ମୁଁ ଧୂଳିରେ ଢାକା ଥିଲି, ଏବଂ ମାଟିର ଚିଟିକା ଛିଁଟିବାରେ ମଗ୍ନ ଥିଲି, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଇଯାଇଥିଲେ। ସେ ତେବେ ନିରସନ୍ତାନ ହେଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋପ୍ରତି ଅପାର ସ୍ନେହ ଜଣାଇ ମୋତେ ନିଜ ଛାତିକୁ ଉଠାଇନେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଏହି ମୋ ଝିଅ।” ସେ ମୋପ୍ରତି ଅନେକ ମମତା ଓ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇଲେ। ତାକୁ ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ମନୁଷ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏମିତି ଏକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା, “ଏହା ଠିକ୍, ରାଜନ୍! ଧର୍ମରେ ଏହି ଝିଅ ତୁମର ହେଉଛି।” ଏହା ଶୁଣି ମୋର ପିତା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମିଥିଲାର ଶାସକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ମୋତେ ପାଇ ଅପାର ଶ୍ରୀ ଲାଭ କଲେ। ମୋତେ ସେ ମହାନ୍ତା ଓ ପୂଜ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ ମାତୃମିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମର୍ଯ୍ୟାଦିତ ଏବଂ ସ୍ନେହିତ ହୋଇଥିଲି। ପରେ, ମୋର ବୟସ୍ ଦେଖି, ଯାହା ବିବାହ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୋର ପିତା ଧନ ହାରାଇବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଇପଡିଲେ। ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ ପିତାଙ୍କ ଝିଅ ବିବାହିତ ନହୁଏ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପମାନ ଭୋଗିଥାନ୍ତି। ଏହି ଅପମାନ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା ଭୟ ଓ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ, ଯେପରି ଜଳରେ ହାତ ଚାଲାଇ ତଟ ପହଞ୍ଚିପାରୁନଥିବା ଜଣେ ତରକାରୀ। ମୁଁ ଜନନୀ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ହୋଇନଥିଲି ବୋଲି ଜାଣି, ମୋ ପିତା ବହୁ ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବର ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ସେ ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଏକ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କଲେ, “ମୁଁ ମୋ ଝିଅ ପାଇଁ ସ୍ଵୟଂବର ଆୟୋଜନ କରିବି।” ଏହାପରେ, ତାଙ୍କର ମହା ଯଜ୍ଞରେ, ବରୁଣ ଦେବ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମହାନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୀର ଦାନ କଲେ। ସେଇ ଧନୁଷ୍ୟ ଏତେ ଭାରୀ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଉଠାଇପାରିବେନି; ରାଜାମାନେ ଏହାକୁ ବାକେଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ସ୍ଵପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ମୋର ପିତା, ଯିଏ ସତ୍ୟବାଦୀ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଘୋଷଣା କଲେ: “ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇ ବାନ୍ଧି ପାରିବା ଯିଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଝିଅଙ୍କୁ ବିବାହ କରିପାରିବେ।” ସେଇ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ପ୍ରଣାମ କରି ଏବଂ ଏହାକୁ ଉଠାଇପାରିନଥିବାରୁ ନିରାଶ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାଘବ, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସହ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଯିଏ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବିଷୟରେ ମୋର ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ। “ଏହି ଦଶରଥଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି; ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେଖାନ୍ତୁ।” ଏପରି ସେଜଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୋର ପିତା ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଶୂରବୀର ରାମ ଏହାକୁ ବାକେଇଦେଲେ। ସେ ଶୀଘ୍ରତାରେ ଶକ୍ତିରେ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତାଣିଲେ। ଏବଂ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ଜୋରରେ ତାଣିବା ସମୟରେ, ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହାର ଶବ୍ଦ ଆକାଶରୁ ବଜ୍ରପାତ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ହେଲା। ତାପରେ, ମୋର ପିତା, ନିଜ ଶବ୍ଦ ପାଳନ କରି, ମୋତେ ରାମଙ୍କୁ ଦେବା ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଏବଂ ଜଳ ଭରା ପାତ୍ର ଉଠାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିନଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କଲେନାହିଁ। ପରେ, ମୋର ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ, ମୋତେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀ ରାମଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ମୋର ନୀତିମୟ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, ମୋର ପିତା ନିଜେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଏଭଳି ମୁଁ ସ୍ଵୟଂବରରେ ରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲି, ଏବଂ ମୁଁ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ। ଏହିପରି ମହାନ୍ ଆୟୋଧ୍ୟାକାଣ୍ଡର ଏକଶତଅଠର ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପୁରାତନ ଓ ପାବନ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅଂଶ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞା ଅନସୂୟା ମୈଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। “ତୁମେ ଯେଉଁ ଭଳି ମଧୁର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲ, ସ୍ଵୟଂବର ଦିନର ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି,” ବୋଲି ଅନସୂୟା କହିଲେ। ଏବେ ସୂର୍ୟ ଅସ୍ତମିତ ହୋଇଛି, ଶୁଭ ରାତି ଆସିଛି; ଦିନଟି ଖାଦ୍ୟ ଖୋଜି ଫେରିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଶାନ୍ତ ହେବାର ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଛି। ଏଠି ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କର ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ପରେ ଜଳପାତ୍ର ଧରି ଏକଠି ହେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବସ୍ତ୍ର ଜଳରେ ଭିଜା। ଋଷିମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମିତ ହୋମ କଲେ, ତାହାର ଧୂଆଁ ପକ୍ଷୀ ଦେହର ରଙ୍ଗରେ, ବାୟୁରେ ଉଡୁଛି। ବୃକ୍ଷମାନେ ଅତି ଘନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏଠାରେ ଦିଗ ଦୃଶ୍ୟମାନ ନୁହେଁ। ରାତିର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଚଳିତ, ଅରଣ୍ୟର ମୃଗମାନେ ତପୋବନର ତୀରେ ଶୟାନ। ଏବେ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ତାରାମଣ୍ଡିତ ସୀତା, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚନ୍ଦ୍ରିକା ତଳେ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏବେ ଯାଅ, ମୁଁ ଆଜ୍ଞା ଦେଉଛି; ରାମଙ୍କ ସେବା କର। ତୁମ ମଧୁର କଥାରେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଏବେ, ମୈଥିଲୀ, ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୁଅ; ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଚମକି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା। ଏହିପରି ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ଦେବୀମାନେ ଝିଅ ପରି ସୀତା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଭଳି ଅଳଙ୍କାରିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ରାଘବ ତପସ୍ବିନୀଙ୍କ ଦିଆ ସ୍ନେହ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ, ମୈଥିଲୀ ସୀତା ରାମଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ—ଏହି ତପସ୍ବିନୀଙ୍କ ଦିଆ ଭୂଷଣ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ମାଳା ଦେଇଥିବା ଏହି ସ୍ନେହ ଉପହାର ବିଷୟରେ।