സന്നിവാര്യ തദാ ബ്രഹ്മാ താരാം ചന്ദ്രസ്യ സംശയഃ। യദത്ര തഥ്യന്തദ്ബ്രൂഹി താരേ കസ്യ സുതസ്ത്വയമ് ।। ൨൮.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് കുട്ടിയെയും താരയെയും തടഞ്ഞു, ചന്ദ്രനേക്കുറിച്ചുള്ള സംശയം തീർത്തു: 'താരേ, സത്യം പറയു, ഈ കുട്ടി ആരുടേതാണ്?'
സാ പ്രാഞ്ജലിരുവാചേദം ബ്രഹ്മാണം വരദം പ്രഭുമ്। സോമസ്യേതി മഹാത്മാനം കുമാരന്ദസ്യുഹന്തമമ് ।। ൨൮.
അവൾ കയ്യുകൂപ്പി, വരദനായ പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ സോമന്റെ മകനാണ്, മഹാത്മാവും ശത്രുഹന്താവുമാണ്.'
തതഃ സ തമുപാഘായ സോമോ ദാതാ പ്രജാപതിഃ। ബുധ ഇത്യകരോന്നാമ തസ്യ പുത്രസ്യ ധീമതഃ ।। ൨൮.
അപ്പോൾ സോമൻ, സൃഷ്ടികളുടെ ദാതാവും പ്രജാപതിയും, അവനെ അണക്കി, തന്റെ ബുദ്ധിശാലിയായ മകനെ ബുധൻ എന്ന് പേരിട്ടു.
പ്രതിപൂര്വ്വഞ്ച ഗമനേ സമഭ്യുത്തിഷ്ഠതേ ബുധൈഃ। ഉത്പാദയാമാസ തദാ പുത്രം വൈ രാജപുത്രികാ ।। ൨൮.
തുടർച്ചയായ തലമുറകളിൽ ബുധൻ ജ്ഞാനികളിൽ ഉയർന്നു; അപ്പോൾ രാജകുമാരി ഒരു മകനെ പ്രസവിച്ചു.
തസ്യ പുത്രോ മഹാതേജാ ബഭൂവൈലഃ പുരൂരവാഃ । ഉര്വശ്യാം ജജ്ഞിരേ തസ്യ പുത്രാഃ ഷട് സുമഹൌജസഃ ।। ൨൮.
അവന്റെ മകൻ മഹാതേജസ്സുള്ള പുരൂരവസായിരുന്നു; ഉർവശിയിൽ നിന്നാണ് അവന്റെ ആറു മഹാബലശാലികളായ മക്കൾ ജനിച്ചത്.
പ്രസഹ്യ ധര്ഷിതസ്തത്ര വിവശോ രാജയക്ഷ്മണാ । തതോ യക്ഷ്മാഭിഭൂതസ്തു സോമഃ പ്രക്ഷീണമണ്ഡലഃ । ജഗാമ ശരണായാഥ പിതരം സോഽത്രിമേവ തു ।। ൨൮.
അവിടെ ബലാൽക്കാരം അനുഭവിച്ച്, രാജയക്ഷ്മയാൽ അശക്തനായ സോമൻ, രോഗം മൂലം ക്ഷീണിച്ച വലയംകൂടി, തന്റെ അച്ഛനായ അത്രിയിൽ അഭയം തേടി.
തസ്യ തത്പാപശമനം ചകാരാത്രിര്മഹായശാഃ। സ രാജയക്ഷ്മണാ മുക്തഃ ശ്രിയാ ജജ്വാല സര്വ്വശഃ ।। ൨൮.
അത്രി മഹാശ്രീയോടെ അവന്റെ പാപം നീക്കി; രാജയക്ഷ്മയിൽ നിന്ന് മോചിതനായ സോമൻ മുഴുവൻ ഭംഗിയോടെ പ്രകാശിച്ചു.
ഏതത്സോമസ്യ വൈ ജന്മ കീര്ത്തിതം ദ്വിജസത്തമാഃ। വംശന്തസ്യ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ കീര്ത്യമാനം നിബോധത ।। ൨൮.
ഇതാണ് സോമന്റെ ജന്മകഥ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; ഇപ്പോൾ അവന്റെ വംശത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ധന്യമാരോഗ്യമായുഷ്യം പുണ്യം കല്മഷശോധനമ്। സോമസ്യ ജന്മ ശ്രുത്വൈവ സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ ।। ൨൮.
സോമന്റെ ജന്മം കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ, ഒരാൾക്ക് ധനം, ആരോഗ്യവും ദീർഘായുസും, പുണ്യവും പാപശുദ്ധിയും ലഭിക്കുന്നു; എല്ലായ്പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കുന്നു.
ശ്രീമാന് ഭീമസ്യ ദായാദോ രാജാസീത്കാഞ്ചനപ്രഭഃ। വിദ്വാംസ്തു കാഞ്ചനസ്യാപി സുഹോത്രോഽഭൂന്മഹാബലഃ ।। ൨൯.
ഭീമന്റെ വംശജനായ രാജാവായ കാഞ്ചനപ്രഭൻ മഹത്വവും പ്രകാശവും ഉള്ളവനായിരുന്നു; ജ്ഞാനികളിൽ പോലും കാഞ്ചനയെക്കാൾ ശക്തിയും ബുദ്ധിയും ഉള്ളവൻ സുഹോത്രൻ ആയിരുന്നു.
സുഹോത്രസ്യാഭജ്ജഹ്നുഃ കേശികാഗര്ഭസമ്ഭവഃ। പ്രതിഗത്യ തതോ ഗങ്ഗാ വിതതോ യജ്ഞകര്മ്മണി ।। ൨൯.
സുഹോത്രനിൽ നിന്ന്, കെശികയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ച ജഹ്നു ജനിച്ചു; പിന്നീട് ഗംഗയും യജ്ഞത്തിൽ പങ്കെടുത്തു.
പ്ലാവയാമാസ തം ദേശം ഭാവിനോഽര്ഥസ്യ ദര്ശനാത്। ഗങ്ഗയാ പ്ലാവിതം ദൃഷ്ട്വാ യജ്ഞവാടം സമന്തതഃ ।। ൨൯.
ഭാവിയിലെ ഉദ്ദേശ്യം കാണിച്ചുകൊണ്ട്, ഗംഗ അവിടെയുള്ള ദേശം മുഴുവൻ വെള്ളം കൊണ്ടു മൂടി; യജ്ഞവാടം മുഴുവൻ ഗംഗയുടെ വെള്ളം കൊണ്ട് മുങ്ങിയതിനെ കണ്ടു.
സൌഹോത്രിര്വരദഃ ക്രുദ്ധോ ഗങ്ഗാം സംരക്തലോചനഃ। അസ്യ ഗങ്ഗേഽവലേപസ്യ സദ്യഃ ഫലമവാപ്നുഹി ।। ൨൯.
സുഹോത്രന്റെ മകനായ വരദൻ, കോപത്തോടെ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ ഗംഗയോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ അഹങ്കാരത്തിന് ഉടൻ ഫലം ലഭിക്കട്ടെ, ഗംഗേ!'
ഏതത്തേ വിഫലം സര്വ്വം പീതമമ്ഭഃ കരോമ്യഹമ്। രാജര്ഷിണാ തതഃ പീതാം ഗങ്ഗാം ദൃഷ്ട്വാ സുരര്ഷയഃ ।। ൨൯.
'നിന്റെ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ എല്ലാം ഫലശൂന്യമാണ്; ഞാൻ ഈ വെള്ളം കുടിച്ചുകളയാം,' എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞു. രാജർഷി ഗംഗയെ കുടിച്ചുകളഞ്ഞതിനെ കണ്ടു ദേവർഷിമാർ.
ഉപനിന്യുര്മഹാഭാഗാ ദുഹിതൃത്വേന ജാഹ്നവീമ്। യൌവനാശ്വസ്യ പൌത്രീന്തു കാവേരീഞ്ജഹ്നുരാവഹത് ।। ൨൯.
മഹത്വമുള്ള ദേവർഷിമാർ ജഹ്നുവിനെ ജഹ്നവിയെ മകളായി സമ്മാനിച്ചു; യുവനാശ്വന്റെ പുത്രിയായ കാവേരിയെ ജഹ്നു ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
യുവനാശ്വസ്യ ശാപേന ഗങ്ഗാ യേന വിനിര്മമേ । കാവേരീം സരിതാം ശ്രേഷ്ഠാം ജഹ്നുഭാര്യ്യാമനിന്ദിതാമ് ।। ൨൯.
യുവനാശ്വന്റെ ശാപം മൂലം ഗംഗ ജനിച്ചു; നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ കാവേരി, ജഹ്നുവിന്റെ നിരപരാധിയായ ഭാര്യയായി.
ജഹ്നുശ്ച ദയിതം പുത്രം സുഹോത്രം നാമ ധാര്മികമ്। കാവേര്യ്യാം ജനയാമാസ അജകസ്തസ്യ ചാത്മജഃ ।। ൨൯.
ജഹ്നു, കാവേരിയിൽ നിന്ന്, സുഹോത്രൻ എന്ന ധാർമ്മികനും പ്രിയപ്പെട്ടവനും ആയ മകനിനെ ജനിപ്പിച്ചു; അജകൻ അവന്റെ മകനായിരുന്നു.
അജകസ്യ തു ദായാദോ ബലാകാശ്വോ മഹായശാഃ। ബഭൂവുശ്ച ഗയഃ ശീലഃ കുശസ്തസ്യാത്മജഃ സ്മൃതഃ ।। ൨൯.
അജകന്റെ വംശജനായ ബാലാകാശ്വൻ വലിയ പ്രശസ്തിയും മഹത്വവും ഉള്ളവനായിരുന്നു; അവന്റെ മകൻ ഗയ, നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവനും, കുശയുടെ മകനായി അറിയപ്പെടുന്നു.
കുശപുത്രാ ബഭൂവുശ്ച ചത്വാരോ വേദവര്ചസഃ। കുശാശ്വഃ കുശനാഭശ്ച അമൂര്ത്താരയശോവസുഃ ।। ൨൯.
കുശയ്ക്ക് നാല് മക്കളുണ്ടായിരുന്നു, എല്ലാവരും വേദശ്രേഷ്ഠതയുള്ളവർ: കുശാശ്വൻ, കുശനാഭൻ, അമൂർത്താരയൻ, വസു.
കുശസ്തമ്ബസ്തപസ്തേപേ പുത്രാര്ഥീ രാജസത്തമഃ। പൂര്ണേ വര്ഷസഹസ്രേ വൈ ശതക്രതുമപശ്യത ।। ൨൯.
കുശസ്തംഭൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ, മകനായി ജനിക്കാൻ തപസ്സു ചെയ്തു; ആയിരം വർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ശതക്രതുവിനെ കണ്ടു.
തമുഗ്രതപസം ദൃഷ്ട്വാ സഹസ്രാക്ഷഃ പുരന്ദരഃ। സമര്ഥഃ പുത്രജനനേ സ്വയമേവാസ്യ ശാശ്വതഃ ।। ൨൯.
അവന്റെ കഠിനമായ തപസ്സു കണ്ടു, സഹസ്രാക്ഷൻ പുരന്ദരൻ, സ്വയം ശാശ്വതനായവൻ, മകനായി ജനിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനായി.
പുത്രത്വം കല്പയാമാസ സ്വയമേവ പുരന്ദരഃ। ഗാധിര്നാമാഭവത്പുത്രഃ കൌശികഃ പാകശാസനഃ ।। ൨൯.
പുരന്ദരൻ തന്നെ, മകനായി ജനിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു; അങ്ങനെ കൌശികൻ എന്ന ഗാധി, പാകശാസനന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
പൌരുകുത്സാഭവദ്ഭാര്യാ ഗാധിസ്തസ്യാമജായത। പൂര്വ്വം കന്യാം മഹാഭാഗാം നാമ്നാ സത്യവതീം ശുഭാമ്। താം ഗാധിപുത്രഃ കാവ്യായ ഋചീകായ ദദൌ പ്രഭുഃ ।। ൨൯.
ഗാധിയുടെ ഭാര്യ പൌരുകുത്സ വംശത്തിൽ നിന്നവളായിരുന്നു; അവളിൽ നിന്ന് ഗാധി ജനിച്ചു. മുമ്പ്, സത്യവതി എന്ന മഹത്വമുള്ള, ശുഭമായ മകൾ ജനിച്ചു; ഗാധി അവളെ കാവ്യപുത്രൻ ഋചികന് നൽകിയിരുന്നു.
തസ്യാം പുത്രസ്തു വൈ ഭര്ത്താ ഭാര്ഗവോ ഭൃഗുനന്ദനഃ। പുത്രാര്ഥേ സാധയാമാസ ചരും ഗാധേസ്തഥൈവ ച ।। ൨൯.
അവളിൽ ഭാർഗവൻ, ഭൃഗുവിന്റെ വംശജനായ ഭർത്താവ്, ഒരു മകനെ ജനിപ്പിച്ചു; മകനായി ജനിക്കാൻ ഗാധിക്കായി യജ്ഞത്തിന് വേണ്ടി ഒരു കരു ഒരുക്കി.
തഥാ ചാഹൂയ സുധൃതിഋചീകോ ഭാര്ഗവസ്തദാ। ഉപയോജ്യശ്ചരുരയം ത്വയാ മാത്രാ ച തേശുഭേ ।। ൨൯.
അപ്പോൾ സുധൃതിയെന്ന ഋചികൻ, ഭാർഗവൻ, വിളിച്ച് പറഞ്ഞു: 'ഈ കരു നീയും നിന്റെ അമ്മയും ഉപയോഗിക്കണം, ശുഭയുള്ളവളേ.'
തസ്യാം ജനിഷ്യതേ പുത്രോ ദീപ്തിമാന് ക്ഷത്രിയര്ഷഭഃ। അജേയഃ ക്ഷത്രിയൈര്യുദ്ധേ ക്ഷത്രിയര്ഷഭസൂദനഃ ।। ൨൯.
അവളിൽ, പ്രകാശമുള്ള, യുദ്ധത്തിൽ ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത, ക്ഷത്രിയരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനും, ക്ഷത്രിയരായ വീരന്മാരെ തോൽപ്പിക്കുന്ന മകൻ ജനിക്കും.
തവാപി പുത്രം കല്യാണി ധൃതിന്തം തപോധനമ്। ശമാത്മകം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം ചരുരേഷ വിധാസ്യതി ।। ൨൯.
നന്മയുള്ളവളേ, നിന്നും ഒരു മകനുണ്ടാകും. അവൻ ദൃഢനിഷ്ഠയുള്ളവനും, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനും, സമാധാനസ്വഭാവിയുമായും, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായും ജനിക്കും. ഈ ചരുവിൽ നിന്ന് അവൻ ജനിക്കും.
ഏവമുക്ത്വാ തു താം ഭാര്യ്യാമൃചീകോ ഭൃഗുനന്ദനഃ। തപസ്യാഭിരതോ നിത്യമരണ്യം പ്രവിവേശ ഹ ।। ൨൯.
ഇങ്ങനെ ഭാര്യയോടു പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭൃഗുവംശജനായ ഋചീകൻ എപ്പോഴും തപസ്സിൽ ലീനനായി കാടിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ഗാധിഃ സദാരസ്തു തദാ ഋചീകാശ്രമമഭ്യഗാത്। തീര്ഥയാത്രാപ്രസങ്ഗേന സുതാം ദ്രഷ്ടും നരേശ്വരഃ ।। ൨൯.
അപ്പോൾ ഗാധിയും ഭാര്യയും തീർത്ഥയാത്രയുടെ പേരിൽ, മകളെ കാണാനായി ഋചീകന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിയിരുന്നു.
ചരുദ്വയം ഗൃഹീത്വാ തു ഋഷേഃ സത്യവതീ സദാ। ഭര്ത്തുര്വചനമവ്യഗ്രാ ഹൃഷ്ടാ മാത്രേ ന്യവേദയത് ।। ൨൯.
സത്യമതിയായ സത്യവതിയ് എപ്പോഴും ഭർത്താവിന്റെ വാക്ക് മാനിച്ച്, ആ ഋഷിയുടെ രണ്ട് ചരുവുകളും സന്തോഷത്തോടെ എടുത്ത് അമ്മയോട് അറിയിച്ചു.