ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਰਿਵਾਜ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਰਿਵਾਜ 'ਪਿੰਡ' ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰājāpatyā' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੂਜੀ 'ਵੈਸ਼ਵਦੇਵਿਕੀ' ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਰਿਵਾਜ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ 'ਅਨਵਸ਼ਟਕਾ' ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਚੌਥੀ ਅਸ਼ਟਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਰਿਵਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਣਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨੀਵੇਂ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰ, ਸਹੀ ਚੰਦਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸ਼ਟਕਾ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹਨ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ; ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਖੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਨਾ ਦਿੰਦੇ, ਉਹ ਨੀਵੇਂ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੰਸ਼, ਧਨ, ਯਾਦ, ਬੁੱਧੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਰਿਵਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰਨ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਲੇ ਦਿਨ ਤੇ ਜੋ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਖੋ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਰਿਵਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਾਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ, ਵੱਡੀ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਹਰ ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਯਜਨਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੂਹਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਠਵੇਂ ਦਿਨ, ਪੂਰਨ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ, ਧਨ ਅਤੇ ਚਾਹੀਦੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਵੱਡੇ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਜਿੱਤ, ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਵੰਸ਼, ਬੁੱਧੀ, ਧਨ-ਪਸ਼ੂ, ਗਿਆਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਵਧੀਆ ਪੋਸ਼ਣ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਤਰੱਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨ ਮਰੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਵਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਪਰੀਤ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜੁੜਵੇਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵੇਂ ਚੰਦ (ਅਮਾਵਸ) ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਮਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਰਿਵਾਜ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲ, ਚਾਹੀਦੇ ਦਾਨ, ਨਾਚ, ਵਾਦ-ਯੰਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਖੇਡਾਂ, ਹਵਾਈ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਨਿਰੰਤਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਰਿਵਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ 'ਮਘਾ' ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਮਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਮਘਾ' ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਰਿਵਾਜ ਜੋ ਯਮ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ (ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ) ਨੂੰ ਸਿਖਾਏ, ਹਰ ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਨੁਸਾਰ।" ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, 'ਰੋਹਿਨੀ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ, 'ਆਰਦਰਾ' ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਠੋਰ ਹਨ। 'ਪੁਨਰਵਸੂ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ, ਧੀਆਂ, ਧਨ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, 'ਪੁਸ਼ਯ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰੇ; 'ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ' ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਰਲੇ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। 'ਮਘਾ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਫਲਗੁਨੀ' ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। 'ਉੱਤਰ' ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਹਸਤ' ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੁਖੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਚਿਤਰਾ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; 'ਸਵਾਤੀ' ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ 'ਵਿਸਾਖਾ' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰੇ; 'ਅਨੁਰਾਧਾ' ਵਿੱਚ, ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। 'ਜੈਸ਼ਠਾ' ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; 'ਮੂਲਾ' ਵਿੱਚ, ਸਿਹਤ ਦੀ ਇੱਛਾ; 'ਆਸ਼ਾਢਾ' ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ। 'ਉੱਤਰਾਸ਼ਾਢਾ' ਅਤੇ 'ਸ਼੍ਰਵਣਾ' ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; 'ਸ਼੍ਰਵਣਾ' ਵਿੱਚ, ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਧਨਿਸ਼ਠਾ' ਵਿੱਚ, ਵਧੇਰੇ ਧਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; 'ਅਭਿਜਿਤ' ਵਿੱਚ, ਅਜਾਵਿਕਾ ਮਾਰਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਵਾਰੁਣੀ' ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; 'ਪੂਰਵਾ ਪ੍ਰੋ਷ਠਪਦਾ' ਵਿੱਚ, ਅਜਾਵਿਕਾ ਮਾਰਗ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਉੱਤਰ' ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ; 'ਰੇਵਤੀ' ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਨ; 'ਅਸ਼ਵਿਨੀ' ਵਿੱਚ, ਘੋੜੇ; 'ਭਰਣੀ' ਵਿੱਚ, ਵਧੀਆ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪਾ ਲਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਰਿਵਾਜ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਅੂ ਪੁੁਰਾਣਾ ਦੀ ਵੀਸਵੀ ਅਧਿਆਇ, 'ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ', ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।