ଏହି ପବିତ୍ର ଆଖ୍ୟାନରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଦ୍ୟକୁ "ହଶ୍ଚେକସ" ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଋଷିମାନେ "କଶ୍ୟ" କୁ ମଦ୍ୟ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। କଶ୍ୟପ ନାମ ତାଙ୍କର କଶ୍ୟ ପାନ କରିବାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଦକ୍ଷ ରୋଷରେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ତାହାର ପରିଣାମରୁ କଶ୍ୟପ ଏଭଳି ହେଇଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ମାତୃ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ପବିତ୍ର ବାରୁଣ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଖ୍ୟାନ କିଏ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଧାର୍ମିକ, ପବିତ୍ର ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ପାଏ; ଏହା ପାଠ କରିବା ଓ ଶୁଣିବାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ଛଅଟି ସୃଷ୍ଟି ପରେ, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁର ସମୟରେ, ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କର ସ୍ୱୟଂଭୂ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।" ଦକ୍ଷ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସ୍ୱୟଂ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ; ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ବୈବସ୍ବତ ମନୁର ବିଚ୍ଛିଦ୍ଧ ସମୟ ଆସିଲା। ତାପରେ, ଦକ୍ଷ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ— ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଡିଉଁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଅର୍ଦ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିବା ଓ ଭୂମିରୁ ଅଙ୍କୁରିତ ହେଇଥିବା। ଦକ୍ଷ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତପସ୍ୟା କଲେ; ତାଙ୍କର ଯୋଗିକ ଶକ୍ତି ଅନିମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲା। ତାହା ପରେ, ଦକ୍ଷ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି ମନୁଷ୍ୟ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ— ଦିବ୍ୟ ଆକାରର ପ୍ରାଣୀ, ସ୍ୱୟଂଙ୍କ ସମାନ ରୂପ, ଧନ ଓ ଉଜ୍ଵଳତାର ଅଧିକାରୀ— ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିପରି, ଅନନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ନିଜ ମନରୁ ଅନ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଦକ୍ଷ ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମନୁଷ୍ୟ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷ, ଭୂତ, ପିଶାଚ, ପକ୍ଷୀ, ଗାଁଠିଆଁ ପଶୁ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ପଶୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ମନରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ବଢ଼ିଲେ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖି ଜ୍ଞାନୀ ମହାଦେବ ବିଚାର କଲେ। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଯୁଗଳ ମାଧ୍ୟମରେ, ଦକ୍ଷ ବିରଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଆସିକ୍ନୀକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଆସିକ୍ନୀ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୱିନୀ ଓ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଭାଗ୍ୟଶାଳି କନ୍ୟା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ଧାରଣ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ, ପ୍ରାଚେତସ ଦକ୍ଷ ଆସିକ୍ନୀ, ବିରିଣଙ୍କ କନ୍ୟା ସହ ବିବାହ କଲେ ବୋଲି ଦୁଇଟି ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ଦକ୍ଷ, ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସର୍ପମାନଙ୍କର ଅନେକ କୁଆଁ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ; ସେମାନେ ନଦୀ ଓ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ସେ ଆସିଲେ, ଋଷିମାନେ କହିଲେ— "ଏଠି ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସିବେ; ପ୍ରଥମେ ଏଠି, ପରେ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଜାପତି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ।" ଏପରି, ସମୟ କ୍ରମରେ ସେ କୁଆଁମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଏଠି ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ବିରିଣଙ୍କ କନ୍ୟା ଆସିକ୍ନୀ ସହ ବିବାହ କଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଆସିବାନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବୈରିଣୀ ସହ ଏକ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା ନାରଦ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ବଢ଼ିବାକୁ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ଏମିତି ଶବ୍ଦ କହିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ନାଶ ହେଲା ଏବଂ ନାରଦ ଶାପ ଭୋଗିଲେ। ଯିଏ "କଶ୍ୟପ" ମହାର୍ଷି ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେ କେବଳ ଚଳିତାନୁସାରେ ଏହି ନାମ ପାଇଛନ୍ତି; ଦକ୍ଷର ଶାପ ଭୟରୁ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷି ଏହି ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରମେଷ୍ଠିନ୍ (ବ୍ରହ୍ମା) ମନରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଦକ୍ଷର ଶାପ ଭୟରୁ, ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ପୁତ୍ର ଆଉ ଏକଥର କଶ୍ୟପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏପରି, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମନୁଷ୍ୟ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ପୂର୍ବରୁ ପରମେଷ୍ଠିନ୍ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ନାରଦ ଏହି ଭାବରେ ଥିଲେ। ଏହି ନାରଦ ଦ୍ୱାରା, ଦକ୍ଷଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ, "ହର୍ୟଶ୍ୱ" ନାମରେ ପରିଚିତ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନାଶ ହେଲେ; ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାପରେ, ଦକ୍ଷ ରୋଷରେ ନାଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାର୍ଷିମାନେ ପରମେଷ୍ଠିନ୍ଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ନିବାରଣ କଲେ। ପରମେଷ୍ଠିନ୍ଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଦକ୍ଷ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ ଯେ ନାରଦ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାରୁ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବେ। ଏପରି, ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ କନ୍ୟାକୁ ପରମେଷ୍ଠିନ୍ଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ; ଏହିପରି ନାରଦ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଶାପ ଭୟରେ ଶାନ୍ତ ମୁନି ଭାବରେ। ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁନି ଜିଜ୍ଞାସାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତଥ୍ୟ ଜ୍ଞାତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। "ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ଅନୁସୂତି, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ନଷ୍ଟ ହେଲେ?" ସୂତ ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ମଧୁର ଓ ଗୁଣମୟ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ର "ହର୍ୟଶ୍ୱ" ଉତ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଏକାଠି ହେଲେ; ନାରଦ ସେମାନେକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। "ତୁମେ ଯୁବା ଓ ଅନଭିଜ୍ଞ, ତୁମେ ଭୂମିର ତଳ, ଉପର, ମଧ୍ୟ ଜାଣନାହିଁ; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ କିପରି ଉତ୍ପତ୍ତି କରିବା?" "ଭୂମିର ମାପ କଣ, କଣ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ? ଏହା ଜାଣିନାହିଁ, କିପରି ଉତ୍ପତ୍ତି କରିବା? ଅଧିକ କିମ୍ବା ଅଳ୍ପ ଯେହେଁ, ତାହାରେ ଦୋଷ ଅଛି।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ; ଵାୟୁର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚି ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନେ ଫେରିନାହିଁ, ପବନ ସହ ଭ୍ରମଣ କରୁଛନ୍ତି; ଏହିପରି, ବାୟୁର ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା ମୁନି ଭାବରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି। ପୁତ୍ରମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ, ବୈରିଣୀରୁ ଆଉ ଏକ ହଜାର ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଉତ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ସେମାନେ ପୁନି ନାରଦଙ୍କ ପୂର୍ବ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।