ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮਿਕ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਪੁੰਨ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਤੁੱਟ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦਾ ਪਦ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਵਰਨਿ ਮਨੁ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ। ਟਵਸਟ੍ਰ ਨੇ, ਉਸ ਰੂਪ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚਕਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਰੋਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੋਟੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਮੁਨਾ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਬਣੀ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਯਮੁਨਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਚਨਾ ਵਾਲੀ ਵੱਡੀ ਪੁਤਰੀ—ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਸੰਤਾਨ—ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜਨਮ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਸਤਾ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਮਨੁ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪ੍ਰਥਮ ਮਨੁ ਤੋਂ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ: ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਨਹੁਸ਼, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਰਿਆਤੀ, ਨਰਿਸ਼ਯੰਤ, ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ, ਨਾਭਾਗ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਕੁਰੂਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਰ—ਇਹ ਨੌਂ ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮਨੁ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਕਸਾਵੇ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਫਲ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਯਜ্ঞ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਥੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਕਵਚ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਇਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਮਨੁ, ਜੋ ਦੰਡਧਾਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ।" ਪਰ ਇਲਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਮੈਂ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।" "ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਧਰਮ ਨਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਇਵੀਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਮੁੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਕੋਲ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਇਲਾ ਨੇ ਜੁੜੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" "ਮੈਨੂੰ ਮਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ, 'ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ।'" ਜਦੋਂ ਇਲਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲਿਆ। ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਨਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸਯਮ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਮਿਲੇਗਾ।" "ਉਹ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ, ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਿਅ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮਨੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ।" ਮਨੁ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਬੁਧ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਨਿਯੋਤਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬੁਧ ਤੋਂ, ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ—ਪੁਰੂਰਵਸ, ਜੋ ਐਲ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਇਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਆ ਗਈ; ਅਤੇ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਉਤਕਲਾ, ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾਸ਼ਵਾ। ਉਤਕਲਾ ਦਾ ਰਾਜ ਉਤਕਲਾ ਸੀ, ਵਿਨਤਾਸ਼ਵਾ ਨੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਗਿਆ ਨੇ ਗਿਆ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਜਦ ਮਨੁ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਦ ਸੂਰਜ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਖੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਨੂੰ ਦੱਸ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਨੇ, ਮਹਿਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨਾ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ—ਇਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਨੇ ਰਾਜ ਪੁਰੂਰਵਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵਿਚ, ਸੁਦਯੁਮਨਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਰ ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਨ, ਮੁੜ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛਿਆ: ਮਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਮੁੜ ਮਹਿਲਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ? ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਿਅ ਲਈ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪੁਰਖ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ, ਸੋਹਣੀ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਰਗੀ।" ਉਥੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਕ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਉਮਾ ਦੇ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਜੀਵ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਸੁਦਯੁਮਨਾ ਮੁੜ ਮਹਿਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਪਰ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਹੁਣ, ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣੋ। ਪ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲਿਆ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਚਯਵਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਕੁਰੂਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰੂਸ਼ ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਕਲਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਨਾਭਾਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨੀ ਭਲੰਦਨ ਸੀ। ਭਲੰਦਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਜਾਨੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਜਾਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਖਾਨਿਤ੍ਰਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਖਾਨਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਵਾਨ ਕ੍ਸ਼ੁਪਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।