കശ്യപമഹർഷിയുടെ അചഞ്ചലവും ചഞ്ചലവുമായ സന്തതികളെപ്പറ്റി ഇതുവരെ വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ പുത്രന്മാരും പുത്രപൗത്രന്മാരും ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ സൃഷ്ടിക്കഥയുടെ ഒരു ഭാഗം മാത്രമേ ഞാൻ ഇവിടെ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളൂ; മാരീചിയുടെ സന്തതിയെ കുറിച്ച് സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വംശാവലികൾ നൂറു വർഷം പറഞ്ഞാലും മുഴുവനായി വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല, ദ്വിജന്മാരേ. അദിതി ധർമ്മനിഷ്ഠയാൽ പ്രശസ്തയാണ്, ദിതി ശക്തിയിൽ; സുരഭി തപസിൽ, ദനു മായാവിദ്യയിൽ. കദ്രു ക്രൂരസ്വഭാവംകൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, ക്രൗഞ്ചിVEDAവിദ്യയിൽ പാണ്ഡിത്യമുള്ളവളാണ്; ഇരാ ആഗ്രഹശീലയുള്ളവളാണ്, ദനായു ഭക്ഷണത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണിക്കുന്നു. വിനത ഭാരം ചുമക്കുന്നതിൽ ഭക്തിയുള്ളവളാണ്, താമ്ര ബദ്ധനത്തിൽ പ്രാവീണ്യം പുലർത്തുന്നു. ഇവയാണ് ലോകമാതാക്കളായ ഈ മഹിളകളുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ. ധർമ്മത്തിൽ, ആചരണത്തിൽ, ബുദ്ധിയിൽ, ക്ഷമയിൽ, ശക്തിയിലും രൂപത്തിലും ഇവരുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നീ ഗുണങ്ങളിൽ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; ധാർമ്മികവും അധാർമ്മികവുമായ സ്വഭാവങ്ങൾ ഇവരിൽ കാണാം. കശ്യപമഹർഷിയുടെ ഈ മാതാക്കളിൽ നിന്നാണ് ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, സർപ്പങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, പശുക്കൾ, വന്യമൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, ഔഷധികൾ എന്നിങ്ങനെ അനേകം ജീവജാലങ്ങൾ ജനിച്ചത്. ദാക്ഷായിണീ, ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും ഈ സകല ജീവജാലങ്ങളും മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യരേയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമരെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നത്. മനുഷ്യരാണ് ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയുടെ കര്ത്താക്കൾ; അവരേക്കാൾ താഴെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും പോലുള്ള മറ്റ് ജീവികൾ ജനിക്കുന്നു. സകല ജീവികൾക്കും തങ്ങളുടെ കർമ്മഫലങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ മനുഷ്യരിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനനം ലഭിക്കുന്നു; അങ്ങനെ തന്നെ തപസ്വികളുടെ വംശാവലിയും ഈ രീതിയിൽ ആരംഭിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും, ഗന്ധർവന്മാരുടെയും അപ്സരസുകളുടെയും, യക്ഷന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും, പിശാചുകളുടെയും, സുപർണ്ണന്മാരുടെയും, നാഗന്മാരുടെയും, പക്ഷികളുടെയും, വന്യ മൃഗങ്ങളുടെയും, മയിലുകളുടെയും, ഔഷധികളുടെയും, കീടങ്ങളുടെയും, ജലജീവികളുടെയും, മൃഗങ്ങളുടെയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും, പുണ്യചിഹ്നമുള്ളവരുടെയും ജനനവും ഈ വംശാവലിയിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഈ കഥ ജീവദായകവും, ഐശ്വര്യപ്രദവും, ഉജ്ജ്വലവും, ഹിതവും, സന്തോഷം നൽകുന്നതുമാണ്. ഇത് എപ്പോഴും അസൂയയില്ലാതെ ശ്രവിക്കുകയും സ്വീകരിക്കുകയും വേണം. ഈ മഹാത്മാക്കളുടേയും വംശാവലിയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും വൈദ്യന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ നിരന്തരം പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്ക് സന്താനസമൃദ്ധിയും ധനവും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; മരണാനന്തരം ഉത്തമഗതിയും പ്രാപിക്കും. ഇങ്ങനെ, അചഞ്ചലവും ചഞ്ചലവുമായ എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും മഹാത്മാവായ കശ്യപൻ സൃഷ്ടിച്ച് ലോകമാകെ സ്ഥാപിച്ചു. അവരിൽ നേതാക്കളെ രാജാക്കന്മാരായി അഭിഷേകം ചെയ്ത്, പ്രജാപതി അവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും രാജ്യങ്ങൾ നിയോഗിച്ചു. സോമനെ ദ്വിജന്മാരുടെയും, ഔഷധികളുടെയും, നക്ഷത്രങ്ങളുടെയും ഗ്രഹങ്ങളുടെയും, യാഗങ്ങളുടെയും, തപസ്സിന്റെയും രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. ബൃഹസ്പതിയെ അംഗിരസ്സിന്റെ സന്തതികൾക്കു അധിപതിയായി, കാവ്യനെ ഭൃഗുക്കളുടെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. വിഷ്ണുവിനെ ആദിത്യന്മാരുടെ രാജാവായി, പാവകനെ വസുക്കളുടെ, ദക്ഷനെ പ്രജാപതികളുടെ, വാസവനെ മറുതുകളുടെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. ദിതിയുടെ പുത്രനായ പ്രഹ്ലാദനെ ദൈത്യരുടെ രാജാവായി, നാരായണനെ സാദ്ധ്യരുടെ, ഋഷഭധ്വജനെ (രുദ്രൻ) രുദ്രന്മാരുടെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. വിപ്രചിത്തിയെ ദാനവരുടെ, വരുണനെ ജലത്തിന്റെ, വൈശ്രവണനെ രാജാക്കന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരികളുടെയും ധനത്തിന്റെയും അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. വൈവസ്വത യമനെ പിതൃകളുടെ രാജാവായി, ഗിരിശനെ (ത്രിശൂലധാരിയായ ശിവൻ) സകലഭൂതങ്ങളുടെയും പിശാചുകളുടെയും അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. ഹിമവാനെ പർവതങ്ങളുടെ, സമുദ്രത്തെ നദികളുടെ, ചിത്രരഥനെ ഗന്ധർവരുടെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. ഉച്ചൈഃശ്രവസിനെ കുതിരകളുടെ, കട്വയെ വന്യ മൃഗങ്ങളുടെ, കാളയെ ചതുഷ്പാദികളുടെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. ഗരുഡനെ പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനായി രാജാവാക്കി, മാതുലനെ സുഗന്ധികളുടെ അധിപതിയായി, ദേഹമില്ലാത്ത ജീവികളിൽ അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. ശക്തിയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വായുവിനെ ശബ്ദവും ആകാശവും ആധാരമാക്കുന്നവരുടെ അധിപതിയായി, ശേഷനെ പല്ലുള്ളവരുടെ, വാസുകിയെ നാഗരുടെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. സർപ്പങ്ങളിൽ, നാഗങ്ങളിൽ, തക്ഷകനെ; സമുദ്രങ്ങളിൽ, നദികളിൽ, മേഘങ്ങളിൽ, മഴയിൽ; സൂര്യന്മാരിൽ, പർജ്ഞന്യനെ; അപ്സരസുകളുടെ സമുഹങ്ങളിലും, കാമദേവനിലും; കാലഘട്ടങ്ങളിലും മാസങ്ങളിലും കാലക്രമങ്ങളിലും അധിപതികളെ നിയമിച്ചു. പക്വപക്ഷങ്ങളിലും, ക്ഷണങ്ങളിലും, ഉത്സവങ്ങളിലും, സമയപരിമിതികളിലും, കിരണങ്ങളിലും, ഗണിതത്തിലും, യോഗത്തിലും വർഷത്തെ അവയുടെ അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. ആകാശത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ദിക്കിൽ തന്റെ പുത്രനായ സുധാമാനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു. പടിഞ്ഞാറൻ ദിക്കിലും മഹാത്മാവായ മറ്റൊരു പുത്രനായ കേതുമാനെയും രാജാവാക്കി. മനുഷ്യരിൽ മനുവിനെ അധിപതിയായി നിയമിച്ചു. ഇവരാൽ ഭൂമിയിലെ ഏഴു ദ്വീപുകളും നഗരങ്ങളും പ്രദേശങ്ങൾ അനുസൃതമായി ഇപ്പോഴും ധർമ്മാനുസൃതമായി ഭരിക്കപ്പെടുന്നു. സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ ഇവരെ ബ്രഹ്മാവാണ് അഭിഷേകം ചെയ്തത്. മനുക്കളാകുന്നവർ രാജാക്കന്മാരായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. കഴിഞ്ഞ മന്വന്തരങ്ങളിൽ ഈ രാജാക്കന്മാർ വിട്ടുപോയി; പുതിയ മന്വന്തരത്തിൽ മറ്റുള്ളവർ അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെടുന്നു; എല്ലാ മുൻകാലവും ഭാവിയിലുമുള്ള ഭരണാധികാരികളെ മന്വന്തരാധിപതികളായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. വേദങ്ങളിൽ കാണുന്ന രീതി അനുസരിച്ച്, ഈ മഹാപുരുഷന്മാരാൽ രാജസൂയയിലുണ്ടായിരുന്ന പൃഥു രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യപ്പെട്ടു; അതിനാൽ അവൻ ശക്തനായ രാജാവായി നിലകൊണ്ടു. ഈ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച് ജനങ്ങളുടെ വർദ്ധനവിന് കാരണമായ കശ്യപൻ വീണ്ടും ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപതിയായി. വംശം നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച കശ്യപൻ ഉത്തമമായ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു: "എനിക്ക് വംശം നിലനിൽക്കുന്ന പോലെ രണ്ട് പുത്രന്മാർ ജനിക്കട്ടെ" എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഗ്രഹം. മഹാത്മാവായ കശ്യപൻ ധ്യാനത്തിലായിരിക്കുമ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അംശങ്ങൾ ആയ രണ്ടു മഹാശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വത്സാരനും അസിതനും, ബ്രഹ്മജ്ഞാനികളായി ജനിച്ചു; വത്സാരനിൽ നിന്ന് നിധ്രുവയും, റൈഭ്യനിൽ നിന്ന് മഹാപ്രശസ്തനായ റൈഭ്യവംശവും ഉത്ഭവിച്ചു. റൈഭ്യയിൽ നിന്ന് റൈഭ്യവംശം അറിയണം; നിധ്രുവയിൽ നിന്ന് ച്യവനനും സുകന്യയുടെയും പുത്രനായ സുമേധയും ജനിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഈ മഹത്തായ സൃഷ്ടിയും വംശാവലിയും വിശുദ്ധമായ രീതിയിൽ ലോകത്തിൽ പടർന്നുവീണു.