ମୈଥିଳୀ ସୀତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ଅପୂର୍ବ ସମ୍ମାନ ଦେଖି ରାମ ଓ ଶୂରବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା, ସେ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତାଙ୍କୁ ମୁନିମାନେ ଓ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ଆଦର ସହିତ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଶୁଭ ରାତିଟିଏ ଶାନ୍ତିରେ କଟିଗଲା। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସେଠାରେ ଥିବା ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ତେବେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏହି ମୁନିମାନେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସତର୍କ କରି କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ଏହି ବୃହତ୍ ଅରଣ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ରକ୍ତପାନ କରୁଥିବା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ରହିଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀମାନେ ଅସାବଧାନ କିମ୍ବା ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଏହି ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ବୃହତ୍ ଋଷିମାନେ ଫଳ ଚୟନ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏହି ପଥ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅନ୍ତଃପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।” ଏପରି ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ସୀତା ଓ ଭ୍ରାତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଅରଣ୍ୟ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଘମାଳା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ଅଯୋଧ୍ୟା କାଣ୍ଡର ୧୧୯ତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଆରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏଠାରେ ଏକ ମହାତ୍ମା ଆଶ୍ରମ ରହିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ କୁଶ ଓ ଚମର ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସେଠି ସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ ଥିଲା, ଆଶ୍ରମ ପରିସର ସଦା ପରିଷ୍କାର ଓ ଚାରିପାଖରେ ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଘିରି ରହିଥିଲେ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ସଦା ଅପ୍ସରାମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ, ହୋମପାତ୍ର, ମୃଗଚର୍ମ, କୁଶ ଓ ଅନେକ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା ଜଳପାତ୍ର, ଫଳମୂଳ, ଶୁଭ୍ର ଓ ମଧୁର ଫଳରେ ଭରିଥିବା ବୃକ୍ଷ। ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ହୋମ ଓ ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ ଓ ପଦ୍ମ ତଳାଉ ଘିରିଥିଲା, ଏଠି ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଧ୍ୱନି ପରିବେଶକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିଲା। ସେଠି ତପଃଶୀଳୀ ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଫଳମୂଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଚମର ଓ କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ସେଠି ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଓ ପବିତ୍ର ଆହାର ଭୋଜନ କରୁଥିବା ମୁନିମାନେ ଥିଲେ, ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଧ୍ୱନିରେ ଗଞ୍ଜିଉଥିଲା। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ ଦେଖି ରାମ, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମୁନିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷ୍ଟ, ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇ, ତୀର୍କ୍ଷ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁନିମାନେ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ରୂପ, ଗଠନ, ଚାଳ-ଚରିତ୍ର, ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ଦେଖି ଅରଣ୍ୟବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅପଲକ ନେତ୍ରେ ରାମ, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଲେ। ଏଠି ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ମୁନିମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ରକୁଟିରେ ଅତିଥି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ବୀ ମୁନିମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ଦେଲେ। ଏହାପରେ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ସମ୍ପଦ—ଫଳ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନେକ ମୂଳ୍ୟବାନ ଜିନିଷ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହି ଦର୍ଶନ ଓ ଉପଚାର ପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁନିମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ବିଶ୍ରୁତ ରାଘବ। ରାଜାଙ୍କୁ ସଦା ସମ୍ମାନ ଓ ପୂଜା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ତେଣୁ ରାଜା ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁଖ ଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି। ଆମେ ତୁମର ଅଂଶଧାରୀ, ଚାହେ ସହର କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, ତୁମେ ଆମର ରାଜା। ଆମେ ରୋଷ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛୁ, ତପସ୍ବୀମାନେ ଅଣ୍ଡ ପରି ରକ୍ଷା ଦରକାର, ତେଣୁ ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର।” ଏପରି କହି ସମସ୍ତେ ଫଳ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନେକ ବନଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ରାଘବ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଅନ୍ୟ ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ରାମଙ୍କୁ ଉପଚାର କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ। ଏହାପରେ ରାମ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଯାଇ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ରାମ ଅରଣ୍ୟର ଗଭୀର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୀଟମାନେ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ସେଠି, ସୀତା ସହ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ରାମ ଏକ ଭୟାନକ ମାନୁଷ ମାଂସଭୋଜୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୃଢ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ପଶୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘିରି ରହିଥିଲେ, ସେ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ରାକ୍ଷସର ଦୃଷ୍ଟି ଗଭୀର, ବଡ଼ ମୁଁହ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସମାନ ଦେହ, ଉଚ୍ଚ ଓ ବିକୃତ ଆକୃତି, ଦେଖିବାକୁ ଭୟଙ୍କର। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ବାଘର ଚର୍ମ ଥିଲା, ଯାହା ତାଜା ଚର୍ବିରେ ଭିଜା ଓ ରକ୍ତରେ ରଙ୍ଗିଥିଲା, ତାଙ୍କ ମୁଁହ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଖୋଲା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର। ତିନିଟି ସିଂହ, ଚାରିଟି ବାଘ, ଦୁଇଟି ବଘୁ, ଦଶଟି ଚିତଳ ଓ ଏକ ମହା ହସ୍ତୀର ମୁଣ୍ଡ, ଯାହା ଶିଙ୍ଗ ଓ ଚର୍ବିରେ ମାଛିଥିଲା, ସେ ଲୋହା ଶଳାରେ ଗାଥି ରଖିଥିଲା। ସେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରି ବିକଟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ମୈଥିଳୀ ସୀତା ଅବାକ ହେଇ ରହିଗଲେ।