ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରହ୍ମା ଜଣେ ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ କିଛି ଭୁଲ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହା କହି, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ଏହା ପରେ ଦେବତାମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କଥାକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ ନାହିଁ । ସତ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ କଥା, ମନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ରହିଗଲେ, ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୋଷ ଦେଖି, ତାହାର ଫଳ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ମିଶିଥିବା ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ଜନ୍ମକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି, ଅକ୍ଲାନ୍ତ ଓ ନିଷ୍କାମ ହେଲେ; ସବୁବେଳେ ଆଶା କରି, ଦୋଷ ଦେଖି ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିଲେ । ଧନ, ଧର୍ମ ଓ କାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କଲେ । ଏପରି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ; ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ବିହୀନ ହୋଇ, ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ତୁମେ ଏଠାରେ ଅଛ; ମୁଁ ହିଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ନୁହେଁ । ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କହିଥିଲି: ‘ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କର ଓ ବିଜୟୀ ହେଉ।’ ମୋ କଥା ଅମାନ୍ୟ କରି, ବିରକ୍ତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଛ, ନିଜ ଜନ୍ମକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି, ସନ୍ତାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲ ନାହିଁ । ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛ; ଏହିପରି ମୋତେ ଅମାନ୍ୟ କରି, ସପ୍ତବାର ଚଳିଯିବାକୁ ପଡିବ ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପରେ, ଦେବତାମାନେ ଜୟାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କହିଲେ, “ମହାପ୍ରଭୁ, ଅଜ୍ଞାନରେ ଯାହା ହୋଇଛି, ତାହାକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ ।” ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିର ନମାଇ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୋର ଅନୁମତି ବିନା, ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ସ୍ୱାଧୀନତା ଲାଭ କରିପାରିବ ? ସବୁକିଛି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ; ସତ୍ୱା କିମ୍ବା ନିର୍ବିକାର ଯାହା କିଛି ଅଛି, ମୋର ଚେତନା ଓ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାପିତ; ଏହି ଜଗତରେ କିଏ ମୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ ? ଯେଉଁ କିଛି ବୁଝାଯାଏ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ମୋତେ ଜଣା । ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ମୋର ଦ୍ୱାରା ତାହାର ସ୍ୱରୂପରେ ବିସ୍ଥାପିତ; ମୁଁ ଏହାକୁ ନଶ୍ୱର କରିବାକୁ କାହିଁକି ଚାହିବି ? ମୁଁ ଏଠାରେ କେବଳ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପ୍ରକଟିତ; କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବିନା କିଏ ମୋର ଇଚ୍ଛାରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବ ?” ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଜୟା ପୁନି ଉପାଳମ୍ବ କଲେ । କହିଲେ, “ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ମୋତେ ଭାବି ବିରକ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲ; କିନ୍ତୁ ଏହା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଫଳହୀନ ଥିଲା; ତେଣୁ, ଭବିଷ୍ୟତ ଜନ୍ମରେ, ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମେ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରିବ । ତୁମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେବ; କିନ୍ତୁ ଛଅଟି ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋହିତ ହେବ । ୱୈବସ୍ବତ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶେଷରେ, ଏହି କଥା ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ପୁରାତନ ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କଲେ । “ଯେଉଁମାନେ ତ୍ରୟୀବେଦ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦାନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ରାଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଶଂସା ଆଶା କରନ୍ତି ନାହିଁ ।” ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଦେଖି, ଜୟା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: “ୱୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରର ଶେଷରେ, ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ । ତାପରେ, ମୋ ସହିତ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ, ଚିରସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ ।” ଏହିପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ପ୍ରଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟହୀନ ଓ ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଯୋଗବଳରେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହେଲେ । ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ବାରଟି ବିଶାଳ ଜୟା ସରୋବର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସାଗର ସଦୃଶ ପ୍ରଚଣ୍ଡ । ଏହା ପରେ, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ସୃଷ୍ଟିରେ ଦେବମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଅଜିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଚିର ପୁତ୍ର, ଏବଂ ଅଜିତଙ୍କ ବାରଟି ରୂପ । ଏହି ବାରଜଣେ ମନସ ପୁତ୍ର—ବିଧି, ଋଷିମାନେ, କ୍ଷେମ, ନନ୍ଦ, ଅଵୟ, ପ୍ରାଣ, ଅପାନ, ସୁଧାମା, କ୍ରତୁ, ଶକ୍ତି, ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ—ଏହାଙ୍କୁ ଅଜିତା ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ । ସେମାନେ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରାହୀ ହେଲେ; ପରେ, ସ୍ୱାରୋଚିଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ସ୍ୱରୋଚିଷଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ତୁଷିତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ସେମାନେ ତୁଷିତା, ପ୍ରାଣ ନାମକ ଦେବତା, ଚରଣ କରୁଥିବା; ପୁନି, ଉତ୍ତମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ତୁଷିତା ଦେବତାମାନେ ଆସିଲେ । ଉତ୍ତମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଉତ୍ତମଙ୍କ ଶୁଭ ପୁତ୍ରମାନେ ସତ୍ୟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଲେ; ତେଣୁ, ସେ ଦେବତାମାନେ ସତ୍ୟା ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ । ତୃତୀୟ ଦ୍ୱାପର ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସତ୍ୟାମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରାହୀ ହେଲେ; ପୁନି, ତାମସ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲାପରେ ସତ୍ୟା ଦେବତାମାନେ ପୁନି ଆସିଲେ । ତାମସ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ହର୍ଷଙ୍କ ବାରଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ଏହି ଦେବତାମାନେ ହରୟ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରାହୀ ହେଲେ । ପରେ ଚରିଷ୍ଣୁ ମନ୍ବନ୍ତର ଆସିଲାପରେ, ଏହି ହରୟ ଦେବତାମାନେ ବୈକୁଣ୍ଠାଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ; ପଞ୍ଚମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ବୈକୁଣ୍ଠା ନାମକ ଦେବତା ଚରିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଲେ । ପୁନି, ବୈକୁଣ୍ଠ ଦେବମାନେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ତାଁଠାରେ ଧର୍ମଙ୍କ ସାଧ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବାରଟି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ । ପୁନି, ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତର ଶେଷରେ ସାଧ୍ୟାମାନେ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ, ଏବଂ ମନୁ ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଆସିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ମନ୍ବନ୍ତରର ପ୍ରଥମ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ସାଧ୍ୟାମାନେ ଅଦିତି, ମରୀଚି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଂଶରୂପେ ଜନ୍ମିଲେ । ଏଭଳି, ବର୍ତ୍ତମାନ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ; ଏଉଁ ବେଳେ ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ପୁନି, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ବାରଟି ଅମର ସାଧ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ; ଏଭଳି ଶାପ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମ ଜୟାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ଏହି ସପ୍ତବିଧ ଦେବତା ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଯେ କେହି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପାଠ କରେ, ସେ କଦାଚିତ୍ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏଭଳି, ଏହି ସପ୍ତ ଜୟାର ସପ୍ତ ରୂପର ବିବରଣୀ ଆଜି ମୁଁ କହିଦେଲି; ଏଠାରୁ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହା ?