ହନୁମାନଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର, ଦୁହେଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶୁଭାଶୀଷ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ହନୁମାନ ଦୂର ଉପରକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ, ପାହାଡ଼ ଓ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ପଛରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ପଥରେ, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ପୁଣି, ସେ ଉଚ୍ଚତରକୁ ଉଠି, ସେହି ପାହାଡ଼କୁ ଦୃଷ୍ଟି ପାତ କରି, ସମର୍ଥନ ବିନା ଏଗିଯାଉଥିବା ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ, ବନରାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକ ହେଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସୁନାଭ ଓ ଶତାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ହନୁମାନଙ୍କ କୃତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ, ସନାଭ ପାହାଡ଼ ସମ୍ମୁଖରେ ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, "ହେ ସୁନାଭ, ସୁବର୍ଣ୍ଣନାଭି ପାହାଡ଼ର ନାଥ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମକୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି, ମଧୁର ଭାବେ ଯାଅ।" "ତୁମେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ, ସେଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ଦେଇ, ଏହି ଶତ ଯୋଜନା ବିପଦ ସହିତ ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟ କରିଛ। ଏହି ବନରାଜ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି। ତୁମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆତିଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମୋତେ ତୁମେ ଖୁସି କରିଛ।" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ସନ୍ତୋଷ ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳି, ସେଠାରେ ରହିଗଲେ, ଏବଂ ହନୁମାନ କେବଳ ଏକ କ୍ଷଣରେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ସୂରସାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୂରସା, ସୂର୍ୟ ସମାନ ଅଭ୍ୟୁଦୟଶୀଳ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ଏହି ସମୁଦ୍ର ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି; ଏକ କ୍ଷଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କର।" "ଭୟଙ୍କର ଓ ବିଶାଳ ଆକୃତି ଧାରଣ କର, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦାନ୍ତ, ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ଆକାଶକୁ ଛୁଁଇଥିବା ବଡ଼ ମୁଁହ ନେଇ। ଆମେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ତାଙ୍କ ପ୍ରତାପ ବଢ଼ିବ; ସେ କିଛି ଉପାୟରେ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବେ କି, କିମ୍ବା ନିରାଶ ହେବେ।" ଦେବମାନେ ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ସୂରସା ତାଙ୍କର ଦେବୀ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଦାନବୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଭୟଙ୍କର ଓ ବିକୃତ ଆକୃତି ନେଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ସୂରସା, ଉଡ଼ୁଥିବା ହନୁମାନଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ଦେଇ କହିଲେ, "ହେ ବନରାଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମୋତେ ତୁମର ଭକ୍ଷ୍ୟ କରିଛନ୍ତି; ଏବେ ମୋ ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କର।" "ମୋତେ ଏହି ଦେବତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ନିମିତ୍ତି ଦିଆଯାଇଛି: 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ହୁଅ।'" ସୂରସା ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ମୁଁହ ଖୋଲି, ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ସୂରସାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ ହସିକି କହିଲେ, "ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତା ସହିତ ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଶତ୍ରୁତା ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିବା ରାମଙ୍କ ଅଲୌକିକ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଚୁରି କରିଛି। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କର ସନ୍ଦେଶବାହକ ଭାବେ ଯାଉଛି; ତୁମେ ଏହି ଜଳରେ ବସିଥିବା, ରାମଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।" "ଯଦି ତୁମେ ନ ମାନ, ମୁଁ ସୀତା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମ ମୁଁହକୁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବି; ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଦେଉଛି।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ସୂରସା କହିଲେ, "କେହି ମୋତେ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ମୋର ବର।" ହନୁମାନଙ୍କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ଦେଖି, ନାଗମାତା ସୂରସା ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ପୁଣି କହିଲେ, "ଆଜି ମୋ ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ନହେଲେ ଆଗକୁ ଯାଇପାରିବୁ ନାହିଁ; ଏହି ବର ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେଇଥିଲେ—ଶୀଘ୍ର ହୁଅ!" ସୂରସା ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ମୁଁହ ଖୋଲି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଏହିପରି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଦେଖି, ବନରାଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ତୁମ ମୁଁହକୁ ଏପରି ବଡ଼ କର, ଯେଉଁଥିରେ ମୋତେ ଧରିପାରିବ।" ଏହିପରି କହି, ହନୁମାନ ଦଶ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ। ପରେ ସେ ଦଶ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ଥ ହେଲେ; ଏହା ଦେଖି, ମେଘ ସମାନ ଏତେ ଲମ୍ବା ହେଉଥିବା ହନୁମାନକୁ ଦେଖି, ସୂରସା ତାଙ୍କର ମୁଁହ କୁ ପ୍ରଶସ୍ତ କରି, କୁଡି ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା କଲେ। ହନୁମାନ କ୍ରୋଧରେ ତିରିଶି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ; ତାପରେ ସୂରସା ଚାଳିଶି ଯୋଜନା ମୁଁହ ଖୋଲିଲେ। ଏହିପରି ଲଢ଼ାଇ ଚାଲିରହିଲା—ହନୁମାନ ପଞ୍ଚାଶି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ, ସୂରସା ଷଠି ଯୋଜନା ମୁଁହ ଖୋଲିଲେ। ପରେ ହନୁମାନ ସତରି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ, ସୂରସା ଅସୀ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ମୁଁହ କଲେ। ଅନ୍ତେ ହନୁମାନ ନବତି ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହେଲେ, ତାହାରେ ସୂରସା ଶତ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ମୁଁହ ଖୋଲିଲେ। ଏପରି ଭୟାନକ ମୁଁହ, ଦୀର୍ଘ ଜିଭ ଓ ଯମପୁରୀ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଦେଖି, ଚତୁର୍ ହନୁମାନ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଦେହକୁ ବର୍ଷାମେଘ ସମାନ ସଂକୋଚିତ କରି, ଅଙ୍ଗୁଠି ଆକୃତି ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛୋଟ ହେଲେ। ଏହି ଛୋଟ ଆକୃତିରେ ସେ ସୂରସାଙ୍କ ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁଣି ବାହାରିଆସି, ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମର ମୁଁହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ହେ ଦକ୍ଷକନ୍ୟେ; ମୋର ନମସ୍କାର ଗ୍ରହଣ କର। ଏବେ ମୁଁ ବୈଦେହୀ ନିକଟକୁ ଯିବି, ତୁମ ବର ସତ୍ୟ ରହିଲା।" ସୂରସା ତାଙ୍କ ମୌଳିକ ରୂପରେ ଆସି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ରାହୁର ମୁଁହରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି କହିଲେ, "ଯାଅ, ହେ ବନରାଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୃଦୁ ଭାବେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କର। ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଅ।" ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ତୃତୀୟ ଓ ସବୁଠାରୁ କଠିନ କୌଶଳ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।