ਅਨ੍ਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸਕृਤ੍ਪਕ੍ਵਮਹੋਰਾਤ੍ਰੇ ਨ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ। ਕੋਟਿਸ਼ੋ ਦੀਯਮਾਨਂ ਚ ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯੋਦਯਨਾਦਪਿ ।। ੩੧.
ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਕਾਈ ਰੋਟੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਚ ਕਦੇ ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਵੰਡ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ।
ਮਿਤ੍ਰਾਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਤੁ ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਮਰੁਤਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ। ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਾਤਾ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ।। ੩੧.
ਮਿਤਰਾਜ੍ਯੋਤੀ ਕੁੜੀ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਰੁਤ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਯ ਗृਹਧਰ੍ਮਾਣਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਯਤਿਧਰ੍ਮਮਵਾਪ੍ਯੇਹ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਾਯ ਤੇ ਗਤਾਃ ।। ੩੧.
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਵੈਰਾਗ ਲਿਆ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਯਤੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਪਣਾਇਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਅਨਪਾਯਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਸ੍ਤਦਾ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਦਤ੍ਤਵਾਨ੍। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਃ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਤਪਾਃ ।। ੩੧.
ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਨਪਾਇਆ ਜੰਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਧਰਮ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ਸੁਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਞ੍ਜਯੋ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਸਞ੍ਜਯਸ੍ਯ ਜਯਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਜਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਗ੍ਮਿਵਾਨ੍ ।। ੩੧.
ਪ੍ਰਤਿਪਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਜਯ ਹੋਇਆ; ਸੰਜਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਾ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਜਯਾ ਜੰਮਿਆ।
ਵਿਜਯਸ੍ਯ ਜਯਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਹਰ੍ਯਨ੍ਦ੍ਵਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਹਰ੍ਯਨ੍ਦੁਤਸ੍ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਸਹਦੇਵਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।। ੩੧.
ਵਿਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰਯੰਦਵ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ; ਹਰਯੰਦਵ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਸਹਦੇਵ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ।
ਸਹਦੇਵਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਅਦੀਨ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ। ਅਦੀਨਸ੍ਯ ਜਯਤ੍ਸੇਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਥ ਸਂਕृਤਿਃ ।। ੩੧.
ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਅਦੀਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਅਦੀਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਸੇਨ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੋਇਆ।
ਸਂਕृਤੇਰਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕृਤਧਰ੍ਮਾ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਣੋ ਨਹੁषਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧਤ ।। ੩੧.
ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਵੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਧਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਯਸ਼ ਸੀ। ਇਹ ਹਨ ਨਹੁਸ਼ ਦੀ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਇਹ ਜਾਣ ਲਵੋ।
ਨਹੁषਸ੍ਯ ਤੁ ਦਾਯਾਦਾਃ षਡਿਨ੍ਦ੍ਰੋਪਮਤੇਜਸਃ। ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਪਿਤृਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਵਿਰਜਾਯਾਂ ਮਹੌਜਸਃ ।। ੩੧.
ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਛੇ ਵਾਰਸ ਹੋਏ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗੂ ਚਮਕਦਾਰ ਸਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀ ਧੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਵਿਰਜਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਯਤਿਰ੍ਯਯਾਤਿਃ ਸਂਯਾਤਿਰਾਯਾਤਿਃ ਪਞ੍ਚ ਤੁਦ੍ਵਯਃ। ਯਤਿਰ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਤੁ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਯਯਾਤਿਸ੍ਤੁ ਤਤੋऽਵਰਃ ।। ੩੧.
ਉਹ ਸਨ ਯਤੀ, ਯਯਾਤੀ, ਸੰਯਾਤੀ, ਆਯਾਤੀ, ਤੇ ਦੋ ਤੂਦਵਯਾ; ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਯਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਯਯਾਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ।
ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਕਨ੍ਯਾਂ ਗਾਂ ਨਾਮ ਲੇਭੇ ਪਤ੍ਨੀਂ ਯਤਿਸ੍ਤਦਾ। ਸਂਯਾਤਿਰ੍ਮੋ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ੍ਥਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੋऽਭਵਨ੍ਮੁਨਿਃ ।। ੩੧.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕਾਕੁਤਥ ਦੀ ਧੀ ਗਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਯਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਆਹਤਾ ਬਣਾਇਆ। ਧੀਰਜ ਤੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਅਪਣਾਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤੇषਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਯਯਾਤਿਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ। ਦੇਵਯਾਨਿਮੁਸ਼ਨਸਃ ਸੁਤਾਂ ਭਾਰ੍ਯਾਮਵਾਪ ਹ ।। ੩੧.
ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਪૃਥਵੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉਸ਼ਨਸ ਦੀ ਧੀ ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਮਾਸੁਰੀਂ ਚੈਵ ਤਨਯਾਂ ਵृषਪਰ੍ਵਣਃ। ਯਦੁਂ ਚ ਤੁਰ੍ਵਸੁਂ ਚੈਵ ਦੇਵਯਾਨਿਰ੍ਵ੍ਯਜਾਯਤ ।। ੩੧.
ਦੇਵਯਾਨੀ ਨੇ ਯਦੁ ਅਤੇ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਦਕਿ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦੁਰਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੂਰੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੁਞ੍ਚਾਨੁਞ੍ਚ ਪੂਰੁਞ੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠਾ ਵਾਰ੍षਪਰ੍ਵਣੀ । ਅਜੀਜਨਨ੍ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ਦੇਵਸੁਤੋਪਮਾਨ੍ ।। ੩੧.
ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਨੇ ਦੁਰਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੂਰੁ ਵਰਗੇ ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗੂ ਸਨ।
ਰਥਨ੍ਤਸ੍ਮੈ ਦਦੌ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪਰਮਭਾਸ੍ਵਰਮ੍। ਅਸਙ੍ਗਂ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਦਿਵ੍ਯਮਕ੍ਸ਼ਯੌ ਚ ਮਹੇषੁਧੀ ।। ੩੧.
ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਖੁੱਟ ਰਥ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਸਨ।
ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਨੋ ਜਵੈਰਸ਼੍ਵੈਰ੍ਯੇਨ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਵਹਤ੍। ਸ ਤੇਨ ਰਥਮੁਖ੍ਯੇਨ ਜਿਗਾਯ ਚ ਤਤੋ ਮਹੀਮ੍ ।। ੩੧.
ਉਹ ਰਥ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਥ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।
ਯਯਾਤਿਰ੍ਯੁਧਿ ਦੁਰ੍ਦ੍ਧਰ੍षੋ ਦੇਵਦਾਨਵਮਾਨਵੈਃ । ਪੌਰਵਾਣਾਂ ਨृਪਾਣਾਞ੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸੋऽਭਵਦ੍ਰਥਃ ।। ੩੧.
ਯਯਾਤੀ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਅਜਿੱਤ ਸੀ, ਉਹ ਪੌਰਵ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਥੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਯੋਵਤ੍ਸੁਦੇਸ਼ਪ੍ਰਭਵਃ ਕੌਰਵੋ ਜਨਮੇਜਯਃ। ਕੁਰੋਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਾਰਿਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਹ। ਜਗਾਮ ਸ ਰਥੋ ਨਾਸ਼ਂ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਗਾਰ੍ਗ੍ਯਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।। ੩੧.
ਉਹ ਰਥ, ਜੋ ਵਤਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਕੌਰਵ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਦੇ ਕੋਲ ਸੀ, ਜੋ ਕੁਰੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦਾ ਪੌਤਰਾ ਸੀ, ਉਹ ਗਾਰਗਯ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਾਰ੍ਗ੍ਯਸ੍ਯ ਹਿ ਸੁਤਂ ਬਾਲਃ ਸ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯਃ। ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਹਿਂਸਯਾਮਾਸ ਲੋਹਗਨ੍ਧਂ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ ।। ੩੧.
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ, ਜੋ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਤੇ ਮੰਦਾ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਗਾਰਗਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਲੋਹਗੰਧ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਸ ਲੋਹਗਨ੍ਧੋ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪਰਿਧਾਵਨ੍ਨਿਤਸ੍ਤਤਃ। ਪੌਰਜਾਨਪਦੈਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਨ ਲੇਭੇ ਸ਼ਰ੍ਮ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍ ।। ੩੧.
ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਲੋਹਗੰਧ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭੱਜਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ।
ਤਤਃ ਸ ਦੁਃਖਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਨਾਲਭਤ੍ਸਂਵਿਦਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍। ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਹੇਤੁਕਮृषਿਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਵ੍ਯਥਿਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੩੧.
ਫਿਰ, ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਹੇਤੁਕ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠਾ।
ਈਨ੍ਦ੍ਰੋਤੋ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਯੋऽਸੌ ਮੁਨਿਰੁਦਾਰਧੀਃ। ਯੋਜਯਾਮਾਸ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰੋਤਃ ਸ਼ੌਨਕੋ ਜਨਮੇਜਯਮ੍। ਅਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਰਾਜਾਨਂ ਪਾਵਨਾਰ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ ।। ੩੧.
ਉਹ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੋਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਉਸ ਇੰਦ੍ਰੋਤ ਨੇ ਸ਼ੌਨਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਕਰਵਾਇਆ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾਤੀ।
ਸ ਲੋਹਗਨ੍ਧੋ ਵ੍ਯਨਸ਼ਤ੍ਤਸ੍ਯਾਵਸਥਮੇਤ੍ਯ ਹ। ਸ ਚ ਦਿਵ੍ਯੋ ਰਥਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਸੋਸ਼੍ਚੇਦਿਪਤੇਸ੍ਤਥਾ ।। ੩੧.
ਲੋਹਗੰਧ ਆਪਣੇ ਆਵਾਸ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿਖੋਂ ਲੁਕ ਗਿਆ; ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਰਥ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਸੁ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਤੁष੍ਟੇਨ ਲੇਭੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਬृਹਦ੍ਰਥਃ। ਤਤੋ ਹਤ੍ਵਾ ਜਰਾਸਨ੍ਧਂ ਭੀਮਸ੍ਤਂ ਰਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਪ੍ਰਦਦੌ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਕੌਰਵਨਨ੍ਦਨਃ ।। ੩੧.
ਫਿਰ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਥ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਜਦ ਭੀਮ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਥ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਜਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਯਯਾਤਿਰ੍ਨਹੁषਾਤ੍ਮਜਃ। ਪੁਤ੍ਰਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਵਰਿष੍ਠਞ੍ਚ ਯਦੁਮਿਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ ।।੩੧.
ਜਦ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਜਰਾਵਲੀ ਚ ਮਾਂ ਤਾਤ ਪਲਿਤਾਨਿ ਚ ਪਰ੍ਯਗੁਃ । ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਯੋਸ਼ਨਸਃ ਸ਼ਾਪਾਨ੍ਨ ਚ ਤृਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਯੌਵਨੇ ।। ੩੧.
ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ।
ਤ੍ਵਂ ਯਦੋ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਸ੍ਵ ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਜਰਯਾ ਸਹ। ਜਰਾਂ ਮੇ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਤਂ ਯਦੁਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ ।। ੩੧.
ਯਦੁ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੀੜ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈ; ਮੇਰਾ ਬੁਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਯਦੁ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾ ਮਯਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਸਾ ਚ ਵ੍ਯਾਯਾਮਸਾਧ੍ਯਾ ਵੈ ਨ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮਿ ਤੇ ਜਰਾਮ੍ ।। ੩੧.
ਮੈਂ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੇਖ ਮੰਗਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ।
ਜਰਾਯਾ ਬਹਵੋ ਦੋषਾ ਪਾਨਭੋਜਨਕਾਰਿਣਃ। ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜਰਾਨ੍ਨ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ ਗ੍ਰਹੀਤੁਮਹਮੁਤ੍ਸਹੇ ।। ੩੧.
ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਬੁੱਢਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।
ਸਿਤਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਧਰੋ ਦੀਨੋ ਜਰਯਾ ਸ਼ਿਥਿਲੀਕृਤਃ। ਬਲੀ ਸਨ੍ਨਤਗਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ੋ ਦੁਰ੍ਬਲਾਕृਤਿਃ ।। ੩੧.
ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ, ਦੁਖੀ, ਬੁੱਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਹੁਣ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਰਸਯੋਗ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਗਿਆ।