ସାରଣଙ୍କର ଝିଅମାନେ ଥିଲେ—ଶତବଳା, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱା, ଭଦ୍ରଗୁପ୍ତି ଓ ଭଦ୍ରବିଘ୍ନା। ଏହିପରି, ଭଦ୍ରବାହୁ, ଭଦ୍ରରଥ, ଭଦ୍ରକଳ୍ପ, ସୁପାର୍ଶ୍ୱକ, କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ରୋହିତାଶ୍ୱ ଓ ଭଦ୍ରଜ ମଧ୍ୟ ନାମକ୍ରତ। ରୋହିଣୀ ବଂଶର ଦୁର୍ମଦ ଓ ଅଭିଭୂତ ନାମକ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହିତ ନନ୍ଦ, ଉପନନ୍ଦ, ମିତ୍ର, କୁକ୍ଷିମିତ୍ର ଓ ଅଚଳ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ମଦିରାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଚିତ୍ରୋପ, ଚିତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ଟି, ଏହା ସହିତ ସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଭଦ୍ରାଙ୍କ ଚାରି ପୁଅ—ଉପବିମ୍ବ, ବିମ୍ବ, ସତ୍ତ୍ୱଦନ୍ତ ଓ ମହାଉଜସ୍—ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରବଳ। ବୈଶାଖୀଙ୍କୁ ଉପରେ ସମଦ ଓ ଶୌରିଙ୍କ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ କୌଶିକ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଦେବକୀଙ୍କୁ ଉପରେ ଶୌରିଙ୍କ ପୁଅ ସୁଷେଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ରୁତ। ତଦୟ, ଭଦ୍ରସେନ, ପଞ୍ଚମ ଯଜୁଦୟ, ଷଷ୍ଠ ଭଦ୍ରବିଦେକ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କଂସ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ପୂର୍ବତନ କୃଷ୍ଣ, ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ କୃଷ୍ଣା, ସୁଭଦ୍ରା ବା ଭଦ୍ରଭାଷିଣୀ ନାମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯିଏ ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ପଦ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଉପରେ ରଥୀ ପାର୍ଥଙ୍କ ପୁଅ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କ ସାତି ମହିଳାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁ ଶୂରବୀର ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ। ଦେବାଙ୍କୁ ଉପରେ ଶୂରଙ୍କ ପୁଅ ଅଭୟାସଖ ଥିଲେ, ଶାର୍ଙ୍ଗଦେବ ତମ୍ବୁ, ଶୌରି କୁଳୋଦ୍ଵହ ଜନ୍ମାଇଥିଲେ। ଉପସଙ୍ଗ ଓ ବସୁ, ଦେବତାମାନେ ରକ୍ଷିତ, ଏହି ଦଶ ଶିଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ କଂସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ। ଉପଦେବାଙ୍କୁ ଉପରେ ବିଜୟ, ରୋଜନ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ବୃକଦେବୀଙ୍କୁ ଉପରେ ସ୍ୱଗାହବ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ଆଗାହୀ, ସ୍ୱସା, ସୁରୂପା ଓ ଶିଶିରାୟିଣୀ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଦେବକୀଙ୍କ ସପ୍ତମ ପୁଅ ସୁନାସା ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଗବେଷଣ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ବିର ଯୋଦ୍ଧା। ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବଙ୍କୁ, ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଶୌରି ତାଙ୍କୁ ଶୈବ୍ୟାଙ୍କୁ ଅବିନାଶୀ ପୁଅ କୌଶିକ ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ। ଶୌରିଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ—ସୁଗନ୍ଧୀ ଓ ବନରାଜୀ; ତାଙ୍କୁ ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କପିଳ ପୁଅ ହେଲେ। ପୁଣ୍ଡ୍ର ରାଜା ହେଲେ, କପିଳ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ଏହି ମହାବୀର ପୁଅ ନିଷାଦ ନାମରେ ପ୍ରଥମ ରାଜା ହେଲେ, ଧନୁର୍ବାନ ବୋହିଥିଲେ। ଦେବରତଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ, ଦେବଶ୍ରବାସଙ୍କୁ ଉପରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି। ଅସ୍ମକ ବଂଶରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ସମ୍ମାନିତ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ—ନିବର୍ତ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ଓ ପିତୃକର୍ମରେ ନିଷ୍ଠାବାନ। ଶ୍ରାଦ୍ଧଦେବଙ୍କୁ ଉପରେ ନିଷାଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଏକଲବ୍ୟ, ବିରତାର ପରିଚୟ ଥିଲେ, ନିଷାଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲେ। ଗଣ୍ଡୂଷା, ଯିଏ ନିସ୍ସନ୍ତାନ ଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଦୁଇ ପୁଅ ମିଳିଥିଲେ—ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ସାମ୍ବ, ଦୁଇଁଜଣ ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶୁଭ୍ର ଲକ୍ଷଣଧାରୀ। କନକଙ୍କ ନିଜ ପୁଅ ଥିଲେ ତନ୍ତିଜା ଓ ତନ୍ତିମାଳ। ବସ୍ତାବନ, ଯିଏ ନିସ୍ସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ବସୁଦେବ ଶୌରି ଓ କୌଶିକଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ। ତପା, କୋଧନୁ, ବିରଜା ଓ ଶ୍ୟାମସୃଞ୍ଜି ଜନ୍ମିଥିଲେ; ଶ୍ୟାମା ସନ୍ତାନହୀନ ରହିଲେ, ଶ୍ୟାମକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଭୋଜ ଭାବରେ ରହିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ରାଜର୍ଷିତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ। ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଜନ୍ମକଥା କଠିନ ନିୟମରେ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଢ଼ାନ୍ତି, ସେ ମହାସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ କୃଷ୍ଣ, ପୂର୍ବରୁ ଜଗତ୍ର ଶ୍ୱାମୀ ଥିଲେ; ମାନବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୀଡା ପାଇଁ ନାରାୟଣ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ। ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଅଳୋକିକ ଚତୁର୍ଭୁଜ, କମଳନେତ୍ର, ଶ୍ରୀମୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଯୋଗୀଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣ, ମାନବ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯଦିଓ ଅପ୍ରକଟ ଓ ଚିହ୍ନହୀନ, ସେଇ ପ୍ରଭୁ ଓ ନାଥ। ନାରାୟଣ, ଯାହାଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ, ଅବିନାଶୀ, ସେଉଁଥିରେ ଦେବତା ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଚିରହରି ହେଲେ। ଯିଏ ପୂର୍ବେ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ସୃଷ୍ଟି କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଜାପତି କରିଥିଲେ, ଆଦିତିର ପୁଅ ଭାବେ ଅବତାରଣ କରି, ଯାଦବମାନ୍ୟଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଇ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆଦିତ୍ୟାଙ୍କୁ ଏକ ସନ୍ତାନ ମିଳିଥିଲା, ଯିଏ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନାଶ କଲେ। ଏହିପରି, ଯୟାତି ବଂଶର ଧର୍ମିକ ବସୁଦେବ ପରିବାର, ତାଙ୍କ ଶୁଭକର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୟିତ ହେଲା। ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର କମ୍ପିଗଲା, ପାହାଡ଼ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଦୀପମାନେ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଅଭିଜିତ ନକ୍ଷତ୍ର, ଜୟନ୍ତୀ ରାତି ଓ ବିଜୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଚିରଅବିନାଶୀ, ଅଗ୍ରାହ୍ୟ, ହରି, ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସେଇ ସମୟରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଲୀଳାରେ ଲୋକମାନେ ମୋହିତ ହେଲେ। ଆକାଶରୁ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ, ହଜାର ହଜାର ମହାର୍ଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ମଙ୍ଗଳଗୀତ ଗାଇ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯିଏ ଏହି ରାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଜନ୍ମିଥିଲେ, କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଅପସାରଣ କରନ୍ତୁ। ମୁଁ କଂସକୁ ଭୟ କରେ; ଏହି କଥା କହୁଛି। ମୋର ପୂର୍ବପୁଅମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ ହତ୍ୟା କରିଛି।” ବସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଅପସାରଣ କଲେ; ପିତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେଲେ।