રામચંદ્રજી, મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, તમારું સ્વાગત છે! શુભ સંજોગે તમે અહીં આવ્યા છો, રાઘવ, અજય મહર્ષિ વિશ્વામિત્રના માર્ગદર્શન હેઠળ. વિશ્વામિત્ર, અપરિમિત તેજસ્વી, બ્રહ્મર્ષિ છે—તેણે કઠિન તપસ્યાથી અદ્વિતીય સ્થિતિ હાંસલ કરી છે, અને હું તેની મહાનતા જાણું છું. રામ, પૃથ્વી પર તું સૌથી ધન્ય છે, કારણ કે કુશિકપુત્ર, જેણે મહાન તપસ્યા કરી છે, તારા રક્ષક છે. હવે, મારી ક્ષમતા મુજબ અને જેમ સાચું બન્યું, હું મહાન ઋષિ કુશિકની કથા કહીશ—મારી પાસેથી સાંભળ. તે લાંબા સમય સુધી ધર્મનિષ્ઠ રાજા હતા, શત્રુઓને પરાજિત કરનાર, જ્ઞાનમાં નિપુણ, અને પ્રજાના કલ્યાણ માટે સમર્પિત. પ્રજાપતિના પુત્ર કુશ નામના રાજા હતા, તેમના પુત્ર કુશનાભા શક્તિશાળી અને અતિધર્મનિષ્ઠ હતા. કુશનાભાના પુત્ર ગાધિ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા, અને ગાધિના પુત્ર, તેજસ્વી મહાન ઋષિ, વિશ્વામિત્ર હતા. વિશ્વામિત્ર, શક્તિશાળી અને વિખ્યાત, અનેક હજાર વર્ષો સુધી પૃથ્વી પર રાજા તરીકે શાસન કરે છે. એક વખત, આ મહાન અને તેજસ્વી રાજાએ પોતાની સેના એકત્ર કરી, અને વિવિધ વિભાગોથી ઘેરાયેલા, પૃથ્વી પર મુસાફરી શરૂ કરી. રાજા શહેરો, રાજ્ય, નદીઓ, અને મહાન પર્વતોમાંથી પસાર થયા, અને આશ્રમો મુલાકાત લેતા, એક આશ્રમ પર પહોંચ્યા. તેઓ વસિષ્ઠના આશ્રમમાં આવ્યા, જે વિવિધ ફૂલવાળી લતાવૃક્ષોથી સજ્જ, અનેક પ્રાણીઓથી ભરપૂર, અને સિદ્ધો તથા દેવયાત્રીઓથી વ્યસ્ત હતો. એ આશ્રમ દેવો, દાનવો, ગંધર્વો, અને કિનરાઓથી શોભિત, શાંતિથી ભરપૂર, અને મૃગોની શાંતિથી યથાર્થ, તેમજ દ્વિજ ઋષિઓના સમૂહોથી ઘેરાયેલો હતો. એમાં બ્રહ્મર્ષિ અને દેવર્ષિઓના સમૂહો, મહાન તપસ્વીઓ, આગ જેવી તપસ્યાવાળાઓ, અને બ્રહ્મા જેવા તેજસ્વી ઋષિઓ રહેતા હતા. કેટલાક પાણી, કેટલાક વાયુ, અને કેટલાક માત્ર પડેલા પાંદડાં ખાઈને જીવન જીવે છે. ફળ અને મૂળ ખાવા વાળા, આત્મસંયમિત, દોષ અને ઇન્દ્રિય પર વિજય મેળવનાર, વાલખિલ્ય ઋષિઓ, જપ અને યજ્ઞમાં નિમગ્ન, અને આસપાસ અન્ય વૈખાનસ ઋષિઓથી પણ શોભિત હતો. વિશ્વામિત્ર, વિજયી અને શક્તિશાળી, વસિષ્ઠના આશ્રમને જોયો, જે બ્રહ્માના લોક જેવો લાગતો હતો. હવે, તું બાલકાંડના વૈભવી વાલ્મીકી રામાયણનો બાવનમો સર્ગ સાંભળ. વિશ્વામિત્રને જોઈને, તે મહાન ઋષિ આનંદથી ભરાઈ ગયા; વિશ્વામિત્ર, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, શ્રદ્ધાથી વસિષ્ઠને નમન કર્યો, જેઓ મંત્રોચ્ચારણમાં શ્રેષ્ઠ છે. મહાન વસિષ્ઠે તેમને 'સ્વાગત છે' કહી, સન્માનપૂર્વક બેઠાડ્યા. વિશ્વામિત્ર, જેઓ બુદ્ધિમાં શ્રેષ્ઠ છે, બેઠા પછી, વસિષ્ઠે પરંપરા મુજબ તેમને ફળ અને મૂળ આપી. એ સન્માન પ્રાપ્ત કર્યા પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠે આશ્રમના તપસ્વીઓ, યજ્ઞ-અગ્નિ અને શિષ્યોની કુંશળી પૂછી. તે સમયે, તેજસ્વી વિશ્વામિત્રે, વૃક્ષોની આસપાસ બેઠેલા, ઋષિ-રાજ વસિષ્ઠને શુભકામનાઓ આપી. વસિષ્ઠ, મંત્રોચ્ચારણમાં શ્રેષ્ઠ, બ્રહ્માના પુત્ર, વિશ્વામિત્રને, જેમણે તપસ્યામાં મહાનતા પ્રાપ્ત કરી છે, પૂછ્યા: "રાજા, બધું સુખદ છે? શું તું ધર્મથી પ્રજાને આનંદિત કરે છે અને રાજા તરીકે યોગ્ય વહીવટ કરે છે? શું તારા સેવકો સારી રીતે સુવિધાયુક્ત છે? શું તેઓ તારા આદેશમાં રહે છે? શું તું તારા બધા શત્રુઓને જીત્યો છે? મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ, પાપરહિત, શું તારા સેનાઓ, ખજાના, મિત્ર, પુત્ર અને પૌત્ર સુખી છે?" રાજાએ વસિષ્ઠને જવાબ આપ્યો કે બધું સર્વત્ર સુખદ છે; વિશ્વામિત્ર, તેજસ્વી, વસિષ્ઠને, જેમણે વિનમ્રતા ધરાવી છે, સંબોધન કર્યું. લાંબા સમય સુધી ધર્મમય સંવાદ કર્યા પછી, બંને મહાન પુરુષો પરસ્પર આનંદમાં મગ્ન થયા. પછી, સંવાદના અંતે, venerable વસિષ્ઠે, રાઘવ વંશી, વિશ્વામિત્રને સ્મિત સાથે કહ્યું: "હું ઈચ્છું છું કે આ મહાન સેનાને અને તમને, જેમની મહાનતા અપરિમિત છે, યથાયોગ્ય આથિ આપું—મારા તરફથી જે યોગ્ય છે, તે સ્વીકારો." "મારે તમારા માટે જે સન્માન તૈયાર કર્યું છે, તે સ્વીકારો; તમે મહાન અતિથિ છો, રાજા, અને શ્રેષ્ઠ સન્માનના પાત્ર છો." વસિષ્ઠે આ રીતે કહ્યું, ત્યારે વિશ્વામિત્ર, મહા બુદ્ધિ, જવાબ આપ્યો: "તમારા સ્વાગત શબ્દોથી બધું પૂર્ણ થયું, રાજા." " venerable one, તમારા આશ્રમમાં જે ફળ અને મૂળ મળે છે, પગ ધોવા અને પીવા માટે પાણી, અને તમારો venerable દર્શન—" "મહાન બુદ્ધિ, દરેક રીતે, મને યોગ્ય રીતે સન્માન મળ્યું છે; હું તમને નમન કરું છું, અને હવે વિદાય લઉં છું—મારી ઉપર સ્નેહભરી નજર રાખો." રાજાએ આ રીતે કહ્યું, તો વસિષ્ઠ, ધર્મનિષ્ઠ અને મહાન, વારંવાર તેમને આમંત્રિત કર્યા. ગાધિના પુત્ર વિશ્વામિત્રે જવાબ આપ્યો: "જેમ venerable ઈચ્છે છે, તેમ જ થવું જોઈએ, ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ." આ રીતે સંબોધિત થયા પછી, વસિષ્ઠ, મંત્રોચ્ચારણમાં શ્રેષ્ઠ, આનંદથી કલ્માષી (શબલા)ને બોલાવ્યા, જે પાપથી શુદ્ધ હતી. "આ, આ, ઝડપથી આવો, શબલા, અને મારા શબ્દો સાંભળો; હું આ રાજા ઋષિને શ્રેષ્ઠ ભોજન અને સન્માન આપવા ઈચ્છું છું—મારે એનું આયોજન કરો." "દરેક માટે, તેમની ઈચ્છા મુજબ, છ સ્વાદ અને પૂરા સન્માન સાથે, એ બધા દૈવી કામનાપૂર્તિ વસ્તુઓ મારા માટે વરસાવો, ઓ કામધેનુ." "શબલા, ઝડપથી દરેક પ્રકારના ભોજન—ઘણું, પદાર્થ, લપસાવા જેવું, ચૂસવા જેવું—સ્વાદ, અનાજ અને પાન સાથે ઉત્પન્ન કરો.