ವಾಯುಪುರಾಣಮ್

ವಾಯಸೋ ಮಙ್ಗಲಶ್ಚೈವ ಯಾಮಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ। ಅಭಿಮನ್ಯುರುಗ್ರದೃಷ್ಟಿಃ ಸಮಯೋಽಥ ಶುಚಿಶ್ರವಾಃ। ಕೇವಲೋ ವಿಶ್ವರೂಪಶ್ಚ ಸುಪಕ್ಷೋ ಮಧುಪಸ್ತಥಾ ।। ೩೧.

ವಾಯಸ ಮತ್ತು ಮಂಗಳ, ಜೊತೆಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಯಮರು: ಅಭಿಮನ್ಯು, ಉಗ್ರದೃಷ್ಟಿ, ಸಮಯ, ಶುಚಿಶ್ರವ, ಕೇವಲ, ವಿಶ್ವರೂಪ, ಸುಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮಧುಪರ್ಕ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ತುರೀಯೋ ನಿರ್ಹಪುಶ್ಚೈವ ಯುಕ್ತೋ ಗ್ರಾವಾಜಿನಸ್ತು ತೇ। ಯಮಿನೋ ವಿಶ್ವದೇವಾದ್ಯಂ ಯವಿಷ್ಠೋಽಮೃತವಾನಪಿ ।। ೩೧.

ತುರೀಯ, ನಿರ್ಹಪು, ಯುಕ್ತ, ಗ್ರಾವಾಜಿನ—ಇವರು ಯಮಿನರು, ವಿಶ್ವದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು; ಜೊತೆಗೆ ಯವಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಅಮೃತವಂತೂ ಇದ್ದರು.

ಅಜಿರೋ ವಿಭುರ್ವಿಭಾವಶ್ಚ ಮೃಲಿಕೋಽಥ ದಿದೇಹಕಃ। ಶ್ರುತಿಶ್ರೃಣೋ ಬೃಹಚ್ಛುಕ್ರೋ ದೇವಾ ದ್ವಾದಶ ಕೀರ್ತಿತಾಃ ।। ೩೧.

ಅಜಿರ, ವಿಭು, ವಿಭಾವ, ಮೃಳಿಕ, ದಿದೇಹಕ, ಶ್ರುತಿ, ಶ್ರಿಣ, ಬೃಹಚ್ಶುಕ್ರ—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ದೇವತೆಗಳು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಆಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವಸ್ಯೈತೇ ಅನ್ತರೇ ಸೋಮಪಾಯಿನಃ। ತ್ವಿಷಿಮನ್ತೋ ಗಣಾ ಹ್ಯೇತೇ ವೀರ್ಯವನ್ತೋ ಮಹಾಬಲಾಃ ।। ೩೧.

ಇವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವನ ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವ ದೇವತೆಗಳು. ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು.

ತೇಷಾಮಿನ್ದ್ರಃ ಸದಾ ಹ್ಯಾಸೀದ್ವಿಶ್ವಭುಕ್ ಪ್ರಥಮೋ ವಿಭುಃ। ಅಸುರಾ ಯೇತದಾ ತೇಷಾಮಾಸನ್ ದಾಯಾದಬಾನ್ಧವಾಃ ।। ೩೧.

ಇವರಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನು ಸದಾ ಪ್ರಭುವಾಗಿದ್ದನು, ಮೊದಲನೆಯವನೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸುರರು ಇವರ ಬಂಧುಗಳೂ ವಾರಸುದಾರರೂ ಆಗಿದ್ದರು.

ಸುಪರ್ಣಯಕ್ಷಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪಿಶಾಚೋರಗರಾಕ್ಷಸಾಃ। ಅಷ್ಟೌ ತೇ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಾರ್ದ್ಧಂ ನಾಸತ್ಯಾ ದೇವಯೋನಯಃ ।। ೩೧.

ಸುಪರ್ಣ, ಯಕ್ಷ, ಗಂಧರ್ವ, ಪಿಶಾಚ, ನಾಗ, ರಾಕ್ಷಸ—ಈ ಎಂಟು ಜನರು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನಾಸತ್ಯ ಎಂಬ ದೇವಯೋನಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇಽತೀತಾಃ ಪ್ರಜಾಸ್ತ್ವಾಸಾಂ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಪ್ರಭಾವರೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾ ಆಯುಷಾ ಚ ಬಲೇನ ಚ ।। ೩೧.

ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳು ಜನಿಸಿದರು; ಅವರು ಪ್ರಕಾಶ, ರೂಪ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು.

ವಿಸ್ತರಾದಿಹ ನೋಚ್ಯನ್ತೇ ಮಾ ಪ್ರಸಙ್ಗೋ ಭವತ್ವಿಹ। ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೋ ನಿಸರ್ಗಶ್ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಮನುಃ ।। ೩೧.

ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಕಥೆ ತುಂಬಾ ಉದ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವಿವರವನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ.

ಅತೀತೇ ವರ್ತ್ತಮಾನೇನ ದೃಷ್ಟೋ ವೈವಸ್ವತೇನ ಸಃ। ಪ್ರಜಾಭಿರ್ದೇವತಾಭಿಶ್ಚ ಋಷಿಭಿಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಸಹ ।। ೩೧.

ಆ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಈಗಿನ ವೈವಸ್ವತನು, ಜನರು, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ತೇಷಾಂ ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಪೂರ್ವಮಾಸನ್ಯೇ ತಾನ್ ನಿಬೋಧತ। ಭೃಗ್ವಙ್ಗಿರಾ ಮರೀಚಿಶ್ಚ ಪುಲಸ್ತ್ಯಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಃ ।। ೩೧.

ಅವರಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು: ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಸ, ಮರೀಚಿ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು.

ಅತ್ರಿಶ್ಚೈವ ವಸಿಷ್ಠಶ್ಚ ಸಪ್ತ ಸ್ವಾಯಮ್ಭುವೇಽನ್ತರೇ। ಅಗ್ನೀಧ್ರಶ್ಚಾತಿಬಾಹುಶ್ಚ ಮೇಧಾ ಮೇಧಾತಿಥಿರ್ವಸುಃ ।। ೩೧.

ಅತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಸಿಷ್ಠ ಕೂಡ ಸೇರಿ, ಈ ಏಳು ಜನರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದವರು. ಅಗ್ನಿಧ್ರ, ಅತಿಬಾಹು, ಮೇಧ, ಮೇಧಾತಿಥಿ ಮತ್ತು ವಸು ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್ ದ್ಯುತಿಮಾನ್ ಹವ್ಯಃ ಸವನಃ ಪುತ್ರ ಏವ ಚ ೩೧.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್, ದ್ಯುತಿಮಾನ್, ಹವ್ಯ, ಸವನ ಮತ್ತು ಪುತ್ರ ಕೂಡ ಇದ್ದರು.

ವಾಯುಪ್ರೋಕ್ತಾ ಮಹಾಸತ್ತ್ವಾ ರಾಜಾನಃ ಪ್ರಥಮೇಽನ್ತರೇ। ಸಾಸುರನ್ತತ್ಸಗನ್ಧರ್ವಂ ಸಯಕ್ಷೋರಗರಾಕ್ಷಸಮ್। ಸಪಿಶಾಚಮನುಷ್ಯಞ್ಚ ಸುಪರ್ಣಾಪ್ಸರಸಾಙ್ಗಣಮ್ ।। ೩೧.

ವಾಯುವು ಹೇಳಿದ ಮಹಾತ್ಮರು ಮೊದಲ ಕಾಲದ ರಾಜರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಪಿಶಾಚರು, ಮಾನವರು, ಸುಪರ್ಣರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಇದ್ದರು.

ನೋ ಶಕ್ಯಮಾನುಪೂರ್ವ್ಯೇಣ ವಕ್ತುಂ ವರ್ಷಶತೈರಪಿ। ಬಹುತ್ವಾನ್ನಾಮಧೇಯಾನಾಂ ಸಙ್ಖ್ಯಾ ತೇಷಾಂ ಕುಲೇ ತಥಾ ।। ೩೧.

ಅವರ ಹೆಸರುಗಳೂ ಕುಟುಂಬಗಳೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಯಾ ವೈ ವ್ರಜಕುಲಾಖ್ಯಾಸ್ತು ಆಸನ್ ಸ್ವಾಯಮ್ಬುವೇಽನ್ತರೇ। ಕಾಲೇನ ಬಹುನಾತೀತಾ ಅಯನಾಬ್ದಯುಗಕ್ರಮೈಃ ।। ೩೧.

ವ್ರಜಕುಲ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದವರು ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು; ಅನೇಕ ಕಾಲಗಳ, ವರ್ಷಗಳ, ಯುಗಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗ ಇಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕ ಏಷ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲಃ ಸರ್ವಭೂತಾಪಹಾರಕಃ। ಕಸ್ಯ ಯೋನಿಃ ಕಿಮಾದಿಶ್ಚ ಕಿನ್ತತ್ತ್ವಂ ಸ ಕಿಮಾತ್ಮಜಃ ।। ೩೧.

ಈ ಭಗವಂತ ಕಾಲನು ಯಾರು? ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಯಾರು? ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಯಾವುದು, ಅವನ ಆರಂಭವೇನು, ಅವನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವೇನು, ಅವನು ಯಾರ ಮಗನು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸು.

ಕಿಮಸ್ಯ ಚಕ್ಷುಃ ಕಾ ಮೂರ್ತಿಃ ಕೇ ಚಾಸ್ಯಾವಯವಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಕಿಂನಾಮಧೇಯಃ ಕೋಽಸ್ಯಾತ್ಮಾ ಏತತ್ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ಪೃಚ್ಛತಾಮ್ ।। ೩೧.

ಅವನಿಗೆ ಯಾವುದು ಕಣ್ಣು, ಅವನ ರೂಪವೇನು, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಯಾವುವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ? ಅವನ ಹೆಸರೇನು, ಅವನ ಆತ್ಮ ಯಾರು? ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಶ್ರೂಯತಾಂ ಕಾಲಸದ್ಭಾವಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚೈವಾವಧಾರ್ಯತಾಮ್। ಸೂರ್ಯಯೋನಿರ್ನಿಮೇಷಾದಿಃ ಸಙ್ಖ್ಯಾಚಕ್ಷುಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ।। ೩೧.

ಈಗ ಕಾಲದ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೇಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೋ. ಅವನ ಹುಟ್ಟಿನ ಮೂಲ ಸೂರ್ಯನು, ಅವನ ಆರಂಭ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ, ಅವನನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವವನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವನ ಕಣ್ಣು ಎಂದರೆ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ.

ಮೂರ್ತ್ತಿರಸ್ಯ ತ್ವಹೋರಾತ್ರೇ ನಿಮೇಷಾವಯವಶ್ಚ ಸಃ। ಸಂವತ್ಸರಶತಂ ತ್ವಸ್ಯ ನಾಮ ಚಾಸ್ಯ ಕಲಾತ್ಮಕಮ್। ಸಾಮ್ಪ್ರತಾನಾಗತಾತೀತಕಾಲಾತ್ಮಾ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ ।। ೩೧.

ಅವನ ರೂಪ ಎಂದರೆ ಹಗಲು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ, ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಕ್ಷಣಗಳು, ಅವನ ಹೆಸರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು, ಅವನು ಕಾಲದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು. ಅವನು ಪ್ರಸ್ತುತ, ಭವಿಷ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಜಾಪತಿ.

ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪ್ರವಿಭಕ್ತಾನಾಂ ಕಾಲಾವಸ್ಥಾಂ ನಿಭೋಧತ। ದಿನಾರ್ದ್ಧಮಾಸಮಾಸೈಸ್ತು ಋತುಭಿಸ್ತ್ವಯನೈಸ್ತಥಾ ।। ೩೧.

ಈಗ ಕಾಲದ ಐದು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ: ಹಗಲು, ಅರ್ಧಮಾಸ, ಮಾಸ, ಋತು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಂವತ್ಸರಸ್ತು ಪ್ರಥಮೋ ದ್ವಿತೀಯಃ ಪರಿವತ್ಸರಃ। ಇದ್ವತ್ಸರಸ್ತೃತೀಯಸ್ತು ಚತುರ್ಥಶ್ಚಾನುವತ್ಸರಃ ।। ೩೧.

ಮೊದಲನೆಯದು ವರ್ಷ, ಎರಡನೆಯದು ಪರಿವತ್ಸರ, ಮೂರನೆಯದು ಇಡ್ವತ್ಸರ, ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಅನುವತ್ಸರ.

ವತ್ಸರಃ ಪಞ್ಚಮಸ್ತೇಷಾಂ ಕಾಲಃ ಸ ಯುಗಸಂಜ್ಞಿತಃ। ತೇಷಾನ್ತು ತತ್ತ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕೀರ್ತ್ತ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೧.

ಈ ಐದರಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು ವತ್ಸರ. ಈ ಕಾಲವನ್ನು ಯುಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳು.

ಋತುರಗ್ನಿಸ್ತು ಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸ ತು ಸಂವತ್ಸರೋ ಮತಃ। ಆದಿತ್ಯೇ ಯಸ್ತ್ವಸೌ ಸಾರಃ ಕಾಲಾಗ್ನಿಃ ಪರಿವತ್ಸರಃ ।। ೩೧.

ಋತುಗಳ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೇ ವರ್ಷ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಸಾರವೇ ಕಾಲಾಗ್ನಿ, ಅದನ್ನು ಪರಿವತ್ಸರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶುಕ್ಲಕೃಷ್ಣಾ ಗತಿಶ್ಚಾಪಿ ಅಪಾಂ ಸಾರಮಯಃ ಖಗಃ। ಸ ಇಡಾವತ್ಸರಃ ಸೋಮಃ ಪುರಾಣೇ ನಿಶ್ಚಯೋ ಮತಃ ।। ೩೧.

ಶುಕ್ಲ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ ಗತಿಯು, ನೀರಿನ ಸಾರದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹಕ್ಕಿಯು ಇಡ್ವತ್ಸರ. ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ನಿರ್ಧಾರ ಸೋಮನು.

ಯಶ್ಚಾಯಂ ತಪತೇ ಲೋಕಾಂಸ್ತನುಭಿಃ ಸಪ್ತಸಪ್ತಭಿಃ। ಆಶುಕರ್ತ್ತಾ ಚ ಲೋಕಸ್ಯ ಸವಾಯುರಿತಿ ವತ್ಸರಃ ।। ೩೧.

ಯಾರು ತನ್ನ ಏಳು ರೂಪಗಳ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತಾರೆ, ಲೋಕದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅವನನ್ನೇ ವತ್ಸರ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಹಙ್ಕಾರಾತ್ ರುದನ್ ರುದ್ರಃ ಸದ್ಭೂತೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ತ್ರಯಃ। ಸ ರುದ್ರೋ ವತ್ಸರಸ್ತೇಷಾಂ ವಿಜಜ್ಞೇ ನೀಲಲೋಹಿತಃ। ತೇಷಾಂ ಹಿ ತತ್ತ್ವಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಕೀರ್ತ್ಯಮಾನಂ ನಿಬೋಧತ ।। ೩೧.

ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ ರುದ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಯಾದನು. ಆ ನೀಲ-ಕೆಂಪು ರುದ್ರನೇ ಅವರ ವತ್ಸರ. ಈಗ ಅವುಗಳ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳು.

ಅಙ್ಗಪ್ರತ್ಯಙ್ಗಸಂಯೋಗಾತ್ ಕಾಲಾತ್ಮಾ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ। ಋಕ್ಸಾಮ ಯಜುಷಾಂ ಯೋನಿಃ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪತಿರೀಶ್ವರಃ ।। ೩೧.

ಅಂಗ ಮತ್ತು ಉಪಾಂಗಗಳ ಸಂಗಮದಿಂದ ಕಾಲಾತ್ಮನೇ ಪ್ರಪಿತಾಮಹನು. ಅವನು ಋಕ್ಸಾಮಯಜುರ್ವೇದಗಳ ಮೂಲ, ಐವರ ಅಧಿಪತಿ ಮತ್ತು ಇಶ್ವರನು.

ಸೋಽಗ್ನಿರ್ಯಜುಶ್ಚ ಸೋಮಶ್ಚ ಸ ಭೂತಃ ಸ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ। ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಸಂವತ್ಸರಶ್ಚೇತಿ ಸೂರ್ಯೋ ಯೋಽಗ್ನಿರ್ಮನೀಷಿಭಿಃ ।। ೩೧.

ಅವನೇ ಅಗ್ನಿ, ಯಜುಸ್ಸು, ಸೋಮನು, ಅವನೇ ಭೂತ, ಅವನೇ ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಅವನನ್ನೇ ವರ್ಷ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ಮಾತ್ ಕಾಲವಿಭಾಗಾನಾಂ ಮಾಸರ್ತ್ವಯನಯೋರಪಿ। ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಶೀತೋಷ್ಣವರ್ಷಾಯುಃಕರ್ಮಣಾಂ ತಥಾ। ಯೋಜಿತಃ ಪ್ರವಿಭಾಗಾನಾಂ ದಿವಸಾನಾಞ್ಚ ಭಾಸ್ಕರಃ ।। ೩೧.

ಕಾಲದ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ—ಮಾಸ, ಋತು, ಆಯನಗಳಿಂದ, ಗ್ರಹ, ನಕ್ಷತ್ರ, ಚಳಿಗೆ, ಬಿಸಿಗೆ, ಮಳೆಯಿಗೆ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ—ಸೂರ್ಯನು ದಿನಗಳ ವಿಭಾಗಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.