ରାଜା ଦଶରଥ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଭରିଥିବା ଦିବ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଗଭୀର ଆନନ୍ଦରେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ସେ ଅତି ଆଦର ସହିତ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ, ଚମତ୍କାରିକ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଦୈବୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ପାୟସ ପାଇଁ ଦଶରଥ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ଏକ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ଧନ ଲାଭ କରିଥିବା ପରି ତାଙ୍କର ମନ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେଇ ଚମତ୍କାରିକ ଓ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ସେଇ ଦୈବୀ ପ୍ରାଣୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟରେ ରାଜମହଳର ଅନ୍ତଃପୁର ଚନ୍ଦ୍ରବିମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଶରତ୍ ଆକାଶ ପରି ଆନନ୍ଦର କିରଣରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା। ଦଶରଥ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କର, ନିଜ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ।” ଏପରେ ରାଜା ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶରୁ ଆଉ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏବଂ ପାୟସର ଶେଷ ଅଂଶ, ଅମୃତ ସମାନ, ପୁନି ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ବିଚାର କରି, ରାଜା ପୁନି ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ଏକ ଅଂଶ ଦେଲେ; ଏହିପରି ଭାବରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ରାନୀଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ପାୟସ ଦାନ କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ପାୟସ ଗ୍ରହଣ କରି, ରାଜାଙ୍କ ମହାନ୍ତା ରାନୀମାନେ ଗର୍ବିତ ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପାୟସ ଖାଇ, ଶୀଘ୍ରେ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ହେଲା। ଏହାଦେଖି ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ରାନୀମାନେ ଗର୍ଭବତୀ ହେବାରେ ଏକ ଭାର ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଋଷିମାନେ ଯେମିତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁପରି ତାଙ୍କର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏଠିଏ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତରଞ୍ଜ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏବେ, ବିଷ୍ଣୁ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଅବତରଣ କରିଥିବା ସମୟରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ସତ୍ୟବାନ୍, ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ କୁଶଳ ଚିନ୍ତାକାରୀ ରାଜା ପାଇଁ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାଥୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କର, ଯେଉଁମାନେ ଯେକୌଣସି ଆକାର ଧାରଣ କରିପାରିବେ।” ସେମାନେ ମାୟାରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, ପ୍ରାକ୍ରମ, ବାୟୁ ସମ ତ୍ୱରିତ, ନୀତିକୁଶଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବିଷ୍ଣୁ ସମ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିବା ହେବେ। ସେମାନେ ଅପରାଜେୟ ଶକ୍ତି, ଅଜୟ ଉପାୟ, ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଓ ଦେବାସ୍ତ୍ର ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅମୃତ ପାନ କରିଥିବା ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ। ଅପ୍ସରାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଋକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, କିନ୍ନରୀ ଓ ବାନରୀ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଅଂଶ ନେବେ। “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ଜମ୍ଭ ରୁ ଜାମ୍ବବନ୍ କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି,” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନେ ବାନର ଆକୃତିରେ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ମହାର୍ଷି, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗ ଓ ଚାରଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଭଲି ପ୍ରାକ୍ରମୀ ବାଲିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ, ବୃହସ୍ପତି ତାରାଙ୍କୁ, କୁବେର ଗନ୍ଧମାଦନଙ୍କୁ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନଳଙ୍କୁ, ଅଗ୍ନି ନୀଳଙ୍କୁ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ମଇନ୍ଦ ଓ ଦ୍ୱିବିଦଙ୍କୁ, ବରୁଣ ସୁଶେଣଙ୍କୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ ଶରଭଙ୍କୁ, ଏବଂ ବାୟୁ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଅଜୟ ହନୁମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମର ଧାରୀ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆକୃତି ବଦଳାଇପାରୁଥିବା, ମହାଗଜ ଓ ପର୍ବତ ସମ ପ୍ରାକ୍ରମୀ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେହ ଅନୁସାରେ ଅନେକ ବାନର, ଭାଲୁ ଓ ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳା (ପଶୁପୁଛ) ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଗୋଲାଙ୍ଗୁଳାମାନେ କିଛି ଅଧିକ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିଲେ। ଏହିପରି ରିକ୍ଷ, କିନ୍ନରୀ ଓ ବାନରୀ ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ବାନର ଜନ୍ମ ହେଲା। ଦେବତା, ମହାର୍ଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଗରୁଡ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ସିଦ୍ଧ, ବିଦ୍ୟାଧର, ଉରଗମାନେ ଅନେକ ହଜାର ପ୍ରାକ୍ରମୀ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଗାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ବିଶାଳ ଶରୀର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ବାନର ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଅପ୍ସରା, ବିଦ୍ୟାଧରୀ, ନାଗକନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆକୃତି ଓ ଶକ୍ତି ବଦଳାଇପାରୁଥିବା, ଚାହିଁଲେ ଚାଲିପାରୁଥିବା ବାନର ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ସିଂହ ବା ବାଘ ସମ ପ୍ରତାପ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ ଧାରଣ କରି, ପାହାଡ଼, ଗଛ ଓ ପାଥରକୁ ଆସ୍ତ୍ର ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି, ଗଛ ଓ ପର୍ବତ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦରେ ଚଳନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପଞ୍ଜା ଓ ଦାନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ସମାନ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଚାଳନାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପର୍ବତ ଅସ୍ଥିର କରିପାରିବା, ଦୃଢ଼ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିପାରିବା ଶକ୍ତି ଥିଲା। ସେମାନେ ଏତେ ତ୍ୱରିତ ଥିଲେ ଯେ, ସମୁଦ୍ରକୁ କମ୍ପିତ କରିପାରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀକୁ ଚାଲି ଭାଙ୍ଗିଦେଇପାରୁଥିଲେ, ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘୁନ୍ଦିପାରୁଥିଲେ। ଆକାଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ମେଘକୁ ଧରିପାରୁଥିଲେ, ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀକୁ ଧରିପାରୁଥିଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ କ୍ରମରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଅସଂଖ୍ୟ ବାନର, ଭାଲୁ ଓ ବିଶାଳ ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଦେବପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।