ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੂਰ ਨੇ ਅਭਯਾਸਖਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸ਼ਾਰੰਗਦੇਵ ਤੋਂ ਤੰਬੂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ ਤੋਂ ਕੁਲੋਦਵਹਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਪਸੰਗ ਅਤੇ ਵਸੁ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਕੰਸ ਨੇ ਇਹ ਦਸੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਪਦੇਵਾ ਤੋਂ ਵਿਜਯ, ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਵਰਧਮਾਨ—ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਵ੍ਰਕਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਵਗਾਹਵਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਆਗਾਹੀ ਅਤੇ ਸਵਸਾ, ਸੁਰੂਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸਿਰਾਇਣੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਾਸਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ; ਗਵੇਸ਼ਣ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਉਜਵਲ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰਾਧਦੇਵ, ਜਿਸ ਲਈ ਦੁਇਜਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੂੰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮਕ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਵਨਰਾਜੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਹੋਏ। ਪੁੰਡ੍ਰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਜਦਕਿ ਕਪਿਲਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਦ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ ਸੀ। ਦੇਵਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇਵਸ਼੍ਰਵਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਿਵਰਤਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰਾਧਦੇਵ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਸ਼ੌਰਯ ਵਾਲਾ ਏਕਲਵਿਆ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਗੰਡੂਸ਼ਾ, ਜੋ ਨਿਰੰਤਰ ਬੇਉਲਾਦ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ: ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਸਾਂਬਾ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲੇ। ਤੰਤਿਜਾ ਅਤੇ ਤੰਤਿਮਾਲਾ, ਇਹ ਕਨਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਵਸਤਾਵਨ, ਜੋ ਬੇਉਲਾਦ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ੌਰੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਤਪਾ ਅਤੇ ਕੋਧਨੂ, ਵਿਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਸ੍ਰੰਜੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਸ਼ਿਆਮਾ ਬੇਉਲਾਦ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਕਾ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਭੋਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਲਈ, ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਜਨਮ ਲਏ। ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੈਵੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ, ਯੋਗੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਪਰਗਟ ਹਨ, ਪਰ ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹਨ, ਉਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਹਰੀ ਹੋਏ। ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣਾਇਆ, ਆਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਦਿਤਿਆ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ—ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ—ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਫਿਰ, ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਨੇਕ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਬ ਪਏ, ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਯੱਗ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਉਜਲੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸ਼ੁਭ ਹਵਾਵਾਂ ਵਹੀਆਂ, ਧੂੜ ਠੰਡੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਚਾਨਣ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਜਨਮ ਵੇਲੇ, ਅਭਿਜਿਤ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜਯੰਤੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਮੁਹੂਰਤ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਲਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਰਾਤ ਪਰਮ ਰੂਪ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੈਵੀ ਲਛਣਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਓ। ਮੈਂ ਕੰਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।” ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੰਦਗੋਪ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੋਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਸਨ; ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੰਦਗੋਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਗੋਪਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਜਿਸ ਰਾਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਨਮਿਆ, ਉਸੇ ਰਾਤ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨੇ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪ ਧੀ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨੰਦਗੋਪ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣੇਗਾ। ਇਹ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਖਤਮ ਕਰੇਗਾ।” ਫਿਰ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਨੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਦੱਸਿਆ। ਕੰਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਧੀ ਮਰ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਬਚ ਗਈ; ਉਹ ਕੁਆਰੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਮੀ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਕਹਾਈ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਿਆਰਾਂ ਜਨਮ ਲਏ; ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੈਵੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: “ਕਿਸ ਕਾਰਣ ਕੰਸ, ਭੋਜ ਰਾਜਾ, ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।