వాయుపురాణమ్

శబలాశ్వులు నశించినప్పుడు, దక్షుడు కోపంతో నారదుని శపించాడు: "నీకు నాశనం కలుగుగాక! గర్భంలో నివసించుగాక!" అని శపించెను. అలా, ఆ మహాత్ములు కూడా గతంలో నశించిన తరువాత, దక్షుడు వైరిణి అనే తన భార్య నుండి అరవై మంది ప్రసిద్ధికెక్కిన కుమార్తెలను సృష్టించాడు. ఈ అరవై మంది కుమార్తెలలో, కశ్యపుడు తన భార్య కోసం వాటిని స్వీకరించాడు. అలాగే, మహర్షి ధర్ముడు, సోముడు, ఇతర మహర్షులు కూడా దక్ష కుమార్తెలను భార్యలుగా స్వీకరించారు. ఈ దక్షుని సృష్టిని నిజంగా తెలిసినవారు దీర్ఘాయుష్కులు, ఖ్యాతివంతులు, భాగ్యశాలులు, సంతానసంపన్నులు అవుతారు. ఇప్పుడు, వైవస్వత మనువు కాలంలో దేవతలు, దానవులు, దైత్యులు ఎలా జన్మించారో వివరంగా చెబుతాను. ముందుగా ధర్ముని సహజ జననాన్ని వర్ణిస్తాను. వినుము: అరుంధతి, వసుర్యామి, లంబా, భాను, మరుత్వతి, సంకల్పా, ముహూర్తా, సాధ్య, విశ్వా—ఈ పది మంది కుమార్తెలను దక్షుడు ధర్మునికి భార్యలుగా ఇచ్చాడు. సాధ్య నుండి ధర్మునికి పన్నెండు మంది కుమారులు జన్మించారు. వీరిని సాధ్యులు అంటారు. వీరు యజ్ఞాల్లో భాగస్వాములు, ఛందస్సుల నుండి జన్మించినవారు, దేవతల్లో ఉత్తములు అని జ్ఞానులు అంటారు. జయులు సంతానాభిలాషతో బ్రహ్మదేవుని నోటిలో నుండి దేవతలుగా సృష్టించబడ్డారు. ప్రతి మన్వంతరంలో వీరు మంత్రరూపంగా పరిగణింపబడతారు. వీరి పేర్లు: దర్శ, పౌర్ణమాస, బృహద్య, రథంతర, చిత్తి, విచిత్తి, ఆకూతి, కూతి, విజ్ఞాత, విజ్ఞాత, మనో, యజ్ఞ. బ్రహ్మ శాపం వల్ల, వీరు తిరిగి జన్మించి స్వాయంభువ మన్వంతరంలో పరాజితులయ్యారు. స్వారోచిష మన్వంతరంలో తుషితలు, ఉత్తమ మన్వంతరంలో సత్యలు, తామస మన్వంతరంలో హరులు, రైవత మన్వంతరంలో వైకుంఠులు, చాక్షుష మన్వంతరంలో ఛందస్సుల నుండి జన్మించిన సాధ్యులు దేవతలుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈ ధర్ముని పన్నెండు మంది అమర సాధ్యులు, మనువు చాక్షుష కాలంలో ప్రముఖులయ్యారు. గతంలో స్వారోచిష మన్వంతరంలో తుషిత దేవతలు చాక్షుష మన్వంతరంలో ఇలా మాట్లాడుకున్నారు: "మనం కొంతమంది మాత్రమే మిగిలి ఉన్నాం. మనం సాధ్యులలో ప్రవేశిద్దాం. రాబోయే మన్వంతరంలో మనం వారే అవుదాం. అది మనకు మేలుగా ఉంటుంది." అలా వారు నిర్ణయించి, అందరూ మనువు చాక్షుష కాలంలో మళ్లీ స్వాయంభువ ధర్ముల నుండి జన్మించారు. అక్కడ నరుడు, నారాయణుడు, విపశ్చిత్, ఇంద్రుడు, సత్యుడు, హరి—వీరిద్దరూ మునుపు తుషిత దేవతలు, స్వారోచిష మన్వంతరంలో నివసించారు. తుషితలుగా జన్మించి సాధ్యులైన వారి పేర్లు: మనో, అనుమంత, ప్రాణ, నర, యాన, చిత్తి, హయ, నయ, హంస, నారాయణ, ప్రభవ, విభు. గత స్వాయంభువ మన్వంతరంలో, తరువాత మళ్ళీ స్వారోచిషలో, వీరి పేర్లు మారాయి. ఇప్పుడు తుషితల పేర్లు వినుము: ప్రాణ, అపాన, ఉదాన, సమాన, వ్యాన; చక్షు (దృష్టి), శ్రోత్ర (శ్రవణం), ప్రాణ (జీవశక్తి), స్పర్శ (స్పర్శ), బుద్ధి (బుద్ధి), మనస్ (మనస్సు). ప్రాణ, అపాన, ఉదాన, సమాన, వ్యాన—ఇవి తుషితల పేర్లుగా గుర్తించబడ్డాయి. వసువు కుమారులు వసువులు అని పిలవబడతారు. వీరు సాధ్యులకు తమ్ముళ్లుగా ప్రసిద్ధి. వీరి పేర్లు: ధర, ధ్రువ, సోమ, ఆప, అనల, అనిల, ప్రత్యూష, ప్రభాస. ధరునికి కుమారుడు ద్రవిణ, హుతహవ్యవాహ కూడా. ధ్రువునికి కుమారుడు భవ, అతడే కాలుడు, లోకప్రకాశకుడు. సోమునికి ప్రసిద్ధికెక్కిన కుమారులు వర్చా, బుధుడు—వీరు రోహిణి నుండి జన్మించారు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి. ధారునికి మికలిలా కుమారులు; చంద్రునికి మూడురు కుమారులు; ఆపునికి వైతండ్యుడు, శమ, శాంత. అగ్నిశక్తి నుండి స్కందుడు, అతనికే సనత్కుమారుడు అని పేరు. అగ్ని కుమారుడు, కమ్మల్లో జన్మించిన కుమారుడు కుమారుడు. అతని శాఖలు: శాఖ, విశాఖ, నైగమేయ—వీరు అతని వెనుక భాగం నుండి జన్మించారు. అనిలునికి భార్య శివా; వారికి కుమారుడు మనోజవుడు. అనిలునికి మరో ఇద్దరు కుమారులు: అవిజ్ఞాతగతి, మనోజవుడు. ప్రత్యూషునికి కుమారుడు ఋషి దేవళుడు; దేవళునికి ఇద్దరు కుమారులు: క్షమావత్, మణీషిన్—వీరిద్దరూ జ్ఞానులు. బృహస్పతి సోదరి ఓ మహానుభావురాలు, బ్రహ్మచారిణి, యోగంలో ప్రావీణ్యం, ప్రపంచమంతా అసక్తిగా తిరుగుతూ ఉంటుందట. వసువుల్లో ఎనిమిదవ వాడు ప్రభాసుడు; అతని భార్యకు విష్వకర్ముడు జన్మించాడు. అతడు దేవశిల్పి, వృత్తిదాయకుడు. విష్వకర్ముడు అన్ని కళలకు మూలకర్త, దేవతలకు భవనాలను నిర్మించేవాడు, అన్ని ఆభరణాల సృష్టికర్త. దేవతల విమానాలు అతడు నిర్మిస్తాడు; మానవులు కూడా అతని కళల ద్వారా జీవనోపాధి పొందుతారు. విశ్వా నుండి పుట్టిన పది మంది ప్రసిద్ధ విశ్వదేవులు: క్రతు, దక్ష, శ్రవ, సత్య, కాల, కామ, ధుని, కురువాన్, ప్రభవాన్, రోచమాన—ధర్ముని కుమారులుగా ప్రసిద్ధి. మరుత్వతి నుండి మరుత్వంతులు జన్మించారు, వీరిని భానవులు అంటారు, భాను కుమారులు. ముహూర్తా నుండి ముహూర్తలు, లంబా నుండి ఘోష జన్మించాడు. సంకల్పా నుండి జ్ఞానవంతుడైన సంకల్పుడు జన్మించాడు. నాగవీధి నుండి త్రివిధమార్గాన్ని అనుసరించే వారు ఆమె సహభార్య నుండి జన్మించారు. అరుంధతి నుండి భూమికి సంబంధించిన సర్వమూ జన్మించింది. ఈ సృష్టి ధర్మ నిత్య క్రమంగా ప్రకటించబడింది. ఇప్పుడు ముహూర్తలు, తిథులు, వాటి అధిదేవతలను పేరుపేరుగా చెబుతాను. వినుము, ఓ ధర్మాత్మా!