ସମୁଦ୍ର ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛି; ଯେଉଁଠି ଉପକାର ମିଳେ, ସେଉଁଠି ପ୍ରତିଉପକାର କରିବା ଏହା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଧର୍ମ। ଏହିଉପକାର ପ୍ରତି ଋଣ ଶୋଧିବା ପାଇଁ ସମୁଦ୍ର ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ, ତେଣୁ ସେ ତୁମର ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଅର୍ହ। ତୁମ ପାଇଁ ସେ ମୋତେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବାନର ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଲମ୍ଫ ଦେଇଛି; ଏଠାରେ ସେ ମୋର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁ, ତାପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂର ଅତିକ୍ରମ କରୁ। ହେ ବନରସିଂହ, ଏଠାରେ ରୁହ, ମୋ ପରି ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ କର ଏବଂ ପଛରେ ଯାଅ; ଏଠି ଅନେକ ସୁଗନ୍ଧିତ ମୂଳ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ଫଳ ଅଛି। ଏହା ଭୋଜନ କର, ବିଶ୍ରାମ କର, ତାପରେ ଯାଅ; ହେ ବନରମୁଖ୍ୟ, ତୁମେ ଆମ ସହ ଏକ ଅପୂର୍ବ ସମ୍ପର୍କ ରଖ, ତୁମର ମହାଗୁଣ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତୁମେ ସମସ୍ତ ବେଗଶାଳୀ ଓ ଲମ୍ପଟ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ବାୟୁପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ଭାବେ, ବନରମଧ୍ୟରେ ଗଜପତି ସମ। ଜଣେ ସାଧାରଣ ଅତିଥି ମଧ୍ୟ ଏକ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଉଚିତ, ତେବେ ତୁମ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅତିଥି ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ମାନ କିପରି ଅଧିକ ଉଚିତ! ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମହାତ୍ମା; ବନରମଧ୍ୟରେ ଗଜପତି ସମ, ତୁମେ ବେଗରେ ସେଉଁଠି ସମାନ। ଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ତୁମକୁ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ ଦିଆଯିବ, ଏହାର କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ପ୍ରାଚୀନ କୃତ ଯୁଗରେ, ପ୍ରିୟ ବନର, ପାହାଡ଼ମାନେ ପ୍ରଶସ୍ତ ପଙ୍ଖ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ଗରୁଡ଼ ସମ ବେଗରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଏପରି ଚଳିଥିବାବେଳେ, ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଭୟ କରିଲେ ଯେ ଏମାନେ କେବେ ଖସିଯିବେ। ତାପରେ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ଲୋକେ ଇନ୍ଦ୍ର, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ-ଶତ ପାହାଡ଼ର ପଙ୍ଖ କେଟିଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ମୋ ଉପରେ ବଜ୍ର ଉଠାଇ ଆସିଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ବାୟୁ ମୋତେ ଅଚାନକ ଦୂରକୁ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ହେ ବନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ଲବଣମୟ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲି, ମୋ ପଙ୍ଖ ଲୁଚିଗଲା, ଶରୀର ଅକ୍ଷତ ରହିଲା, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ। ଏହିପରି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରିଅଛି; ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଅର୍ହ, ବାୟୁପୁତ୍ର। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସହ ଏକ ଅପୂର୍ବ ସମ୍ପର୍କ ହୋଇଯାଇଛି, ମହାଗୁଣଶାଳୀ ବନରମୁଖ୍ୟ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମୋ ଓ ସମୁଦ୍ରଙ୍କ ଉପକାରରେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ, ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ମନ ରଖି, ମୋତେ ଖୁସି କରିବା ଉଚିତ। ତୁମ ଶ୍ରମ ହର, ମୋ ଉପହାର ଗ୍ରହଣ କର, ବନରମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ତୁମେ ସମ୍ମାନିତ; ତୁମ ଆଗମନରେ ମୁଁ ଖୁସି। ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ବନରମୁଖ୍ୟ ତାହା ପାହାଡ଼କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଅତିଥିସତ୍କାର ପ୍ରଦାନ ହୋଇଛି। ଏହି ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼। କାର୍ଯ୍ୟର ସମୟ ଆସିଛି, ଦିନ ଅତିତ ହେଉଛି। ମୁଁ ଶପଥ ଦେଇଛି; ଏଠି ଅଧିକ ସମୟ ରୁହିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ବନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍ ପାହାଡ଼କୁ ହାତ ଲାଗିଲେ, ଆକାଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ହସୁଥିବା ପରି ଚାଲିଗଲେ। ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ଉଭୟ ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହ ଦେଖିଲେ, ଯଥାଯଥ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ମାନ୍ୟ କଲେ। ତାପରେ, ହନୁମାନ୍ ଉଚ୍ଚ ଆକାଶକୁ ଉଠି, ପାହାଡ଼ ଓ ବିସ୍ତୃତ ସମୁଦ୍ରକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କ ପିତା ବାୟୁଙ୍କ ମାର୍ଗ ଧରି ସ୍ପଷ୍ଟ ଆକାଶରେ ଗତି କଲେ। ପୁଣି, ଉଚ୍ଚକୁ ଯାଇ, ସେଇ ପାହାଡ଼କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଅତିଶୟ କଠିନ କୌଶଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଏଠି ଥିବା ଦେବତାମାନେ, ସୁନଭା ଓ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସିରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ ସୁନଭା ପାହାଡ଼କୁ କହିଲେ: “ହେ ସୁନଭା, ସୁବର୍ଣ୍ଣନାଭି ପାହାଡ଼ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ବହୁତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟହୀନତା ଦେଉଛି; ଯାଅ, ମୃଦୁଭାବେ ଯାଅ। ତୁମେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇ, ଶତ ଯୋଜନା ଦୂର ଏହି ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ଖୁସି। ଏହି ବନର କେବଳ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯାଉଛି। ତୁମେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅତିଥିସତ୍କାର କରି, ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛ।" ପାହାଡ଼ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ। ସେ ବର ପାଇ ଏଠି ରହିଲେ; ହନୁମାନ୍ ଅତି ଲଘୁ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସୂରସା ନାମକ ନାଗମାତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ସୂର୍ୟସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କହିଲେ: “ଏହି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ନାମକ ବିରାଟ୍ ବନର ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି; କିଛିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କର। ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକଟ ରୂପ ଧାରଣ କର, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପାହାଡ଼ ସମ, ଭୟାନକ ଦାନ୍ତ, ଭୂରୁଣ ଆଖି, ଆକାଶକୁ ଛୁଉଥିବା ବଡ଼ ମୁଁହ। ଆମେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଆହୁରି ବଢ଼ିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ସେ କିଛି ଉପାୟରେ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବେ, କିମ୍ବା ନିରାଶ ହେବେ।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସମ୍ମାନିତ ଦେବୀ ସୂରସା ଦାନବୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ବିକୃତ ଓ ଭୟାନକ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ଉଡ଼ୁଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ: “ହେ ବନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ତୁମ ଭୋଜନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇଦେବି—ମୋ ମୁଁହ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କର।" ଏହି ବର ମୋତେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଇଥିଲେ: ‘ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ହୁଅ।’ ବିଶାଳ ମୁଁହ ଖୋଲି ସେ ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।