ఏవమభ్యర్థితస్తైస్తు దైత్యరాజః పురోహితైః । దైత్యైర్నిష్కాశయామాస పుత్రం పావకసఞ్చయాత్
అలా గురువులు కోరినప్పుడు, దైత్యరాజు తన కుమారునిని అగ్నిసభ నుండి బయటకు పంపించాడు.
తో గురుగృహే బాలః సవసన్ బాలదానవాన్ । అధ్యాపయామాస ముహురుపదేశాన్తరే గురోః
గురువు ఇంట్లో ఉండే బాలుడు, గురువు ఇతర పాఠాలు చెప్పినా, మిగతా బాలదానవులకు మళ్లీ మళ్లీ బోధించేవాడు.
శ్వూయతాం పరమార్థో మే దైతేయా దితిజాత్మజాః । న చాన్యథైతన్మన్తవ్యం నాత్ర లోభాదికారణమ్
దితి కుమారులైన దైత్యులారా! నా పరమార్థాన్ని వినండి. దీన్ని వేరేలా భావించవద్దు. ఇక్కడ లోభం లాంటి ఉద్దేశ్యం లేదు.
జన్మ బాల్యం తతః సర్వో జన్తుః ప్రాప్నోతి యౌవనమ్ । అవ్యాహతైవ భవతి తతోఽనుదివసం జరా
పుట్టిన తర్వాత బాల్యం, దాని తర్వాత ప్రతి ప్రాణికీ యవ్వనం వస్తుంది. ఆ తరువాత రోజుకో రోజు వృద్ధాప్యం తప్పకుండా వస్తుంది.
తతశ్యచ మృత్యుమభ్యేతి జన్తుర్దైత్యేశ్వరాత్మజాః । ప్రత్యక్షం దృశ్యతే చైతదస్మాకం భవతాం తథా
దైత్యేశ్వరుని కుమారులారా! ఆ తరువాత మరణం ప్రతి ప్రాణిని చేరుతుంది. ఇది మనకూ, మీకూ ప్రత్యక్షంగా కనబడుతుంది.
మృతస్య చ పునర్జన్మ భవత్యేతజ్వ నాన్యథా । ఆగమోఽయం తథా తత్ర నోపాదానం వినోద్భవః
చనిపోయినవారికి మళ్లీ జననం తప్పదు — ఇది నిశ్చయం. కారణం లేకుండా ఏదీ పుట్టదు, ఇదే సంప్రదాయం.
గర్భవాసాది యావత్ తు పునర్జన్మోపపాదనమ్ । సమస్తావస్థకం తావదూ దుః ఖమేవావగమ్యతామ్
గర్భంలో ఉండటం మొదలుకొని మళ్లీ జన్మించే వరకు, ప్రతి దశలో కూడా కేవలం బాధే ఉంటుంది అని గ్రహించాలి.
క్షుతూతృషఅమోపశమం తదూచ్ఛీతాద్యు పశమం సుఖమ్ । మన్యతే బాలబుద్ధిత్వాదూ దుః ఖమేవ హి తత్ పునః
ఆకలి తీరటం, దాహం పోవటం, చలి తగలకపోవటం ఇవన్నీ పిల్లల మనసుకు సుఖంగా అనిపించవచ్చు, కానీ నిజానికి అవన్నీ బాధే.
అత్యన్తస్తిమితాఙ్గానాం వ్యాయామేన సుఖైషిణామ్ । భ్రాన్తిజ్ఞానావృతాక్షాణాం ప్రహారోఽపి సూఖాయతే
దేహం బలహీనంగా ఉన్నవారు, సుఖం కోసం శ్రమించే వారు, మాయలో మునిగిపోయిన వారు — వీరికి దెబ్బ తగిలినా అది సుఖంగా అనిపిస్తుంది.
క శరీరమశేషాణాం శ్లైష్మాదీనాం మహాచయః । క కాన్తి-శోభా-శౌరభ్య-కమనీయాదయో గుణాః
ఈ శరీరం మొత్తం శ్లేష్మం వంటివాటితో నిండినదే. అందం, కాంతి, వాసన, ఆకర్షణ ఇవన్నీ దానికి ఏమిటి?
మాంసాఽసృకూపూయవిణూమూత్రస్నాయుమజ్జాఽస్థిసంహతౌ । దేహే చేత్ ప్రీతిమాన్ మూढ़ో నరకే భవితాపి సః
ఈ శరీరం మాంసం, రక్తం, పుయం, నరాలు, మూత్రం, స్నాయువు, మజ్జ, ఎముకలతో కూడినదని తెలిసినా, దానిలో ఆనందపడే మూర్ఖుడు నరకంలో కూడా సంతోషిస్తాడు.
అగ్నేః శీతేన తోయస్య తషా భక్తస్య చ క్షుధా । క్రియతే సుఖకర్త్తృ త్వం తదూ విలోమస్య చేతదరైః
అగ్ని చలితో, దాహం నీటితో, ఆకలి అన్నంతో తీరుతాయి. ఇవే సుఖానికి కారణమని భావిస్తే, అది నిజానికి వ్యతిరేకం.
కరోతి హే దైత్యసుతా ! యావన్మాత్రం పరిగ్రహమ్ । తావన్మాత్రం, స ఏవాస్య దుః స్వం చేతసి యచ్ఛతి
దైత్యపుత్రులారా! ఎంతకాలం మనసులో ఆశలు పెంచుకుంటే, అంతకాలం తనకు తానే బాధను తెచ్చుకుంటాడు.
యావతః కురుతే జన్తుః సమ్బన్ధాన్ మనసః ప్రియాన్ । తావన్తోఽస్య నిఖన్యన్తే హ్టదయే శోకశఙ్గవః
ప్రాణి మనసులో ఎంత మంది ప్రియమైనవారిని కలిపితే, అంతటి శోకబాణాలు అతని హృదయంలో తగులుతాయి.
యదూ యదూ గృహే తన్మనసి యత్ర తత్రావతిష్ఠతః । నాశదాహాపహరణాం తత్ర తస్యైవ తిష్ఠతి
ఇంటి విషయాల్లో మనసు ఎక్కడ నిలిచితే, అక్కడే నాశనం, దహనం, నష్టం అతనికి ఉంటాయి.
జన్మన్యత్ర మహదూ దుఃఖం మ్రియమాణస్య చాపి తత్ । యాతనాసు యమస్యోగ్ర గర్భసంక్రమణేషు చ ।.
ప్రతి జన్మలో కూడా గొప్ప బాధ ఉంటుంది. మరణించే సమయంలోనూ అలాగే, యముని యాతనల్లో, గర్భంలోకి మారే సమయంలోనూ భయంకరమైన బాధలు ఉంటాయి.
గర్భై చ సుఖలేశోఽపి భవద్భిరనుమీయతే । యది తత్ కథ్యతామేవం సర్వం దుః ఖమయం జగత్
గర్భంలో కొంచెమైన ఆనందం కూడా మీరే ఊహించగలుగుతారు. అలాంటప్పుడు, ఈ లోకమంతా బాధలతో నిండిపోయిందని చెప్పండి.
తదేవమతిదుః ఖానామాస్పదేఽత్ర భవార్ణావే । బవతాం కథ్యతే సత్యం విష్ణురేకః పరాయణమ్
ఈ జనన మరణాల సముద్రంలో, ఎన్నో బాధలకు నిలయమైన ఈ లోకంలో, విష్ణువు ఒక్కరే పరమాశ్రయం అని మీరు నిజంగా చెప్పారు.
మా జానీత వయం బాలా దేహీ దేహేషు శాశవతః । జరా-యౌవన-జన్మాద్యా ధర్మ్మా దేహస్య నాత్మనః
మేము పిల్లలమై, శరీరంలో ఉన్న ఆత్మ శాశ్వతమని తెలియని వారు. ముదుటన, యవ్వనంలో, పుట్టుకలో వచ్చే లక్షణాలు శరీరానికే, ఆత్మకాదు.
బాలోఽహం తావదిచ్ఛాతో యతిష్యే శ్రేయసే యువా । యువాహం వార్ద్ధకే ప్రాప్త కరిష్యామ్యాత్మనో హితమ్
పిల్లవాడిగా ఉన్నప్పుడు, 'యవ్వనంలో మంచి కోసం ప్రయత్నిస్తాను' అని అనుకుంటాను. యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు, 'వృద్ధాప్యంలో నా మేలుకోసం చేస్తాను' అని భావిస్తాను.
వృద్ధోఽహం మమ కర్మ్మాణి సమస్తాని న గోచరే । కిం కరిష్యామి మన్దాత్మా సమర్థేన న యత్ కృతమ్
వృద్ధుడిగా అయ్యాక నా పనులన్నీ నా చేతిలో ఉండవు. శక్తి ఉన్నప్పుడు చేయని నేను, ఇప్పుడు ఏమి చేయగలను?
ఏవం దురాశాయక్షిప్తమానసః పురుషః సదా । శ్రేయసోఽభిముఖం యాతి న కదాచిత్ పిపసితః
ఇలా, వ్యర్థ ఆశలతో మనసు ఎప్పుడూ తిరిగిపోతూ ఉంటే, మంచి దిశగా ఎప్పుడూ అడుగు వేయడు. ఎప్పుడూ దాహంతో ఉండే వాడిలా.
బాల్యే క్రీड़నకాసక్తా యౌవనే విషయోన్ముఖాః । అజ్ఞా నయన్త్యశత్తయా చ వార్ద్ధ కం సముపస్థితమ్
పిల్లవయసులో ఆటల్లో మునిగిపోతారు; యవ్వనంలో ఇంద్రియ సుఖాలవైపు ఆకర్షితులవుతారు; అజ్ఞానం, బలహీనత వల్ల వృద్ధాప్యం అకస్మాత్తుగా వచ్చేస్తుంది.
తస్మాద్ బాల్యే వివేకాత్మా యతేత శ్రేయస్ సదా । బాల్య-యౌవన-వృద్ధాద్యర్దైహభావైరసంయుతః
కాబట్టి, వివేకం ఉన్నవాడు బాల్యంలోనే మంచి కోసం ఎప్పుడూ ప్రయత్నించాలి. బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్య స్థితులకు అతీతంగా ఉండాలి.
తదేతదూ వో మయాఖ్యాతం యది జానీత నానృతమ్ । తదస్మత్ప్రీతయే విష్ణాః స్మర్య్యతాం బన్ధముక్తిదః
ఇదంతా నేను మీకు చెప్పాను. మీరు గ్రహిస్తే ఇది అబద్ధం కాదు. నా సంతృప్తికోసం, ఓ విష్ణువులు, బంధన విమోచకుడైన ఆయనను స్మరించండి.
ఆయాసః స్మరణో కోఽస్య స్మృతో యచ్ఛతి శోభనమ్ పాపక్షయశ్చ భవతి స్మరతాం తమపనింశమ్
ఆయనను స్మరించడంలో ఏమి కష్టం? ఆయనను స్మరించేవారికి మంగళం కలుగుతుంది. నిరంతరం స్మరించే వారికి పాపాలు కూడా నశిస్తాయి.
సర్వ్వభూతస్థితే తస్మిన్ మతిర్మైత్రీ దివానిశమ్ । బవతాం జాయతామేవం సర్వక్ల శోన్ ప్రహాస్యథ
ప్రతి జీవిలో నివసించే ఆయనపై మీ మనస్సు ఎల్లప్పుడూ స్నేహంతో నిండిపోవాలి. అలా చేస్తే మీరు అన్ని బాధలను వదిలిపెడతారు.
తాపత్రయేణాభిహతం యదేతదఖిలం జగత్ । తదా శోచ్యేషు భూతేషు ద్రే షం ప్రాజ్ఞః కరోతి కః ।। ౮౦ అథ భద్రాణి భూతాని హీనశక్తిరహం పరమ్ । ముదం తథాపి కుర్వ్వీత్ హానిర్ద్రేషఫలం యతః
ఈ లోకమంతా మూడు రకాల బాధలతో బాధపడుతోంది. అటువంటి బాధితుల పట్ల జ్ఞానులు ఎవరు విచారం చేస్తారు? ఇప్పుడు నేను బలహీనుడినైనా, జీవుల మేలుపట్ల ఆనందించాలి. ఎందుకంటే దుఃఖం వల్ల నష్టమే కలుగుతుంది.
బద్ధవైరాణి భూతాని ద్ర షం కుర్వ్వన్తి చేత్ తతః । శోచ్యాన్యహోఽతిమోహేన వ్యాప్తానీతి మనీషిణా
జీవులు శత్రుత్వంతో దుఃఖం కలిగిస్తే, అటువంటి మోహంలో మునిగిపోయిన వారే నిజంగా విచారించదగినవారు అని జ్ఞానులు భావిస్తారు.
ఏతే బిన్నదృశా దైత్యా వికల్పాః కథితా మయా । కృత్వాభ్యుపగమం తత్ర సంక్షేపః శ్వూయతాం మమ
వివిధ దృష్టికోణాల వల్ల వచ్చిన దైత్యుల అభిప్రాయాలను నేను వివరించాను. ఇప్పుడు మీరు అంగీకరిస్తే, నా సంక్షిప్త వ్యాఖ్యను వినండి.