പ്രസൂതിം ച തതഃ സൃഷ്ട്വാ ദദൌ തേഷാം മഹാത്മനാമ് । പത്ന്യോ ഭവധ്വ മിത്യുക്ത്വാ തേഷാമേവ തു ദത്തവാന് ॥ ൧,൭.
അതിനുശേഷം പ്രസൂതി എന്നവളെയും സൃഷ്ടിച്ച്, 'നിങ്ങൾ ഇവരുടെ ഭാര്യമാർ ആകുക' എന്ന് പറഞ്ഞ് ആ മഹാത്മാക്കളെ ഭാര്യമാരായി നൽകി.
സനന്ദനാദയോ യേ ച പൂര്വസൃഷ്ടാസ്തു വേധസാ । ന തേ ലോകേഷ്വസജ്ജന്ത നിരപേക്ഷാഃ പ്രജാസു തേ ॥ ൧,൭.
സനന്ദനനും മറ്റും സ്രഷ്ടാവിനാൽ മുമ്പ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരും, സന്താനത്തിൽ ആസക്തിയില്ലാതെ ലോകങ്ങളിൽ ബന്ധപ്പെടാതെ നിന്നു.
സര്വേ തേഽഭ്യാ ഗതജ്ഞാനാ വീതരാഗാ വിമത്സരാഃ । തേഷ്വേവം നിരപേക്ഷേഷു ലോകസൃഷ്ടൌ മഹാത്മനാഃ ॥ ൧,൭.
അവരൊക്കെയും ജ്ഞാനം നേടിയവരും, ആസക്തിയില്ലാത്തവരും, രാഗദ്വേഷരഹിതരുമായി, ലോകസൃഷ്ടിയിൽ പങ്കെടുത്തില്ല.
ബ്രഹ്മണോഭൂന്മഹാന് ക്രോധസ്ത്രൈലോക്യദഹനക്ഷമഃ । തസ്യ ക്രോധാത്സ മുദ്ഭൂതജ്വാലാമാലാതിദീപിതമ് । ബ്രഹ്മണോഭൂത്തദാ സര്വം ത്രൈലോക്യമഖിലം മുനേ ॥ ൧,൭.
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കത്തിക്കാൻ കഴിയുന്ന വലിയ കോപം ഉരുത്തിരിഞ്ഞു; ആ കോപത്തിൽ നിന്നു തീയുടെ ജ്വാലകൾ പടർന്നു, അപ്പോൾ മുഴുവൻ ലോകവും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ മിന്നി.
ഭ്രകുടീകുടിലാത്തസ്യ ലലാടാത്ക്രോധദീപിതാത് । സമുത്പന്ന സ്തദാ രുദ്രോ മധ്യാഹ്നാര്കസമപ്രഭഃ ॥ ൧,൭.
ബ്രഹ്മാവിന്റെ കോപത്തിൽ കുരുങ്ങിയ കണികണ്ടത്തിൽ നിന്ന്, ഉച്ചവെയിലുപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ രുദ്രൻ ഉദിച്ചുവന്നു.
അര്ധനാരീനരവപുഃ പ്രചണ്ഡോഽതിശരീരവാന് । വിഭജാത്മാനമിത്യുക്ത്വാ തം ബ്രഹ്മാന്തര്ദധേ തതഃ ॥ ൧,൭.
അർദ്ധം സ്ത്രീയും അർദ്ധം പുരുഷനുമായ ഭയങ്കരനും അതിവിശാലശരീരിയുമായവനായി, ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് 'നിന്നെ വിഭജിക്കൂ' എന്ന് പറഞ്ഞ് അപ്രത്യക്ഷനായി.
തഥോക്തോസൌ ദ്വിധാ സ്ത്രീത്വം പുരുഷത്വം തഥാകരോത് । വിഭേദപുരുഷത്വം ച ദശധാ ചൈകധാ പുനഃ ॥ ൧,൭.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതനുസരിച്ച്, അവൻ സ്ത്രീരൂപത്തിലും പുരുഷരൂപത്തിലും വിഭജിച്ചു; പിന്നെയും പുരുഷരൂപം പത്ത് തവണയും വീണ്ടും ഒന്നായും വിഭജിച്ചു.
സൌമ്യാസൌമ്യോസ്തദാശാന്താശാന്തൈഃ സ്ത്രീത്വം ച സ പ്രഭുഃ । വിഭേദ ബഹുധാ ദേവാഃ സ്വരൂപൈരസിതൈഃ സിതൈഃ ॥ ൧,൭.
അപ്പോൾ ആ പ്രഭു, സൗമ്യവും അസൗമ്യവുമായ, ശാന്തവും അശാന്തവുമായ സ്ത്രീരൂപം, കറുത്തതും വെളുത്തതുമായ അനേകം രൂപങ്ങളായി വിഭജിച്ചു.
തതോ ബ്രഹ്മാത്മസംഭൂതം പൂര്വം സ്വായംഭുവം പ്രഭു । ആത്മാനമേവ കൃത വാന്പ്രജാപാല്യേ മനും ദ്വിജ ॥ ൧,൭.
അതിനുശേഷം, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ജനിച്ച സ്വായംഭുവൻ, സകല ജീവികളെയും സംരക്ഷിക്കാൻ താനേ മനുവായി.
ശതരൂപാം ച താം നാരീം തപോനിര്ധൂതകല്പഷാമ് । സ്വായംഭുവോ മനുര്ദേവഃ പത്നീത്വേ ജഗൃഹേ പ്രഭുഃ ॥ ൧,൭.
തപസ്സിലൂടെ പാപങ്ങൾ അകറ്റിയ ശതരൂപ എന്ന സ്ത്രീയെ, ദൈവമായ സ്വായംഭുവ മനു ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു.
തസ്മാത്തു പുരുഷാദ്ദേവീ ശതരൂപാ വ്യജായത । പ്രിയവ്രതോത്താനപാദൌ പ്രസൂത്യാകൂതിസംജ്ഞിതമ് ॥ ൧,൭.
ആ പുരുഷനിൽ നിന്ന് ദേവിയായ ശതരൂപ ജനിച്ചു; പ്രിയവ്രതനും ഉത്താനപാദനും പ്രസൂതി, ആകൂതി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
കന്യാദ്വയം ച ധര്മജ്ഞ രൂപൌദാര്യഗുണാന്വിതമ് । ദദൌ പ്രസൂതിം ദക്ഷായ ആകൂതിം രുചയേ പുരാ ॥ ൧,൭.
രൂപവും ഉത്തമഗുണങ്ങളും ഉള്ള രണ്ടു പുത്രിമാരെ, പ്രസൂതിയെ ദക്ഷന് നൽകി; ആകൂതിയെ മുമ്പ് രുചിക്ക് നൽകി.
പ്രജാപതിഃ സ ജഗ്രാഹ തയോര്ജജ്ഞേ സദക്ഷിണഃ । പുത്രോ യജ്ഞേ മഹാഭാഗ ദമ്പത്യോര്മിഥുനം തതഃ ॥ ൧,൭.
പ്രജാപതി അവളെ സ്വീകരിച്ചു, അവരുടെ ഐക്യത്തിൽ നിന്ന് സദക്ഷിണൻ എന്ന ഭാഗ്യശാലിയായ ഒരു മകൻ ആ ദമ്പതികൾക്ക് ജനിച്ചു.
യജ്ഞസ്യ ദക്ഷിണായാം തു പുത്രാ ദ്വാദശ ജജ്ഞിരേ । യാമാ ഇതി സമാഖ്യാതാ ദേവാഃ സ്വായംഭുവേ മനൌ ॥ ൧,൭.
യജ്ഞത്തിലെ ദക്ഷിണയിൽ നിന്ന് പന്ത്രണ്ടു പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ കാലത്ത് യമന്മാർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ദേവന്മാർ ആയിരുന്നു അവർ.
പ്രസൂത്യാം ച തഥാ ദക്ഷശ്ചതസ്ത്രോ വിംശതിസ്തഥാ । സസര്ജ കന്യാസ്താസാം ച സമ്യങ്നാമാനി മേ ശൃണു ॥ ൧,൭.
അങ്ങനെ തന്നെ പ്രസൂതിയിൽ നിന്ന് ദക്ഷൻ ഇരുപത്തിനാലു പുത്രിമാരെ ജനിപ്പിച്ചു; അവരുടെ യഥാർത്ഥ പേരുകൾ ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ശ്രദ്ധാ ലക്ഷ്മീര്ധൃതിസ്തുഷ്ടിര്മേധാ പുഷ്ടിസ്തഥാ ക്രിയാ । ബുദ്ധിര്ലജ്ജാ വപുഃ ശാന്തിഃ സിദ്ധിഃ കീര്തിസ്ത്രയോദശീ ॥ ൧,൭.
ശ്രദ്ധ, ലക്ഷ്മി, ധൃതി, തുഷ്ടി, മേധ, പുഷ്ടി, ക്രിയ, ബുദ്ധി, ലജ്ജ, വപു, ശാന്തി, സിദ്ധി, കീർത്തി — ഇവയാണ് പതിമൂന്ന് പേരുകൾ.
പത്ന്യര്ഥം പ്രതിജഗ്രാഹ ധര്മോ ദാക്ഷായണീഃ പ്രഭുഃ । താഭ്യഃ ശിഷ്ടയവീയസ്യ ഏകാദശ സുലോചനാഃ ॥ ൧,൭.
പത്നിയായി സ്വീകരിക്കാൻ ധർമ്മൻ ദാക്ഷായണിമാരെ സ്വീകരിച്ചു; അവരിൽ നിന്ന് പതിനൊന്നു മനോഹരമായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ഖ്യാതിഃ സത്യഥ സംഭൂതിഃ സ്മൃതിഃ പ്രീതിഃ ക്ഷമാ തഥാ । സന്തതിശ്ചാനസൂയാ ച ഊര്ജാ സ്വാഹാ സ്വധാ തഥാ ॥ ൧,൭.
ഖ്യാതി, സതി, സംഭൂതി, സ്മൃതി, പ്രീതി, ക്ഷമ, സന്തതി, അനസൂയ, ഊർജ, സ്വാഹ, സ്വധ — ഇവയും കൂടി.
ഭൃതുര്ഭവോ മരീചിശ്ച തഥാ ചൈവാങ്ഗിരാ മുനിഃ । പുലസ്ത്യഃ പുലഹശ്ചൈവ ക്രതുശ്ചര്ഷിവരസ്തഥാ ॥ ൧,൭.
ഭൃഗു, ഭവ, മരീചി, അങ്ങനെ തന്നെ അംഗിരസ് എന്ന മുനി, പുലസ്ത്യ, പുലഹ, ക്രതു എന്ന മഹാമുനി — ഇവരും.
അത്രിര്വസിഷ്ഠോ വഹ്നിശ്ച പിതരശ്ച യഥാക്രമമ । ഖ്യാത്യാദ്യ ജഗൃഹുഃ കന്യാ മുനയോ മുനി സത്തമ ॥ ൧,൭.
അത്രി, വസിഷ്ഠ, വഹ്നി, പിതാക്കന്മാർ എന്നിങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ — ഖ്യാതി മുതലായ പുത്രിമാരെ ഈ മുനിമാർ സ്വീകരിച്ചു.
ശ്രദ്ധാ കാമം ചലാ ദര്പം നിയമം ധൃതിരാത്മജമ് । സന്തോഷം ച തഥാ തുഷ്ടിര്ലോഭം പുഷ്ടിരസൂയത ॥ ൧,൭.
ശ്രദ്ധ കാമനെ പ്രസവിച്ചു, ചല ദർപ്പനെ, നിയമം ധൃതിയുടെ മകനെയും, തുഷ്ടി സന്തോഷത്തെയും, പുഷ്ടി ലോഭത്തെയും പ്രസവിച്ചു.
മേധാ ശ്രുതം ക്രിയാ ദണ്ഡം നയം വിനയമേവ ച ॥ ൧,൭.
മേധ ശ്രുതിയെ പ്രസവിച്ചു; ക്രിയ ദണ്ഡനെ; നയയും വിനയവും കൂടി.
ബോധം ബുദ്ധിസ്തഥാ ലജ്ജാ വിനയം വപുരാത്മജമ് । വ്യവസായം പ്രജജ്ഞേ വൈ ക്ഷേമം ശാന്തിരസൂയതാ ॥ ൧,൭.
ബോധം, ബുദ്ധി, ലജ്ജ, വിനയം, വപുവിന്റെ മകൻ; വ്യവസായം ജനിച്ചു, ക്ഷേമം ശാന്തി പ്രസവിച്ചു.
സുഖം സിദ്ധിര്യശഃ കീര്തിരിത്യേതേ ധര്മസൂനവഃ । കാമാദ്രതിഃ സുതം ഹര്ഷം ധര്മപൌത്രമസൂയത ॥ ൧,൭.
സുഖം, സിദ്ധി, യശസ്, കീർത്തി — ഇവയാണ് ധർമ്മന്റെ പുത്രന്മാർ; കാമനിൽ നിന്ന് രതി ജനിച്ചു, അവളുടെ മകൻ ഹർഷൻ ധർമ്മന്റെ മകനായി ജനിച്ചു.
ഹിംസാ ഭാര്യാ ത്വധര്മസ്യ തതോ ജജ്ഞേ തഥാനൃതമ് । കന്യാ ച നികൃതിസ്താഭ്യാം മായാ ജജ്ഞേ ച വേദനാ ॥ ൧,൭.
ഹിംസ അധർമ്മന്റെ ഭാര്യയായി, അവരിൽ നിന്ന് അനൃതം ജനിച്ചു; അവരുടെ മകൾ നികൃതി, ആ ഇരുവരിൽ നിന്ന് മായയും വേദനയും ജനിച്ചു.
മായാ ച വേദനാ ചൈവ മിഥുനം ത്വിദമേതയോഃ । തയോര്ജജ്ഞേഥ വൈ മായാ മൃത്യും ഭൂതാപഹാരിണമ് ॥ ൧,൭.
മായയും വേദനയും ദമ്പതികളായി; അവരിൽ നിന്ന് മായ മൃത്യുവിനെ — ജീവികളെ അകറ്റുന്നവനെ — പ്രസവിച്ചു.
വേദനാ സ്വസൂതം ചാപി ദുഃഖം ജജ്ഞേഽഥ രൌരവാത് । മൃത്യോര്വ്യാധിജരാശോകതൃഷ്ണക്രോധാശ്ച ജജ്ഞിരേ ॥ ൧,൭.
വേദന തന്റെ മകൻ ദുഃഖത്തെ പ്രസവിച്ചു, റൗരവനിൽ നിന്ന്; മൃത്യുവിൽ നിന്ന് വ്യാധി, ജര, ശോകം, തൃഷ്ണ, ക്രോധം എന്നിവ ജനിച്ചു.
ദുഃഖോത്തരാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതേ സര്വേ ചാധര്മലക്ഷണാഃ । നൈഷാം പുത്രോസ്തി വൈ ഭാര്യാ തേ സര്വേ ഹ്യൂര്ധ്വരേതസഃ ॥ ൧,൭.
ഇവയെല്ലാം ദുഃഖത്തിന്റെ സന്തതികളായി അറിയപ്പെടുന്നു, അധർമ്മത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാണ് ഇവ; ഇവർക്കു ഭാര്യയോ പുത്രനോ ഇല്ല, കാരണം അവർക്കെല്ലാം സംയമിതമായ വൃത്തി മാത്രമാണ്.
രൌദ്രാണ്യേതാനിരൂപാണി വിഷ്ണോര്മുനിവരാത്മജ । നിത്യപ്രലയഹേതുത്വം ജഗതോസ്യ പ്രയാന്തി വൈ ॥ ൧,൭.
ഈ ക്രൂരരൂപങ്ങൾ, മഹാമുനിയേ, വിഷ്ണുവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നുള്ള പുത്രന്മാരാണ്; ഇവ ലോകത്തിന്റെ നിത്യപ്രളയത്തിന് കാരണമാകുന്നു.
ദക്ഷോ മരീചിരത്രിശ്ച ഭൃഗ്വാദ്യാശ്ച പ്രജേശ്വരാഃ । ജഗത്യത്ര മഹാഭാഗ നിത്യസര്ഗസ്യ ഹേതവഃ ॥ ൧,൭.
ദക്ഷൻ, മരീചി, അത്രി, ഭൃഗു മുതലായ പ്രജാപതികൾ, ഭാഗ്യവാനായവനേ, ഈ ലോകത്തിലെ ശാശ്വത സൃഷ്ടിയുടെ കാരണങ്ങളാണ്.