ଭାରଦ୍ୱାଜ ମୁନି, ନ୍ୟାୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଆତିଥ୍ୟ ନେଇ ରାଘବଙ୍କୁ ବସାଇଦେଲେ ଏବଂ ନୀତିମୟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ; ତୁମର ଅନ୍ୟାୟ ଅପସାରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି। ଏଠି ଦୁଇଟି ବଡ଼ ନଦୀର ସଙ୍ଗମରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଏବଂ ହର୍ଷଦାୟକ ସ୍ଥଳ ଅଛି; ଏଠିରେ ଶ୍ରୀମତୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିପାରିବେ।” ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ରାଘବ, ସବୁଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରୁଥିବା, ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମହାମନ୍ୟ, ନଗର ଏବଂ ଗ୍ରାମ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଏଠି ବସିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ। ସେମାନେ ମୋ ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏଠି ବସିବାକୁ ଚାହେଁନି। ମହାମନ୍ୟ, ଦେଖନ୍ତୁ, ଏଠିର ଧାରାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରମ ସ୍ଥଳ ଅଛି; ସେଠି, ଜନକନନ୍ଦନୀ ବୈଦେହୀ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିପାରିବେ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମହା ତପସ୍ୱୀ ଭାରଦ୍ୱାଜ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ଅନୁସାରେ କହିଲେ, “ଏଠାରୁ ଦଶ କ୍ରୋଶ ଦୂରରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ବସିପାରିବ; ଏହା ମହା ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରବଳ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା, ସବୁ ପାଖରୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ତମ, ଏବଂ ଏହା ଚିତ୍ରକୂଟ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଗାଈ, ଲଙ୍ଗୁର, ମକଡ଼ ଏବଂ ଭାଲୁ ଏଠି ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ବହୁଳ ଭାବରେ ଯାଆନ୍ତି, ଏହା ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ। ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ଚିତ୍ରକୂଟର ଶିର୍ଷ ଦେଖିପାରିବେ, ସେ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିଥାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମନ କଦାପି ଅପକାର କୁ ଯାଏନାହିଁ। ବହୁ ତପସ୍ୱୀ ଏଠି ଶତ ବର୍ଷ ତପ କରିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଖପର ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧି, ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଉଠିଛନ୍ତି। ଏହି ନିଜଗୁଡ଼ିକୁ ବସିବାକୁ ମୁଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବିଛି; ଚାହେଁ ଏଠି କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ, ରାମ, ତୁମେ ମୋ ସହ ବସିପାରିବ।" ଏପରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ମୁନି, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅତିଥି ରାମ, ତାଙ୍କ ଜନନୀ ଏବଂ ଭାଇକୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଦେଇ ଅତିଥ୍ୟ କଲେ। ରାମ ପ୍ରୟାଗରେ ଆସି ଏହି ମହା ମୁନିଙ୍କୁ ମିଶିବା ସମୟରେ ଶ୍ରୀମତୀମାନେ ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥା କହି ଏକ ଶୁଭ ରାତି ଅତିତ କଲେ। କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ, କ୍ଲାନ୍ତ ଏବଂ ସୁଖରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, ବୈଦେହୀ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ହର୍ଷ ଭରା ରାତି ଅତିତ କଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେବା ପରେ, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ବଘ୍ର ରାମ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିର ଚମକ ଦେଖି, କହିଲେ, “ମହାମନ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଏକ ରାତି ଅତିତ କରି, ଏବେ ଆମେ ଏଠିରୁ ବିଦାୟ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ତାପରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ କହିଲେ, “ଚିତ୍ରକୂଟକୁ ଯାଅ, ଏଠି ମଧୁ, କନ୍ଦ ଏବଂ ଫଳର ଅଧିକତା ଅଛି। ମୁଁ ଭାବିଛି ଏହି ସ୍ଥାନ ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଦଳ, କିନ୍ନର ଏବଂ ନାଗମାନେ ଆସନ୍ତି। ମୟୂର ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀମାନେ ଯାଉଥିବା, ଏହି ଉତ୍କଳୀତ ପାହାଡ଼ ଚିତ୍ରକୂଟ ତୁମ ଗନ୍ତବ୍ୟ ହେଉ। ଏହି ସ୍ଥଳ ପବିତ୍ର ଏବଂ ସୁନ୍ଦର, ଅନେକ କନ୍ଦ ଏବଂ ଫଳର ସମୃଦ୍ଧି; ଏଠି ହାତୀ ଏବଂ ହରିଣ ଦଳ ଚାରିପାଖ ଘୁଞ୍ଜିଅଛି। ତୁମେ ଏହି ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବାକୁ ପାରିବ, ରାଘବ, ଜଙ୍ଗଲ ଧାରା, ନଦୀ ତଟ, ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ଦେଖିପାରିବ। ବୈଦେହୀ ସହିତ ତୁମେ ଏହି ଶୁଭ ଭୂମିରେ ଚାଲିବାକୁ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେବ; ହର୍ଷ ଭରା କୁଞ୍ଚ ଏବଂ କୋଉଳ ଚିତ୍କାରରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ମଦୋନ୍ମତ ହରିଣ ଏବଂ ହାତୀ ଦଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଏଠି ଅତି ଆନନ୍ଦ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିପାରିବେ।” ଏହି ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଏହି ଗୌରବମୟ ରାମାୟଣର ଅୟୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗ ଶୁଣାଯାଉ। ଏଠି ଏକ ରାତି ଅତିତ କରି, ଦୁଇ ରାଜକୁମାର — ଶତ୍ରୁ ନାଶକ — ମହା ମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେଇ ପାହାଡ଼ ଦିଗରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ମହା ମୁନି ତାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ କରି, ପୁତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ପିତା ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ତାପରେ ଭାରଦ୍ୱାଜ ମୁନି, ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଚମକୁଥିବା, ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଯମୁନାର ସଙ୍ଗମରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବହୁଥିବା କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀକୁ ଅନୁସରଣ କର।" ତାପରେ, ରଘୁବଂଶୀ ଦୁଇ ଭାଇ ଶୀଘ୍ର ବହୁଥିବା କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀର ପ୍ରାଚୀନ ପବିତ୍ର ତୀର ଦେଖିଲେ। ସେଠି ଏକ ଦାଉଁ ତିଆରି କରି ଚମକୁଥିବା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ବଟ ଗଛ, ହରିତ ପତ୍ରରେ ଝୁମିଥିବା, ଅନେକ ଗଛରେ ବୃଦ୍ଧ, ଅନ୍ଧାର, ଏବଂ ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରବଳ ଭାବରେ ଯାଆନ୍ତି, ଦେଖିଲେ। ସେଠି, ସୀତା ହାତ ଯୋଡି ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ। ଏହି ବଟ ଗଛ ପହଞ୍ଚି, ଚାହେଁ ଏଠି ବସିବାକୁ କିମ୍ବା ଆଗକୁ ଯିବାକୁ; ଏକ କ୍ରୋଶ ଆଗକୁ ଯିବା ପରେ, ନୀଳ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିବାକୁ ପାରିବେ। ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଶୁଭ, ପଲାଶ ଏବଂ ବେର ଗଛରେ ମିଶି, ଯମୁନାର କଂଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଛି; ଏହି ପଥ ମୁଁ ବହୁବାର ଗତି କରିଛି। ଏହି ରାସ୍ତା ହର୍ଷଦାୟକ, ମୃଦୁ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନି ରହିତ — ଏହିପରି ବିବରଣୀ ଦେଇ, ମୁନି ପଛ ଫେରିଲେ। ରାମ ନମ୍ରତାରେ ‘ଏମିତି ହେଉ’ କୁହି, ମୁନିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ; ମୁନି ପଛ ଫେରିବା ସମୟରେ, ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ସୌମିତ୍ରି, ମୁଁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୁନି ଆମେ ଉପରେ ଏପରି ଦୟା ଦେଖାଉଛନ୍ତି।” ଏହିପରି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାଇ ଆପସରେ କଥା କଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେମାନେ କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀ ଦିଗରେ ଚାଲିଲେ; ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ବହୁଥିବା କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେମାନେ ଏକ ବଡ଼ ଦାଉଁ କାଠର ଗୁଛାରୁ ତିଆରି କଲେ। ଶୁଷ୍କ ବାଁଶ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପଟିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କାନ୍ତା ଏବଂ ଜାମୁ ଗଛର ଶାଖା ଏକତ୍ର କରି ଦାଉଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ।