వాయుపురాణమ్

కశ్యప మహర్షి స్తిర చర జాతులను సృష్టించిన విధానాన్ని వివరించాము. ఆయన కుమారులు, మనవులు ఈ లోకాన్ని నింపారు. ఈ సృష్టి కథనంలో కొంత భాగాన్ని చెప్పాను; ఇది మరీచి వంశ సంతతి, సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది. వంద సంవత్సరాలు చెప్పినా, ఈ సంతతి పూర్తిగా వివరించలేము, ద్విజులారా. అదితి ధర్మశీలతకు ప్రసిద్ధురాలు, దితి బలానికి నిలిచింది; సురభి తపస్సుకు, దను మాయా శక్తికి ప్రసిద్ధురాలు. కద్రు క్రూర స్వభావం కలది, క్రౌంచి వేదాల్లో నిపుణురాలు; ఇరా స్వార్థ భావానికి, దనాయు భోజనంలో ఆనందించేది. వినతా భారం మోయడంలో నిబద్ధత చూపింది, తామ్రా బంధనంలో నైపుణ్యం కలది. ఇవే లోకమాతల సహజ స్వభావాలు. ఆ మాతలు ధర్మం, ఆచరణ, బుద్ధి, సహనం, బలం, రూపం ద్వారా — రజో, సత్త్వ, తమో గుణాల కలయికతో — ధర్మ, అధర్మ స్వభావాలను కలిగి ఉన్నారు. కశ్యపుని సంతతి, ఆయా మాతల నుండి జన్మించినవారు: దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, సర్పాలు, పిశాచులు, పశువులు, అడవి జంతువులు, పక్షులు, వృక్షాలు. దాక్షాయణి! ప్రతి మన్వంతరంలో ఇవన్నీ మానవులలో జన్మించాయి కాబట్టి, మానవులు అత్యుత్తములు. మానవులు ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్ష సాధనకు కారణభూతులు; వారి కంటే తక్కువ స్థాయిలో దేవతలు, దానవులు వంటి జీవులు జన్మిస్తారు. వారు తిరిగి తిరిగి మానవులుగా జన్మించి, కర్మ ఫలితాన్ని పొందటానికి ప్రయత్నిస్తారు; ఈ విధంగా తపస్వుల వంశాలను వివరించాము. దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, సుపర్ణులు, నాగులు, పక్షులు, అడవి జంతువులు, నెమళ్లు, వృక్షాలు, కీటకాలు, నీటిలో జన్మించిన జీవులు, పశువులు, బ్రాహ్మణులు, శుభ ఫలితాన్ని పొందినవారు — వీరి వంశాల వివరాలు చెప్పబడ్డాయి. ఈ కథనం జీవానికి ప్రాణదాయకం, సంపదను, శుభాన్ని, ఆనందాన్ని కలిగించేది; దీనిని ఎప్పుడూ అసూయ లేకుండా వినాలి, అంగీకరించాలి. బ్రాహ్మణుల సభలో, వైద్యుల సమక్షంలో ఈ మహాత్ముల వంశాన్ని నిత్యం పఠించినవారు, విస్తృత సంతానం, ధనం, ఐశ్వర్యం పొందుతారు; మరణానంతరం ఉత్తమ గమ్యాన్ని సాధిస్తారు. ఈ విధంగా, కశ్యప మహర్షి స్తిర, చర జీవులను సృష్టించి, ప్రపంచంలో ప్రతిచోటా స్థాపించారు. ఆ జీవుల్లో నాయకులను రాజులుగా అభిషేకించి, ప్రజాపతి వారికి రాజ్యాలను క్రమంగా కేటాయించాడు. సోమను ద్విజులకు, వృక్షాలకు, నక్షత్రాలకు, గ్రహాలకు, యజ్ఞాలకు, తపస్సుకు రాజుగా అభిషేకించాడు. బృహస్పతిని అంగిరస వంశీయులకు అధిపతిగా, కావ్యను భృగువులకు రాజుగా నియమించాడు. విష్ణువును ఆదిత్యులకు, పావకుడిని వసువులకు, దక్షుడిని ప్రజాపతులకు, వాసవుడిని మరుతులకు రాజుగా నియమించాడు. ప్రహ్లాదుడు, దితి కుమారుడు, దైత్యులకు రాజు; నారాయణుడు సాధ్యులకు; రుద్రుడు, వృషధ్వజుడు, రుద్రులకు అధిపతి. విప్రచిత్తి దానవులకు, వరుణుడు జలాలకు, వైశ్రవణుడు రాజులకు, యక్షులకు, రాక్షసులకు, భూమిపై ఉన్న రాజులకు, ధనానికి అధిపతి. వైవస్వత యముడు పితృలకు రాజు; గిరీశుడు, త్రిశూలధారి, సమస్త జీవులకు, పిశాచులకు అధిపతి. హిమవంతుడు కొండలకు, సముద్రం నదులకు రాజు; చిత్రరథుడు గంధర్వులకు అధిపతి. ఉచ్చైశ్రవసును గుర్రాలకు, పులిని అడవి జంతువులకు, నందిని పశువులకు రాజుగా నియమించాడు. గరుడుడు పక్షుల్లో అగ్రగణ్యుడు, పక్షులకు రాజు; మాతులుడు వాసనలకు అధిపతి; శరీరం లేని జీవులలో కూడా. వాయువు, బలవంతుల్లో ఉత్తముడు, శబ్ద, వ్యోమశక్తి కలవారికి అధిపతి; శేషుడు పంజాలవారికి, వాసుకి నాగులకు రాజు. తక్షకుడు రేప్టైల్స్, సర్పాలు, నాగులకు; సముద్రాలు, నదులు, మేఘాలు, వర్షానికి; సూర్యులలో పర్జన్యుడు రాజుగా. అప్సరసల సమూహానికి, కాముడికి; ఋతువులకు, నెలలకు, కాలపరిమాణాలకు, క్షణాలకు, పండుగలకు, కాలగణనకు, యోగానికి సంవత్సరాన్ని అధిపతిగా నియమించాడు. ప్రజాపతి, తూర్పు దిశలో, తన కుమారుడు సుధామాను రాజుగా అభిషేకించాడు. పడమర దిశలో, కేతుమంతుడు రాజుగా నియమించబడ్డాడు. మానవులకు, మనువు రాజుగా నియమించబడ్డాడు; వీరి ద్వారా, భూమి యొక్క ఏడు ద్వీపాలు, నగరాలు, ప్రాంతాలు ధర్మానికి అనుగుణంగా పాలించబడుతున్నాయి. గత స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, వీరిని బ్రహ్మా అభిషేకించాడు; మనువులు రాజులుగా నియమించబడతారు. గత మన్వంతరాల్లో రాజులు వెళ్లిపోయారు; కొత్త మన్వంతరంలో కొత్తవారు రాజులుగా నియమించబడతారు; గత, భవిష్యత్ పాలకులు మన్వంతరాధిపతులుగా గుర్తించబడతారు. రాజసూయ యజ్ఞంలో, అగ్రగణ్యుల చేత పృథు రాజుగా అభిషేకించబడ్డాడు; ఆయన శక్తివంతుడుగా, వేదాల్లో చెప్పిన విధంగా పాలించాడు. ప్రజలను కొనసాగించడానికి, ఈ కుమారులను సృష్టించిన అనంతరం, ఆ మహాత్ముడు మళ్ళీ సమస్త జీవులకు అధిపతిగా మారాడు. కశ్యపుడు తన వంశాన్ని కొనసాగించాలనే ఆకాంక్షతో, అత్యుత్తమ తపస్సు చేశాడు: "నాకు వంశాన్ని కొనసాగించే ఇద్దరు కుమారులు కలగాలి" అని ఆలోచించాడు. ఆ మహాత్ముడు ధ్యానంలో ఉన్నప్పుడు, బ్రహ్మా యొక్క అంసాలతో, మహాశక్తి కలిగిన ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. వారు వత్సారుడు, అసితుడు — బ్రహ్మాన్ని ప్రసంగించేవారు. వత్సారుని నుండి నిధ్రువుడు, రైభ్యుడు ప్రసిద్ధి గాంచారు. రైభ్యుని నుండి రైభ్య వంశం ఏర్పడింది; నిధ్రువుని నుండి, వినండి: సుమేధుడు, చ్యవనుడు, సుకన్యకు జన్మించారు. ఈ విధంగా కశ్యపుని సంతతి, వివిధ జీవుల రాజ్యాధిపత్యాలు, వంశ పరంపరలు, సృష్టి క్రమం సాంప్రదాయబద్ధంగా వివరించబడింది.