വൃഷം യശ്ച പരിത്യജ്യ മോക്ഷമന്യത്ര മാര്ഗതി । വൃഷോ വേദസമസ്തസ്മിന് യോ വൈ സമ്യങ്ന പശ്യതി ।। ൧൬.
കാളയെ ഉപേക്ഷിച്ച് മോക്ഷം വേറെ എവിടെയോ അന്വേഷിക്കുന്നവനും, വേദങ്ങൾ മുഴുവനായി കാളയിൽ കാണാതിരിക്കുന്നവനും അങ്ങനെ തന്നെ.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാ വൃഷലാശ്ചൈവ സര്വ്വശഃ। പുരാ ദേവാസുരേ യുദ്ധേ നിര്ജിതൈരസുരൈസ്തദാ ।। ൧൬.
ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, വൃഷലന്മാർ—പഴയകാലത്ത് ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ, അപ്പോൾ അസുരന്മാർ തോറ്റു.
പാഷണ്ഡവൈകൃതസ്ഥാനേ നൈഷാ സൃഷ്ടിഃ സ്വയമ്ഭുവാ। ദ്വിശ്രാദ്ധകശ്ച നിര്ഗ്രന്ഥാഃ ശാക്യാ പുഷ്ടികലംശകാഃ ।। ൧൬.
പാഷണ്ഡികൾ കെടുതിയാക്കിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഈ സൃഷ്ടി സ്വയംഭുവായ ദൈവം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല; ഇരട്ടശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ, നിര്ഗ്രന്തന്മാർ, ശാക്യർ, പുഷ്ടികലംസകർ എന്നിവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
യേ ധര്മ്മം നാനുവര്ത്തന്തേ തേ വൈ നഗ്നാദയോ ജനാഃ। വൃഥാജടീ വൃഥാമുദ്രീ വൃഥാനഗ്നശ്ച യോ ദ്വിജഃ ।। ൧൬.
ധർമ്മം അനുസരിക്കാത്തവരാണ് നഗ്നന്മാരും അതുപോലുള്ളവരും; വെറുതെ ജടയുള്ളവൻ, വെറുതെ മുദ്രയുള്ളവൻ, വെറുതെ നഗ്നനായ ദ്വിജൻ—all ഇവരാണ്.
വൃഥാവ്രതീ വൃഥാ ജാപീ തേ വൈ നഗ്നാദയോ ജനാഃ। കുലന്ധമാ നിഷാദാശ്ച തഥാ പുഷ്ടിവിനാശകാഃ ।। ൧൬.
വെറുതെ വ്രതം പാലിക്കുന്നവനും, വെറുതെ ജപം ചെയ്യുന്നവനും—ഇവരാണ് നഗ്നന്മാരും അതുപോലുള്ളവരും; കുലന്ധമന്മാർ, നിഷാദന്മാർ, പുഷ്ടി നശിപ്പിക്കുന്നവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
കൃതകര്മ്മാക്ഷിതാസ്ത്വേതേ കുപഥാഃ പരികീര്ത്തിതാഃ। ഏഭിര്നിര്വൃത്തം ദൃഷ്ടം വാ ശ്രാദ്ധം ഗച്ഛന്തി മാനവാഃ ।। ൧൬.
തെറ്റായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, ചൂതാട്ടക്കാർയും തെറ്റായ വഴിയിൽ പോകുന്നവരായി പറയുന്നു; ഇവർ ശ്രാദ്ധം കാണുകയോ അതിൽ പങ്കാളിയാകുകയോ ചെയ്താൽ, അതിന്റെ ഫലം അവർക്കാണ് പോകുന്നത്.
ബ്രഹ്മഘ്നശ്ച കൃതഘ്നശ്ച നാസ്തികാ ഗുരുതല്പഗാഃ। ദസ്യവശ്ച നൃശംസാശ്ച ദര്ശനേനൈവ വര്ജിതാഃ ।। ൧൬.
ബ്രാഹ്മണഹന്താവ്, ഉപകാരം മറക്കുന്നവൻ, ദൈവത്തിനെ വിശ്വസിക്കാത്തവൻ, ഗുരുവിന്റെ പടുകയിലേറുന്നവൻ, കള്ളന്മാർ, ക്രൂരന്മാർ—ഇവരെ കാഴ്ച്ചകൊണ്ടുതന്നെ ഒഴിവാക്കണം.
യേ ചാന്യേ പാപ കര്മ്മാണഃ സര്വ്വാംസ്താന് പരിവര്ജയേത്। ദേവദേവര്ഷിനിന്ദായാം രതാംശ്ചൈവ വിശേഷതഃ ।। ൧൬.
മറ്റു പാപകൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരെയും, ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും നിന്ദിക്കാൻ ആസ്വദിക്കുന്നവരെയും പ്രത്യേകിച്ച് ഒഴിവാക്കണം.
അസുരാന് യാതുധാനാംശ്ച ദൃഷ്ടമേഭിര്വ്രജന്ത്യുത। ബ്രാഹ്മം കൃതയുഗം പ്രോക്തം ത്രേതാ തു ക്ഷത്രിയം സ്മൃതമ് ।। ൧൬.
ഇവരെ കണ്ടാൽ ശ്രാദ്ധഫലം അസുരന്മാർക്കും യാതുധാനന്മാർക്കും പോകുന്നു; ബ്രാഹ്മണയുഗം കൃതയുഗം എന്നാണ് പറയുന്നത്, ക്ഷത്രിയയുഗം ത്രേതായുഗം എന്നാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
വൈശ്യം ദ്വാപരമിത്യാഹുഃ ശൂദ്രം കലിയുഗം സ്മൃതമ് പിതര ഊചുഃ ൧൬.
വൈശ്യയുഗം ദ്വാപരയുഗം എന്നാണ് പറയുന്നത്, ശൂദ്രയുഗം കലിയുഗം എന്നാണ് പിതാക്കന്മാർ ഓർത്തത്.
യുദ്ധാനി ദ്വാപരേ നിത്യം പാഷണ്ഡാശ്ച കലൌ യുഗേ। അപമാനാപവിത്രശ്ച കുക്കുടോ ഗ്രാമസൂകരഃ ।। ൧൬.
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ യുദ്ധങ്ങൾ നിരന്തരം നടക്കുന്നു; കാലിയുഗത്തിൽ മതഭ്രഷ്ടന്മാർ അധികം കാണപ്പെടുന്നു. ഗ്രാമത്തിലെ കോഴിയും പന്നിയും അശുദ്ധവും അപമാനകരവുമാണ്.
ശ്വാ ചൈവ ദര്ശനാദേവ ഹന്തി ശ്രാദ്ധം ന സംശയഃ। ശാവസൂതകസംസ്പൃഷ്ടോ ദീര്ഘരോഗിഭിരേവ ച ।। ൧൬.
നായയെ കണ്ടു മാത്രം ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ ഫലം നശിക്കുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല; നായയോ, പ്രസവിക്കുകയായിരിക്കുന്ന സ്ത്രീയോ, ദീർഘരോഗികൾ ആരെങ്കിലും തൊട്ടാൽ അതുപോലെയാണ്.
മലിനൈഃ പതിതൈശ്ചൈവ ന ദ്രഷ്ടവ്യം കഥഞ്ചന। അന്നം പശ്യേയുരേതേ വൈ നൈതത്സ്യാദ്ധവ്യകവ്യയോഃ ।। ൧൬.
അശുദ്ധരായവരും പാപികളായവരും ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളെ കാണാൻ അനുവദിക്കരുത്; അങ്ങനെ കണ്ടാൽ ആ ഭക്ഷണം ദേവന്മാർക്കും പിതാക്കൾക്കും അർപ്പിക്കാൻ യോഗ്യമല്ല.
തത്സംസ്പൃഷ്ടം പ്രധാനാര്ഥം സംസ്കാരശ്വാപദോ ഭവേത്। ഹവിഷാം സംഹതാനാം തു പൂര്വ്വമേവ വിവര്ജിതമ്। മൃത്സംയുക്താഭിരദ്ഭിശ്ച പ്രോക്ഷണം ച വിധീയതേ ।। ൧൬.
അത്തരം ആളുകൾ പ്രധാന ഭക്ഷ്യവസ്തുവിനെ തൊട്ടാൽ അത് ശവം പോലെ അശുദ്ധമാകും; ഹോമത്തിനായി കൂട്ടിയിട്ട ഭക്ഷണം മുമ്പേ തന്നെ ഒഴിവാക്കണം; മണ്ണ് കലർന്ന വെള്ളത്തിൽ കഴുകി ശുദ്ധീകരിക്കണം.
സിദ്ധാര്ഥകൈഃ കൃഷ്ണതിലൈഃ കാര്യ്യം വാപ്യവകീരണമ്। ഗുരുസൂര്യ്യാഗ്നിവസ്തൂനാം ദര്ശനം വാപി യത്നതഃ ।। ൧൬.
സിദ്ധാർത്ഥക വിത്തുകളോ കറുത്ത എള്ളോ വെള്ളത്തിൽ വിതറി ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; ഗുരുവിനെയും സൂര്യനെയും അഗ്നിയെയും വിശുദ്ധ വസ്തുക്കളെയും ശ്രദ്ധയോടെ കാണണം.
ആസനാരൂഢമാനേഷു പാദോപഹതമേവ ച। അമേധ്യൈര്ജങ്ഗമൈര്ദൃഷ്ടം ശുഷ്കം പര്യുഷിതം ച യത് ।। ൧൬.
ആസനത്തിൽ ഇരുന്നവരും കാലുകൊണ്ട് തൊട്ടതും അശുദ്ധ ജീവികൾ കണ്ടതും ഉണങ്ങിയതും പഴയതുമായ ഭക്ഷണം ഉപേക്ഷിക്കണം.
അസിതം പരിദുഷ്ടം ച തഥൈവാഗ്രാവലേഹിതമ്। ശര്കരാകേശപാഷാണൈഃ കീടൈര്യച്ചാപ്യുപദ്രുതമ് ।। ൧൬.
കറുത്തതും പുഴുക്കളായതും അറ്റം നക്കിയതും, കല്ല്, മുടി, കല്ല്, കീടങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നതും ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിക്കരുത്.
പിണ്യാകമഥിതം ചൈവ തഥാ തിലയവാദിഷു। സിദ്ധാക്ഷതാശ്ച യേ ഭക്ഷ്യാഃ പ്രത്യക്ഷലവണീകൃതാഃ ।। ൧൬.
എണ്ണയെടുക്കുന്ന പിണ്ണാക്കും, എള്ളും യവവും ഉപയോഗിച്ച് ഉണ്ടാക്കിയതും, നേരിട്ട് ഉപ്പ് ചേർത്ത പച്ചരിയും ഭക്ഷ്യമായി സ്വീകരിക്കരുത്.
വാസസാ ചാവധൂതാനി വര്ജ്യാനി ശ്രാദ്ധകര്മണി। സന്തി വേദവിരോധേന കേചിദ്വിജ്ഞാനമാനിനഃ ।। ൧൬.
വസ്ത്രം കൊണ്ട് തൊട്ട ഭക്ഷണം ശ്രാദ്ധത്തിൽ നിരോധിച്ചിരിക്കുന്നു; വേദത്തിന് വിരുദ്ധമായി ചിലർ ജ്ഞാനമുണ്ടെന്നു അവകാശപ്പെടുന്നു.
അജജ്ഞപതയോ നാമ തേ ശ്രാദ്ധസ്യ യഥാ രജഃ। ദധി ശാകം തഥാഽഭക്ഷ്യാഃ ശുക്തം ചൈവ വിവര്ജിതമ് ।। ൧൬.
ആടിന്റെ സന്തതിയെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നവർ ശ്രാദ്ധത്തിന് പൊടിപോലാണ്; തൈര്, പച്ചക്കറികൾ, പുളിച്ച ഭക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവയും ഒഴിവാക്കണം.
വാര്താകും വര്ജയേദ്ദദ്യാത്സര്വാനഭിഷവാനപി। സൈന്ധവം ലവണം യച്ച തഥാ മാനസസമ്ഭവമ് ।। ൧൬.
വഴുതനയും പുറന്തരിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കണം; സൈന്ധവം, സാധാരണ ഉപ്പ്, മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള ഉപ്പ് എന്നിവയും ഉപേക്ഷിക്കണം.
പവിത്രം പരമം ഹ്യേതത് പ്രത്യക്ഷമപി വര്ത്തതേ। അഗ്നൌ നിക്ഷിപ്യ ബധ്നീയാദ്ധസ്തൌ പ്രക്ഷിപ്യ യത്നതഃ ।। ൧൬.
ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ശുദ്ധി; ഇത് വ്യക്തമായും കാണാം. അഗ്നിയിൽ വച്ച് കെട്ടി, കൈകൾ ശ്രദ്ധയോടെ മുക്കണം.
ഗമയേന്മസ്തകം ചൈവ ബ്രഹ്മതീര്ഥം ഹി തത്സ്മൃതമ്। ദ്രവ്യാണാം പ്രോക്ഷണം കാര്യ്യം തഥൈവാവപനം പുനഃ ।। ൧൬.
തലയിൽ സ്പർശിക്കണം, അതാണ് ബ്രഹ്മതീർത്ഥം എന്ന് പറയുന്നു; വസ്തുക്കളുടെ ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം, വീണ്ടും വെള്ളത്തിൽ മുക്കണം.
നിധായ ചാദ്ഭിഃ സിഞ്ചേത തഥൈവാപ്സു നിവേശനമ്। അരിഷ്ടതുമുലേ ബില്വം ത്വിങ്ഗുദശ്വദനാന്യപി ।। ൧൬.
വസ്തുക്കൾ വച്ച ശേഷം വെള്ളത്തിൽ തളിക്കണം, അതുപോലെ വെള്ളത്തിൽ മുക്കണം; അരിഷ്ടമരത്തിന്റെ വേരിലും ബില്വമരത്തിലും ഇങ്ങുടമരത്തിന്റെ തൊലിയിലും.
വിദലാനാഞ്ച സര്വ്വേഷാം ധര്മവച്ഛൌചമിഷ്യതേ। തഥാ ദന്താസ്ഥിദാരൂണാം ശ്രൃങ്ഗാണാഞ്ചാവലേഖനമ് ।। ൧൬.
എല്ലാ തരത്തിലുള്ള പയർക്കൾക്കും ധർമ്മം പ്രകാരം ശുദ്ധി നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; പല്ല്, അസ്ഥി, മരച്ചില്ല, കൊമ്പ് എന്നിവയും ചുരണ്ടണം.
സര്വേഷാം മൃന്മയാനാന്തു പുനര്ദാഹ ഉദാഹൃതഃ। മണിവജ്രപ്രവാലാനാം മുക്താശങ്ഖമണേസ്തഥാ ।। ൧൬.
മണ്ണ് പാത്രങ്ങൾ എല്ലാം വീണ്ടും കത്തിക്കണം; മാണിക്യം, വജ്രം, പവഴ, മുത്ത്, ശംഖ്, സ്ഫടികം എന്നിവയും.
സിദ്ധാര്ഥകാനാം കല്കേന തിലകല്കേന വാ പുനഃ । സ്യാച്ഛൌചം സര്വവാലാനാമാവികാനാഞ്ച സര്വശഃ ।। ൧൬.
സിദ്ധാർത്ഥക വിത്തുകൾക്ക് അതിന്റെ ചതച്ചതോ എള്ളിന്റെ ചതച്ചതോ ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ആട്ടുമുടിയും ആടുകളും ഇതേപോലെയാണ്.
ആവി കാനാഞ്ച സര്വ്വേഷാം മൃദ്ഭിരദ്ഭിര്വിധീയതേ। ആദ്യന്തയോസ്തു ശൌചാനാമദ്ഭിഃ പ്രക്ഷാലനം പുനഃ ।। ൧൬.
എല്ലാ ആടുകൾക്കും മണ്ണും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധീകരണം നടത്തണം; ശുദ്ധിയുടെ ആരംഭത്തിലും അവസാനത്തിലും വീണ്ടും വെള്ളത്തിൽ കഴുകണം.
തഥാ കാര്പ്പാസികാനാഞ്ച ഭസ്മനാ സമുദാഹൃതമ്। ഫലപുഷ്പ ശലാകാനാം പ്ലാവനഞ്ചാദ്ഭിരിഷ്യതേ ।। ൧൬.
അതു പോലെ, പഞ്ചസാരയുമായി ജോലി ചെയ്യുന്നവർക്ക് ചാരുപയോഗം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്. പഴം, പൂവ്, കഷ്ണങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നവർക്ക് വെള്ളത്തിൽ കഴുകണമെന്നാണ് നിർദ്ദേശം.
സംമാര്ജനം പ്രോക്ഷണഞ്ച ഭൂമേശ്ചൈവോപലേപനമ്। നിഷ്ക്രമ്യ ബാഹ്യതോ ഗ്രാമാദ്വായുപൂതാ വസുന്ധരാ ।। ൧൬.
നിലം തൂളുകയും വെള്ളം തളിക്കുകയും നിലം പുരട്ടുകയും ചെയ്യണം. ഗ്രാമം വിട്ട് പുറത്തേക്കു പോയാൽ, കാറ്റിൽ ശുദ്ധമായ ഭൂമി ഉപയോഗിക്കണം.