ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

੦ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ।। ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸਦਾ ਦੇਯੇ ਤੁ ਮਾਨਵਃ। ਦੈਵੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਵੈ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੨੧.

ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵੇਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਪਰ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਵੇਦਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਤਾਃ ਪਙ੍ਕ੍ਤੀਨਾਂ ਪਾਵਨਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ। ਯੇ ਚ ਭਾष੍ਯ ਵਿਦੋ ਮੁਖ੍ਯਾ ਯੇ ਚ ਵ੍ਯਾਕਰਣੇ ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—

ਅਧੀਯਤੇ ਪੁਰਾਣਂ ਚ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤਥੈਵ ਚ। ਤ੍ਰਿਣਾਚਿਕੇਤਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸੁਪਰ੍ਣਃ षਡਙ੍ਗਵਿਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਨਾਚਿਕੇਤ ਅੱਗ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ, ਤ੍ਰਿਸੁਪਰਨ ਅਤੇ ਵੇਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ—

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਯ ਸੁਤਸ਼੍ਚੈਵ ਛਨ੍ਦੋਗੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸਾਮਗਃ। ਪੁਣ੍ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਅਭਿषੇਕਕृਤਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਛਾਂਦੋਗ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਰਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—

ਮੁਖ੍ਯੇषੁ ਯੇषੁ ਸਤ੍ਰੇषੁ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਵਭृਥਸ਼੍ਰੁਤਾਃ। ਯੇ ਚ ਸਦ੍ਯੋਵ੍ਰਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮੁੱਖ ਯਗਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—

ਅਕ੍ਰੋਧਨਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪਰਾਸ੍ਤਾਨ੍ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍। ਯੇ ਚਾਪਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਸ਼ਸੁ ਸੁਕृਤੇषੁ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ।। ੨੧.

ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਸ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਏਤੇषੁ ਦਤ੍ਤਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮੇਤੇ ਵੈ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਪਾਵਨਾਃ। ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਤੁ ਯੋਗਧਰ੍ਮ੍ਮਮਨੁਵ੍ਰਤਾਃ ।। ੨੧.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਪੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।

ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਰਮਵਰਿष੍ਠਾਸ੍ਤੇ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯੇषੁ ਤੇ ਵਰਾਃ। ਤ੍ਰਯੋऽਪਿ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ ।। ੨੧.

ਇਹ ਧਰਮ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ। ਹਵਨ ਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿਤृਭਿਃ ਸਹ ਲੋਕਾਸ਼੍ਚ ਯੋ ਹ੍ਯੇਤਾਨ੍ ਪੂਜਯੇਨ੍ਨਰਃ। ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਾ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਨਾਂ ਚ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਥਮਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਯੋਗਧਰ੍ਮੋ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ । ਅਪਾਙ੍ਕ੍ਤੇਯਾਂਸ੍ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਦਤੋ ਮੇ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੨੧.

ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਇਸ ਯੋਗ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।

ਕਿਤਵੋ ਮਦ੍ਯਪੋ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮੀ ਪਸ਼ੁਪਾਲੋ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ। ਗ੍ਰਾਮਪ੍ਰੇष੍ਯੋ ਵਾਰ੍ਦ੍ਧੁषਿਕੋ ਗਾਯਨੋ ਵਣਿਜਸ੍ਤਥਾ ।। ੨੧.

ਜੂਆਰੀ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਸ਼ਾਹੀ ਰੋਗ ਵਾਲਾ, ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਾੜੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੌੜੂ, ਵਪਾਰੀ, ਗਾਇਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ—

ਅਗਾਰਦਾਹੀ ਗਰਦਃ ਕੁਣ੍ਡਾਸ਼ੀ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ। ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਯੀ ਦੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਾ ਤੈਲਿਕਃ ਕੂਟਕਾਰਕਃ ।। ੨੧.

ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਜਹਿਰੀਲਾ, ਸਾਂਝੇ ਭਾਂਡੇ ਤੋਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਚਮੜੇ ਦਾ ਵਪਾਰੀ, ਤੇਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਝੂਠਾ ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ—

ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਵਦਮਾਨਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਚੋਪਪਤਿਰ੍ਗृਹੇ। ਅਭਿਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਤੇਨਃ ਸ਼ਿਲ੍ਪੈਰ੍ਯਸ਼੍ਚੋਪਜੀਵਤਿ ।। ੨੧.

ਜੋ ਪਿਉ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਘਰ ਵਿਚਤੋਂ ਇਸਤਰੀ ਕੂੜੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੋਰ, ਤੇ ਹُنਰ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ—

ਸੂਜਕਃ ਪਰ੍ਵਕਾਰੀ ਚ ਯਸ੍ਤੁ ਮਿਤ੍ਰੇषੁ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯਤਿ। ਗਣਯਾਚਨਕਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਸ੍ਤਿਕੋ ਵੇਦਵਰ੍ਜਿਤਃ ।। ੨੧.

ਰਿਸ਼ਤੇ ਜੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤੀ, ਮੰਗਤਾ, ਨਾਸਤਿਕ, ਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—

ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਃ षਣ੍ਡਕਸ਼ਠੌ ਭ੍ਰੂਣਹਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ । ਭਿषਕ੍‌ਜੀਵਃ ਪ੍ਰੈषਣਿਕਃ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਯਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੧.

ਪਾਗਲ, ਨਪੁੰਸਕ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਗਰਭਹੱਤਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਡਾਕਟਰ, ਦੂਤ, ਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ—

ਵਿਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਚ ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ ਤਪਾਂਸਿ ਚ। ਨष੍ਟਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿਕੇ ਦਤ੍ਤਂ ਕृਤਘ੍ਨੇ ਚੈਵ ਸ਼ਂਸਕੇ ।। ੨੧.

ਜੋ ਵੇਦ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪ ਵੇਚਦਾ ਹੈ; ਨਾਸਤਿਕ, ਅਪਕਾਰੀਆਂ ਜਾਂ ਚੁਗਲਖੋਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਚ੍ਚ ਵਾਣਿਜਕੇ ਚੈਵ ਨੇਹ ਨਾਮੁਤ੍ਰ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍। ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਹਾਰਿਣੇ ਚੈਵ ਕਿਤਵੇ ਵੇਦਨਿਨ੍ਦਕੇ ।। ੨੧.

ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਨਾ ਇਥੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ; ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੈਸਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਜੂਆਰੀ ਜਾਂ ਵੇਦ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਤਥਾ ਵਾਣਿਜਕੇ ਚੈਵ ਕਾਰੁਕੇ ਧਰ੍ਮ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤੇ। ਨਿਨ੍ਦਨ੍ ਕ੍ਰੀਣਾਤਿ ਪਣ੍ਯਾਨਿ ਵਿਕ੍ਰੀਣਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਤਿ ।। ੨੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਪਾਰੀ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਾਰੀਗਰ, ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਮਾਲ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—

ਅਨृਤਸ੍ਯ ਸਮਾਵਾਸੋ ਨ ਵਣਿਕ੍ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਰ੍ਹਤਿ। ਭਸ੍ਮ ਨੀਵ ਹੁਤਂ ਹਵ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਪੌਨਰ੍ਭਵੇ ਦ੍ਵਿਜੇ ।। ੨੧.

ਝੂਠ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀ, ਇਹ ਸ਼ਰਾਧ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ। ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੇ ਦਵਿਜ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਮ ਭਸਮ ਵਾਂਗ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

षष੍ਟਿਂ ਕਾਣਃ ਸ਼ਤਂ षਣ੍ਡਃ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰੀ ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਤਿ। ਪਾਪਰੋਗੀ ਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਦਾਤੁਰ੍ਨਾਸ਼ਯਤੇ ਫਲਮ੍ ।। ੨੧.

ਅੱਖ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਆਦਮੀ ਸੱਠ ਦਾਨੀਆਂ ਦਾ ਫਲ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਪੁੰਸਕ ਸੌ ਦਾ, ਕੋੜ ਵਾਲਾ ਜਿੰਨਾ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਮਾੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨੀਆਂ ਦਾ ਫਲ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੇ ਸਤ੍ਫਲਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦਾਤਾ ਯਸ੍ਯ ਤੁ ਬਾਲਿਸ਼ਃ। ਯੋ ਵੇष੍ਟਿਤਸ਼ਿਰਾ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ ।। ੨੧.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਦਾਨੀ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਜਿਹੜਾ ਸਿਰ ਢੱਕ ਕੇ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਸੋਪਾਨਤ੍ਕਸ਼੍ਚ ਯੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਚ੍ਚ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਰਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਾਗਮਕਲ੍ਪਯਤ੍ ।। ੨੧.

ਜੋ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵਾਨਸ਼੍ਚ ਯਾਤੁਧਾਨਾਸ਼੍ਚ ਨਾਵੇਕ੍ਸ਼ੇਰਨ੍ ਕਥਞ੍ਚਨ। ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਿਵृਤਿਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਵਵਕੀਰਯਨ੍ ।। ੨੧.

ਕਦੇ ਵੀ ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਦੈਤ ਇਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ। ਇਸ ਲਈ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਤਿਲਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁਨਾਂ ਪਰਿਵृਤਿਸ੍ਤਥਾ। ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਸੂਕਰੋ ਹਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਸ਼ਪਾਤੇਨ ਕੁਕ੍ਕੁਟਃ ।। ੨੧.

ਤਿਲ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਘੇਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ। ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਸੂਰ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਮੁਰਗਾ।

ਰਜਸ੍ਵਲਾਨੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਨ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ। ਯਸ੍ਯ ਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰਦੇ ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਚ ਹਵੀਂषਿ ਚ। ਨ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਪਿਤॄਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਨ ਚ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੧.

ਰਜਸਵਲਾ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ, ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਨਦੀਤੀਰੇषੁ ਰਮ੍ਯੇषੁ ਸਰਿਤ੍ਸੁ ਚ ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ। ਵਿਵਿਕ੍ਤੇषੁ ਚ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤੇਨੇਹ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ।। ੨੧.

ਸੁੰਦਰ ਦਰਿਆ ਕਿਨਾਰੇ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨ ਚਾਸ਼੍ਰੁਂ ਪਾਤਯੇਜ੍ਜਾਤੁ ਨ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਚਮੀਰਯੇਤ੍। ਨ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਹ੍ਯਨ੍ਯੋऽਨ੍ਯਂ ਮਤ੍ਸਰਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੧.

ਕਦੇ ਵੀ ਅੰਸੂ ਨਾ ਵਗਾਓ, ਨਾ ਗਲਤ ਬੋਲ ਬੋਲੋ, ਤੇ ਖਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਾ ਰੱਖੋ।

ਅਪਸਵ੍ਯੇ ਕृਤੇ ਤੇਨ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਨਾ । ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਮਾਨਿਧਨਂ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵਂ ਪ੍ਰੀਣਾਤਿ ਵੈ ਪਿਤॄਨ੍ ।। ੨੧.

ਜਦੋਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਭ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਅਨੁਮਤ੍ਯਾਦਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਨਗ੍ਨੌ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਵਿਧਿ। ਪਿਤॄਣਾਂ ਨਿਰ੍ਵ੍ਵਪੇਦ੍ਭੂਮੌ ਸ਼ੂਰ੍ਪੇ ਵਾ ਦਰ੍ਭਸਂਸ੍ਤਰੇ ।। ੨੧.

ਅਨੁਮਤੀ ਆਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਜਾਂ ਸੂਰੀ (ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਟੋਕਰਾ), ਜਾਂ ਦਰਭ ਘਾਸ ਵਾਲੀ ਚਟਾਈ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।