ଏହିଅପୂର୍ବ କଥାକୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ପୁରୁଷ ସୂର୍ୟର କିରଣରେ ଆଲୋକିତ ହୋଇ, ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଅତୀତ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସମସ୍ତତାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ମୁକ୍ତିର ସ୍ଥିତିକୁ ଅବଲମ୍ବନ କରେ, ସେଠାରୁ କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ମହାମୁନି, ତୁମେ ଶୁଣ, ତିନି ପ୍ରକାରର ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି—ଅକାୟ (ଅରୂପୀ), ଧର୍ମରୂପୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଣୀ; ଏହା ସହ ଚାରିଟି ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ବିଷୟରେ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ଦେହଧାରୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ଓ କବିଙ୍କ କନ୍ୟା ସ୍ୱଧାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ସେମାନେ ଦେବଲୋକର ପିତୃ, ଜ୍ୟୋତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ସୁଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୌର୍ ନାମକ ଏକ ମନୋଜାତ କନ୍ୟା ସ୍ୱର୍ଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦତ୍ତସେନ କୁମାରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ରାଣୀ ଥିଲେ। ଭୃଗୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିଶି ଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ମରୀଚିଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହିମାନେ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସାଧ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ; ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପିତୃ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଣୀ ଦେଖି, ଫଳାଶା ଥିବାମାନେ ସେମାନେଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯଶୋଦା ନାମକ ଏକ ମନୋଜାତ କନ୍ୟା ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ବିଶ୍ୱମହତଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ବିଶ୍ୱଶର୍ମାଙ୍କ ସ୍ନୁଷା। ସେ ଦିବ୍ୟ ମାତା, ରାଜର୍ଷି ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗଙ୍କ ମାତା, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ପୂର୍ବେ ମହାର୍ଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ଓ ମହାତ୍ମା ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ଦିଲୀପ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଦୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି। ଆଜ୍ୟପା ପିତୃମାନେ କର୍ଦ୍ଦମ ପ୍ରଜାପତିଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ପୁନଃ ପୁଲହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ପକ୍ଷୀ ଭାବେ ଚରଣ କରନ୍ତି, ଭୋଗ ଆଶାରେ; ବୈଶ୍ୟମାନେ ଫଳ ଲାଗି ସ୍ରାଦ୍ଧ କରି ସେମାନେଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ବିରଜା ନାମକ ଏକ ମନୋଜାତ କନ୍ୟା ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ନହୁଷଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଯୟାତିଙ୍କ ମାତା। ସୁକାଳା ପିତୃମାନେ ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଏବଂ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ପୁତ୍ର; ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେମାନେଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ମାନସ ଲୋକ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ନର୍ମଦା ନାମକ ଏକ ମନୋଜାତ କନ୍ୟା, ସେ ସରିତ୍ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଦକ୍ଷିଣାବାହି ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି; ସେ ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁଙ୍କ ମାତା। ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ମନୁପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେଙ୍କ ସ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରମିକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିଠାରେ ନିଜ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରୂପା ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ରୂପା ଶୋଭିତ ପାତ୍ରରେ ସ୍ୱଧା ପ୍ରଥମେ ରଖି, ଯେଉଁ ନିବେଦନ କରାଯାଏ, ତାହା ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବୈବସ୍ବତ ଓ ଜଳ ଦେବତାଙ୍କ ପୂରଣ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଭକ୍ତିରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି; ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୋଷଣ ଦିଅନ୍ତି, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପିତୃମାନେଙ୍କର କ୍ରିୟା ସଦା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ପିତୃମାନେଙ୍କ ପୂରଣ ପ୍ରଥମ ମନ୍ତ୍ରଣା ଭାବେ ମନ୍ୟ। ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯୋଗମାର୍ଗ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟି ଖ୍ୟାତ ତପସ୍ୟାରେ ଶାରୀରିକ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି, ପିତୃମାନେଙ୍କ ଲୋକ, ତାଙ୍କ କନ୍ୟା, ପୌତ୍ର, ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନେ, ଏହିପରି ରୂପେ ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି। ଚାରିଜଣ ଦେହଧାରୀ, ତିନିଜଣ ଅରୂପୀ; ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ ଓ କ୍ରମାନୁସାରେ ସ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିରେ ନିମଗ୍ନ; ବିଶ୍ୱେଦେବ, ମୃଦ୍ଗଣ, ପୃଶ୍ନିଜ, ଶୃଙ୍ଗିନ୍ମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ୱେତ, ଅଜନ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ବାୟୁକଣ୍ଠିତ ଓ ଦିନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସନ୍ତାନମାନେ ମଧ୍ୟ। ଲେଖା, ମାରୁତ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଦେବତା, ଏବଂ ଅତ୍ରି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରସ୍ ଆଦି ଋଷିମାନେ। ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ନର, ରାକ୍ଷସମାନେ ସଦା ଫଳାଶାରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ମହାତ୍ମା ପିତୃମାନେ, ସ୍ରାଦ୍ଧରେ ସମ୍ମାନିତ ଓ ପୂଜିତ ହୋଇ, ଶତ ହଜାର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ତିନି ଲୋକର ଚକ୍ର ଓ ଜରାମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ଛାଡି, ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ଓ ଯୋଗଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି। ମୁକ୍ତିପଥ, ଏଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଅନନ୍ତତା ପିତୃମାନେ ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଏଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସମ୍ପଦ; ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମୁକ୍ତି କେବେ ମିଳେ ନାହିଁ। ଯେପରି ଶୁକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀମାନେ ମାତ୍ର ଆକାଶରେ ଡେଉଁ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହା ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ। ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବିମାନ, ଅପ୍ସରା ମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବା, ପିତୃମାନେ ଦିଅନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ, ପୋଷଣ, ସ୍ମୃତି, ବୁଦ୍ଧି, ଏଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ—ଏହି ସବୁ ପିତୃମାନେଙ୍କ କୃପାରେ ମିଳେ। ପିତୃମାନେ ପୁତ୍ରମାନେ ମାନେ ମୁକ୍ତା ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ମାଳା, ଘୋଡା, ହାତୀ, ଅନେକ ମଣି ଦିଅନ୍ତି। ସେମାନେ ସ୍ନେହରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତା ବୈଦୂର୍ୟ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହଂସ, ମୟୂର ଯୁକ୍ତ ରଥ, ଘଣ୍ଟା ମାଳା, ତଥା ଫଳ ଫୁଲ ଦିଅନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ସୁନା, ରୂପା କିମ୍ବା ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଉପଯୁକ୍ତ; ରୂପା କିମ୍ବା ରୂପା ଛଡ଼ା ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ। ରୂପା ଦେଖିବା, ଦାନ ଦେବା, ଅସୀମ ଓ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ଏହି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ପୁତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।