ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਭਾਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ। ਤੇषਾਮਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤੇ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸੂਕ੍ਸ਼ਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ।। ੧੦.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਚਾਰ ਸੁੱਖਮ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ।

ਤਤੋ ਦੇਵਾਸ੍ਤਤੋ ਭੂਮਿਰੇषਾ ਲੋਕਪਰਮ੍ਪਰਾ। ਲੋਕੇ ਵਰ੍ਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਤੇ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਸਮ੍ਭਵਃ । ਵृष੍ਟਿਰ੍ਭਵਤਿ ਤੈਰ੍ਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸਮ੍ਭਵਃ ਪੁਨਃ ।। ੧੦.

ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਬਣੀ, ਇਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਮੁੜ ਜੰਮਦੀ ਹੈ।

ਆਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸੋਮਞ੍ਚਾਨ੍ਨਞ੍ਚ ਯੋਗਤਃ। ਊਚੁਸ੍ਤਾਨ੍ਵੈ ਪਿਤॄਂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਲ੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਲੋਕਸਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਸੋਮ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਮਨੋਜਵਾਃ ਸ੍ਵਧਾਭਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪਰਿਚ੍ਛਦਾਃ। ਲੋਭਮੋਹਭਯਾਪੇਤਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ ਸ਼ੋਕਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ।। ੧੦.

ਉਹ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਸਵਧਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲਾਲਚ, ਮੋਹ ਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਪੱਕੇ ਤੇ ਗ਼ਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ।

ਏਤੇ ਯੋਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਲੋਕਾਨ੍ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍। ਦਿਵ੍ਯਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾਨੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯੁਤ ।। ੧੦.

ਉਹ ਜੋਗ ਛੱਡ ਕੇ ਸੋਹਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ, ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤੋ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਃ। ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਯੋਗਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ।। ੧੦.

ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਮੁੜ ਜੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਹਾਯੋਗਬਲੇਨ ਵਾ । ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯੁਲ੍ਕੇਵ ਗਗਨੇ ਕ੍ਸ਼ੀਣਵਿਦ੍ਯੁਤ੍ਪ੍ਰਭੇਵ ਚ ।। ੧੦.

ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਮੀਣੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਦੇਹਜਾਤਾਨਿ ਮਹਾਯੋਗਬਲੇਨ ਚ। ਨਿਰਾਖ੍ਯੋਪਾਖ੍ਯਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਸਰਿਤਃ ਸਾਗਰੇ ਯਥਾ ।। ੧੦.

ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਾਂ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਬੇ-ਨਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰਿਯਯਾ ਗੁਰੁਪੂਜਾਭਿਰ੍ਯੇ ਚ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ। ਤਾਭਿਰਾਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪਿਤਰੋ ਯੋਗਵਰ੍ਦ੍ਧਨਾਃ ।। ੧੦.

ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਮ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋਗ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪੁਨਃ ਸੋਮਂ ਪਿਤਰੋ ਯੋਗਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਆਪ੍ਯਾਯਯਨ੍ਤਿ ਯੋਗੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਯੇਨ ਜੀਵਤਿ ।। ੧੦.

ਜਦੋਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਦੇਯਾਨਿ ਯੋਗਿਭ੍ਯੋ ਯਤ੍ਨਤਃ ਸਦਾ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਹਿ ਬਲਂ ਯੋਗੋ ਯੋਗਾਤ੍ਸੋਮਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੧੦.

ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਦਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਜੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜੋਗ ਹੈ ਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਮ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੁ ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਵੈ ਭੋਜਯੇਦ੍ਯਾਵਦਾਗਤਾਨ੍ ੧੦.

ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸ੍ਨਾਤਕਾਨਾਂ ਸ਼ਤੇਨ ਚ। ਯੋਗਾਚਾਰ੍ਯੇਣ ਯਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਮਹਤੋ ਭਯਾਤ੍ ।। ੧੦.

ਜੋ ਭੋਜਨ ਜੋਗ ਦੇ ਅਚਾਰਯ ਨੇ, ਨਿਯੁਕਤ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਤੇ ਸੌ ਸਨਾਤਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖਾਧਾ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰੇਣ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਸ਼ਤੇਨ ਚ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਯੋਗੀ ਹ੍ਯੇਕੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ।। ੧੦.

ਹਜ਼ਾਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ, ਸੌ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਾਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਕ ਜੋਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਵਾ ਵਿਕਰ੍ਮਾ ਵਾ ਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਸ੍ਤਸ੍ਕਰੋऽਪਿ ਵਾ। ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਰਣਂ ਦਾਨਂ ਯੋਗੇष੍ਵਾਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ।। ੧੦.

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਨਾਸਤਿਕ ਹੋਵੇ, ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ, ਮਿਲਿਆ-ਜੁਲਿਆ ਜਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੋਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ, ਸਿਵਾਏ ਜੋਗੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।

ਪਿਤਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੁਵृष੍ਟੇਨੇਵ ਕਰ੍षਕਾਃ। ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਾਪ੍ਯਥ ਵਾ ਪੌਤ੍ਰੋ ਧ੍ਯਾਨਿਨਂ ਭੋਜਯਿष੍ਯਤਿ ।। ੧੦.

ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਪੌਤ੍ਰ ਜੋ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਦੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਲਾਭੇ ਧ੍ਯਾਨਿਭਿਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਭੋਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣੌ । ਤਦਲਾਭੇਪ੍ਯੁਦਾਸੀਨਂ ਗृਹਸ੍ਥਮਪਿ ਭੋਜਯੇਤ੍ ।। ੧੦.

ਜੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਭਿੱਖਿਆ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਨਿਰਲੇਪ ਜਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਯਸ੍ਤਿष੍ਠੇਦੇਕਪਾਦੇਨ ਵਾਯੁਭਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ । ਧ੍ਯਾਨਯੋਗੀ ਪਰਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਿਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍ ।। ੧੦.

ਜੋ ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਸੌ ਸਾਲ ਹਵਾ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਧੀਆ ਹੈ—ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਾ ਹਿ ਵਿਪ੍ਰਰੂਪੇਣ ਚਰਨ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍। ਤਸ੍ਮਾਦਤਿਥਿਮਾਯਾਨ੍ਤਮਭਿਗਚ੍ਛੇਤ੍ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ।। ੧੦.

ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਹੱਥ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪੂਜਯੇਚ੍ਚਾਰ੍ਘ੍ਯਪਾਤ੍ਰੇਣ ਵੇਸ਼੍ਮਨਾ ਭੋਜਨੇਨ ਚ। ਊਰ੍ਵੋਃ ਸਾਗਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਂ ਦੇਵਾ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ਸਦਾ। ਨਾਨਾਰੂਪੈਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਾਲਯਨ੍ ।। ੧੦.

ਉਸ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਿਆਲੀ, ਘਰ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੱਕ, ਦੇਵਤੇ ਜੋਗ ਦੇ ਮਾਹਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਵੈ ਦਾਨਂ ਵਿਪ੍ਰਾਯਾਤਿਥਯੇ ਨਰਃ। ਪ੍ਰਦਾਨਾਨਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਫਲਞ੍ਚੈषਾਂ ਤਥੈਵ ਚ ।। ੧੦.

ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰੇਣ ਰਾਜਸੂਯਸ਼ਤੇਨ ਚ। ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਸਹਸ੍ਰੇਣ ਯੋਗਿष੍ਵਾਵਸਥੋ ਵਰਮ੍ ।। ੧੦.

ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗਾਂ, ਸੌ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਵਲਾਂ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਆਦ੍ਯ ਏष ਗਣਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪਿਤॄਣਾਮਮਿਤੌਜਸਾਮ੍। ਭਾਵਯਨ੍ਸਪ੍ਤਕਾਲਾਨ੍ਵੈ ਸ੍ਥਿਤ ਏष ਗਣਸ੍ਤਦਾ ।। ੧੦.

ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਜੋ ਬੇਅੰਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਸੱਤ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਤ ਊਰਦ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪਿਤृਗਣਾਨ੍ਪੁਨਃ । ਸਨ੍ਤਤਿਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਞ੍ਚੈਵ ਭਾਵਨਾਞ੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।। ੧੦.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਗਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਸਪ੍ਤ ਮੇਧਾਵਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਪਿਤृਗਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇषਾਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ। ਤੇषਾਂ ਲੋਕਵਿਸਰ੍ਗਨ੍ਤੁ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਿष੍ਯੇ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੧੧.

ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਸੱਤ ਪਿਤਰ ਗਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਹਨ, ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਯਾ ਵੈ ਦੁਹਿਤਰਸ੍ਤੇषਾਂ ਦੋਹਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਧਰ੍ਮਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਧਰਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਯੇ ਤ੍ਰਯਃ ਪਰਮਾ ਗਣਾਃ ।। ੧੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤੇ ਧੀ-ਪੋਤੀਆਂ ਵੀ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਗਣ ਹਨ।

ਨਾਮਾਨਿ ਲੋਕਸਰ੍ਗਞ੍ਚ ਤੇषਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਮਾਸਤਃ। ਲੋਕਾ ਵਿਰਜਸੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਯਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਭਾਸ੍ਵਰਾਃ ।। ੧੧.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉਹ ਲੋਕ 'ਵੀਰਜਾ' ਨਾਮ ਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਅਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ ਪਿਤृਗਣਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ। ਵਿਰਜਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਵੈਰਾਜਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਏष ਵੈ ਪ੍ਰਥਮਃ ਕਲ੍ਪੋ ਵੈਰਾਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ ।। ੧੧.

ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਜੋ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਉਹ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿਰਜਾਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ। ਇਹ ਵੈਰਾਜਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਹ ਵੈਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮੇਨਾ ਨਾਮ ਮਹਾਗਿਰੇਃ। ਪਤ੍ਨੀ ਹਿਮਵਤਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰ ਯਸ੍ਯਾਂ ਮੈਨਾਕ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੧੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਕੁੜੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਮੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਨਾਕਾ ਜੰਮਿਆ।