪಸ್ವಿನಃ। ಪಪ್ರಚ್ಛುಋಷಯಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ವಚನಸ್ಯ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್ ।। ೬.

ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಋಷಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಸಪ್ತಸ್ವಿಹ ಕಥಂ ದೇವಾ ಜಾತಾ ಮನ್ವನ್ತರೇಷ್ವಿಹ। ಇನ್ದ್ರವಿಷ್ಣುಪ್ರಧಾನಾಸ್ತೇ ಆದಿತ್ಯಾಸ್ತು ಮಹೌಜಸಃ। ಏತತ್ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ನಃ ಸರ್ವಂ ವಿಸ್ತರಾದ್ರೋಮಹರ್ಷಣ ।। ೬.

ಈ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ದೇವತೆಗಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವು? ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ಮುಖ್ಯರಾದ ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಆದಿತ್ಯರು ಹೇಗೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದರು? ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು ರಾಮಹರ್ಷಣ.

ಏವ ಮುಕ್ತಸ್ತದಾ ಸೂತೋ ವಿನಯೀ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿಭಿಃ। ಉವಾಚ ವದತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಯಥಾ ಪೃಷ್ಟೋ ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ ।। ೬.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ವಿನಯಿಯಾದ ಸೂತನು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ವಾಂಸರ ನಡುವೆ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೇಳಿದಂತೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

ವ್ರಹ್ಮಣೋ ವೈ ಮುಖಾತ್ ಸೃಷ್ಟಾ ಯಥಾ ದೇವಾಃ ಪ್ರಜೇಪ್ಸಯಾ। ಸರ್ವ ಮನ್ತ್ರಶರೀರಾಸ್ತೇ ಸ್ಮೃತಾ ಮನ್ವತರೇಷ್ವಿಹ ।। ೬.

ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಾಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಜೆಗಳ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಈ ಮನ್ವಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮಂತ್ರರೂಪಿಗಳೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದರ್ಶಶ್ಚ ಪೌರ್ಣಮಾಸಶ್ಚ ಬೃಹದ್ಯಚ್ಚ ರಥನ್ತರಮ್। ಆಕೂತಃ ಪ್ರಥಮಸ್ತೇಷಾಂ ತತಸ್ತ್ವಾಕೂತಿರೇವ ಚ ।। ೬.

ದರ್ಶ, ಪೌರ್ಣಮಾಸ, ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ರಥಾಂತರ; ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಆಕೂತ, ನಂತರ ಆಕೂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ.

ವಿತ್ತಿಶ್ಚೈವ ಸುವಿತ್ತಿಶ್ಚ ಆಕೂತಿಃ ಕೂತಿರೇವ ಚ। ಅಧೀಷ್ಟಸ್ತು ತತೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಅಧೀತಿಶ್ಚೈವ ತತ್ತ್ವತಃ। ವಿಜ್ಞಾತಿಶ್ಚೈವ ವಿಜ್ಞಾತೋ ಮಾನವೋ ಯೇ ಚ ದ್ವಾದಶ ।। ೬.

ವಿತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸುವಿತ್ತಿ, ಆಕೂತಿ ಮತ್ತು ಕೂತಿ; ನಂತರ ಅಧಿಷ್ಠ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅಧಿತಿ ಕೂಡ ಸತ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು; ವಿಜ್ಞಾತಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾತ, ಈ ಹನ್ನೆರಡು ಮಾನವರು.

ಜ್ಞೇಯೋ ದ್ವಾದಶಪುತ್ರಶ್ಚ ಯಶ್ಚಾಬ್ದೇನ ಸಮಾಜಯೇತ್। ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚಾಬ್ರವೀದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಜಯಾ ದೇವಾನಸೂಯತ ।। ೬.

ಹನ್ನೆರಡು ಪುತ್ರರನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವವನು; ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನು, 'ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಲಿ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.