ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍। ਤਾਸ੍ਵਲ੍ਪਪਰਿਮਾਣੇਨ ਪ੍ਰਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤੁਮਿਹੋਚ੍ਯਤੇ। ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਸ੍ਤਿਰ੍ਯਗੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਯਾਃ ।। ੪੯.

ਇਹ ਸੱਤ ਮੁਢਲੇ ਪਦਾਰਥ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਪ ਘੱਟ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਪਦਾਰਥ ਪਾਸੇ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਫੈਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਿਣਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ।

ਤਾਰਕਾਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਯਾਵਦ੍ਦਿਵ੍ਯਂ ਤੁ ਮਣ੍ਜਲਮ੍। ਮਰ੍ਯਾਦਾਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਭੂਮੇਸ੍ਤਦਨੁਮਣ੍ਡਲਮ੍। ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ।। ੪੯.

ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਜਿੰਨਾ ਦਿਵਿਆ ਮੰਡਲ ਤੱਕ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮੰਡਲ ਤੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।

ਅਧਃਪ੍ਰਮਾਣਮੂਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਞ੍ਚ ਵਰ੍ਣ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧਤ। ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮਾਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍। ਅਨਨ੍ਤਧਾਤਵੋ ਹ੍ਯੇਤੇ ਵ੍ਯਾਪਕਾਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ॥ ੫੦.

ਹੁਣ ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਉਪਰ ਦੇ ਮਾਪ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ: ਪ੍ਰਥਵੀ, ਵਾਯੂ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼—ਇਹ ਸਾਰੇ ਅਨੰਤ ਤੱਤ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹਨ।

ਜਨਨੀ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵ ਭੂਤਧਰਾ ਧਰਾ। ਨਾਨਾਜਨਪਦਾਕੀਰ੍ਣਾ ਨਾਨਾਧਿष੍ਠਾਨਪਤ੍ਤਨਾ ॥ ੫੦.

ਪ੍ਰਥਵੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਵਸਦੇ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਨਾਨਾਨਦਨਦੀਸ਼ੈਲਾ ਨੈਕਜਾਤਿਸਮਾਕੁਲਾ। ਅਨਨ੍ਤਾ ਗੀਯਤੇ ਦੇਵੀ ਪृਥਿਵੀ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਾ ॥ ੫੦.

ਕਈ ਨਦੀਆਂ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਵਿਸਾਲਤਾ ਵਾਲੀ, ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਥਵੀ ਗਾਇਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਨਦੀਨਦਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਥਾਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ। ਪਰ੍ਵਤਾਕਾਸ਼ਸਂਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਅਨ੍ਤਰ੍ਭੂਮਿਗਤਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ ॥ ੫੦.

ਜੋ ਜੀਵ ਨਦੀਆਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਛੋਟੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਬਤਾਂ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਨ—

ਆਪੋऽਨਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ਤਥਾਗ੍ਨਿਃ ਸਰ੍ਵਲੌਕਿਕਃ। ਅਨਨ੍ਤਃ ਪਠ੍ਯਤੇ ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਪਕਃ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਭਵਃ ॥ ੫੦.

ਪਾਣੀ ਅੰਤਹੀਨ ਸਮਝੋ, ਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।

ਤਥਾਕਾਸ਼ਮਨਾਲਮ੍ਬਂ ਰਮ੍ਯਂ ਨਾਨਾਸ਼੍ਰਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍। ਅਨਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚਾਕਾਸ਼ਸਮ੍ਭਵਃ ॥ ੫੦.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ, ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਅਨੰਤ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਆਪਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮੁਦਕੇ ਪृਥਿਵੀ ਚੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤਾ। ਆਕਾਸ਼ਞ੍ਚਾਪਰਮਧਃ ਪੁਨਰ੍ਭੂਮਿਃ ਪੁਨਰ੍ਜ੍ਜਲਮ੍ ॥ ੫੦.

ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਉਪਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਪਾਣੀ।

ਏਵਮਨ੍ਤਮਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਭੌਤਿਕਸ੍ਯ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਪੁਰਾ ਸੁਰੈਰਭਿਹਿਤਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਨ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਤ ॥ ੫੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੰਤ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ—ਹੁਣ ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।

ਭੂਮਿਰ੍ਜਲਮਥਾਕਾਸ਼ਮਿਤਿ ਜ੍ਞੇਯਾ ਪਰਮ੍ਪਰਾ। ਸ੍ਥਿਤਿਰੇषਾ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਸਪ੍ਤਮੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਸਾਤਲੇ ॥ ੫੦.

ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਕ੍ਰਮ ਜਾਣੋ; ਇਹ ਠਿਕਾਣਾ ਸੱਤਵੇਂ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਸਮਝੋ।

ਦਸ਼ਯੋਜਨਸਾਹਸ੍ਰਮੇਕਭੌਮਂ ਰਸਾਤਲਮ੍। ਸਾਧੁਭਿਃ ਪਰਿਵਿਖ੍ਯਾਤਮੇਕੈਕਂ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੫੦.

ਰਸਾਤਲ, ਪਹਿਲਾ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ; ਹਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਪ੍ਰਥਮਮਤਲਞ੍ਚੈਵ ਸੁਤਲਨ੍ਤੁ ਤਤਃ ਪਰਮ੍। ਤਤਃ ਪਰਤਰਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਤਲਂ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੫੦.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤਲ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੁਤਲ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਤਲ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਗਭਸ੍ਤਲਂ ਨਾਮ ਪਰਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤਲਮ੍। ਸ਼੍ਰੀਤਲਞ੍ਚ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਹੁਃ ਪਾਤਾਲਂ ਸਪ੍ਤਮਂਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੫੦.

ਫਿਰ ਗਭਸਤਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਰੇ ਮਹਾਤਲ; ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਤਲ, ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਸੱਤਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृष੍ਣਭੌਮਞ੍ਚ ਪ੍ਰਥਮਂ ਭੂਮਿਭਾਗਞ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍। ਪਾਣ੍ਡੁਭੌਮਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਨ੍ਤੁ ਤृਤੀਯਂ ਰਕ੍ਤਮृਤ੍ਤਿਕਮ੍ ॥ ੫੦.

ਪਹਿਲਾ ਖੇਤਰ ਕਾਲੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੰਝ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਦੂਜਾ ਫਿੱਕੀ ਧਰਤੀ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ।

ਪੀਤਭੌਮਞ੍ਚਤੁਰ੍ਥਨ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤਲਮ੍। षष੍ਠਂ ਸਿਲਾਮਯਞ੍ਚੈਵ ਸੌਵਰ੍ਣਂ ਸਪ੍ਤਮਨ੍ਤਲਮ੍ ॥ ੫੦.

ਚੌਥਾ ਪੀਲੀ ਧਰਤੀ, ਪੰਜਵਾਂ ਕਣਕ ਵਾਲਾ ਤਲ; ਛੇਵਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ।

ਪ੍ਰਥਮੇ ਤੁ ਤਲੇ ਖ੍ਯਾਤਮਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਨਮੁਚੇਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਤ੍ਰੋਰ੍ਹਿ ਮਹਾਨਾਦਸ੍ਯ ਚਾਲਯਮ੍ ॥ ੫੦.

ਪਹਿਲੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਹਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਨਾਮੁਚੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਤੇ ਮਹਾਨਾਦਾ ਦਾ ਆਲਯ।

ਪੁਰਞ੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਸ੍ਯ ਕਬਨ੍ਧਸ੍ਯ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਨਿष੍ਕੁਲਾਦਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਜਨਸਙ੍ਕੁਲਮ੍ ॥ ੫੦.

ਸ਼ੰਖਕਰਨ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਕਬੰਧਾ ਦਾ ਮਹਲ, ਅਤੇ ਨਿਸਕੁਲਾਦ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਚ ਭੀਮਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਦਨ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਲਯਮ੍। ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਕਲਿਙ੍ਗਾਨਾਂ ਨਗਰਂ ਸ਼੍ਵਾਪਦਸ੍ਯ ਤੁ ॥ ੫੦.

ਰਾਖਸ ਭੀਮ ਦਾ ਤੇ ਸ਼ੂਲਦੰਤ ਦਾ ਆਲਯ, ਲੋਹਿਤਾਖਸ਼ ਤੇ ਕਲਿੰਗ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਪਦ ਦੀ ਨਗਰੀ।

ਧਨਞ੍ਜਯਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਮਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਕਾਲਿਯਸ੍ਯ ਚ ਨਾਗਸ੍ਯ ਨਗਰਂ ਕਲਸਸ੍ਯ ਚ ॥ ੫੦.

ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਹੇਂਦਰ ਦੀ, ਕਾਲੀਆ ਨਾਗ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਤੇ ਕਲਸ ਦੀ ਨਗਰੀ।

ਏਵਂ ਪੁਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿਂ ਨਾਗਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਤਲੇ ਜ੍ਞੇਯਾਨਿ ਪ੍ਰਥਮੇ ਕृष੍ਣਭੌਮੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੫੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਗਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਗਰੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਖੇਤਰ, ਕਾਲੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਪਿ ਤਲੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਮਹਾਜਮ੍ਭਸ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਨਗਰਂ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਯ ਤੁ ॥ ੫੦.

ਦੂਜੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੁਰਕਸ਼ਸਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਜੰਭਾ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੀ।

ਹਯਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਨਿਕੁਮ੍ਭਸ੍ਯ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਸ਼ਙ੍ਖਾਖ੍ਯੇਯਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਨਗਰਂ ਗੋਮੁਖਸ੍ਯ ਚ ॥ ੫੦.

ਹਯਗ੍ਰੀਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਨਿਕੁੰਭ ਦਾ ਮਹਲ, ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਅਤੇ ਗੋਮੁਖ ਦੀ ਨਗਰੀ।

ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਚ ਨੀਲਸ੍ਯ ਮੇਘਸ੍ਯ ਕ੍ਰਥਨਸ੍ਯ ਚ। ਪੁਰਞ੍ਚ ਕੁਰੁਪਾਦਸ੍ਯ ਮਹੋष੍ਣੀषਸ੍ਯ ਚਾਲਯਮ੍ ॥ ੫੦.

ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੀਲ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੇਘ ਅਤੇ ਕ੍ਰਥਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਕੁਰੁਪਾਦ ਅਤੇ ਮਹੋਊਣੀਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।

ਕਮ੍ਬਲਸ੍ਯ ਚ ਨਾਗਸ੍ਯ ਪੁਰਮਸ਼੍ਵਤਰਸ੍ਯ ਚ। ਕਦ੍ਰੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੫੦.

ਕੰਬਲ ਨਾਗ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਸ਼ਵਤਾਰ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਮਹਾਨ ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।

ਏਵਂ ਪੁਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਗਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍। ਦ੍ਵਿਤੀਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਲੇ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪਾਣ੍ਡੁਭੌਮੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੫੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਗਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਹਨ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਪਾਂਡੂ ਰੰਗੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਤृਤੀਯੇ ਤੁ ਤਲੇਖ੍ਯਾਤਂ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਅਨੁਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਦੇਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੫੦.

ਤੀਜੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਨੁਹਿਲਾਦ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ।

ਤਾਰਕਾਖ੍‌ਯਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਪੁਰਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਥਾ। ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂ ਹृष੍ਟਪੁष੍ਟਜਨਾਕੁਲਮ੍ ॥ ੫੦.

ਤਾਰਕ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਪੁਰਂਕੁਮ੍ਭਿਲਸ੍ਯ ਖਰਸ੍ਯਚ ॥ ੫੦.

ਚਯਵਨ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਮੰਦਰ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਜਾ ਕੁੰਭਿਲਾ ਤੇ ਖਰਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹਨ।