ଓ ରାମ, ଆଦିତି, ଦିତି ଏବଂ ଦନୁ—ଏମାନେ କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ—ତୁମେ ଜାଣ, ସେମାନେ ଏମନ୍ତି ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଯେ, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ରାଜ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମୋ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଆଦିତିଠାରୁ ଆଦିତ୍ୟ, ଦିତିଠାରୁ ବିଖ୍ୟାତ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଦନୁଠାରୁ ଦାନବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏ ଭୂମି କେବେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା। ଦନୁ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅଶ୍ୱଗ୍ରୀବ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ନରକ ଓ କାଳକ ଏବଂ ଅନେକ କାଳକାମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ତାମ୍ରା ନାମକ ଏକ ମହିଳା ପାଞ୍ଚଜଣୀ ଝିଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—କ୍ରଉଞ୍ଚୀ, ଭାସୀ, ଶ୍ୟେନୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ଓ ଶୁକୀ। କ୍ରଉଞ୍ଚୀ ଉଲ୍ଲୁମାନେଙ୍କୁ, ଭାସୀ ଭାସପକ୍ଷୀମାନେଙ୍କୁ, ଶ୍ୟେନୀ ଶ୍ୟେନ ଓ ଗୃଧ୍ରମାନେଙ୍କୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୀ ହଂସ ଓ କଳହଂସମାନେଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶୁକୀ ନଟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ନଟାର ଝିଅ ଥିଲେ ବିନତା। କ୍ରୋଧବଶା ନାମକ ଅନ୍ୟ ଜନନୀ ଦଶଜଣ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ମୃଗୀ, ମୃଗମଣ୍ଡା, ହରୀ, ଭଦ୍ରମଦା, ମାତଙ୍ଗୀ, ଶାର୍ଦୂଳୀ, ଶ୍ୱେତା, ସୁରଭୀ, ସୁରସା ଓ କଦ୍ରୁ। ମୃଗୀ ମୃଗମାନେଙ୍କୁ, ମୃଗମଣ୍ଡା ଭାଲୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେଙ୍କୁ, ଭଦ୍ରମଦା ଇରାବତୀ ନାମକ ଝିଅକୁ ଓ ତାହାଠାରୁ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ହାତୀ ଏୟାରାବତକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ହରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବନର ମାନବ ପରି ତପସ୍ୟାଶୀଳ ବାନର, ଶାର୍ଦୂଳୀ ଗୋଲାଙ୍ଗୂଳା ଓ ବାଘ ଛୁଆଁକୁ, ମାତଙ୍ଗୀ ହାତୀମାନେଙ୍କୁ, ଶ୍ୱେତା ଦିଗ୍ଗଜକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସୁରଭୀର ଦୁଇ ଝିଅ ହେଲେ—ରୋହିଣୀ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀ। ରୋହିଣୀ ଗାଈମାନେଙ୍କୁ, ଗନ୍ଧର୍ବୀ ତୀବ୍ର ଗତିର ଘୋଡ଼ାମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ସୁରସା ସର୍ପମାନେଙ୍କୁ ଏବଂ କଦ୍ରୁ ନାଗମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମନୁ, କଶ୍ୟପଙ୍କ ଅଂଶରୁ, ମାନବମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ର। ଶାସ୍ତ୍ର କହେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁଣ୍ଡରୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରୁ, ବୈଶ୍ୟ ଜଂଘାରୁ ଓ ଶୂଦ୍ର ପାଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେ ଅନେକ ଫଳଦାୟୀ ଓ ଅନ୍ନଦାୟୀ ଗଛମାନେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଶୂନ୍ୟ ଗଛମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ବିନତା ଓ ଶୁକୀ ତାଙ୍କର ନାତି, କଦ୍ରୁ ଓ ସୁରସା ଭଉଣୀ। କଦ୍ରୁ ହଜାରଟି ସର୍ପକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ବିନତା ଦୁଇ ପୁଅକୁ—ଗରୁଡ଼ ଓ ଅରୁଣ। ଅରୁଣଠାରୁ ମୁଁ ଜଟାୟୁ ଜନ୍ମିଛି, ମୋ ଭାଇ ସମ୍ପାତି, ମୁଁ ଶ୍ୟେନୀଙ୍କ ପୁଅ, ଏହି ଜଣା ରଖ। ଯଦି ତୁମେ ଚାହ, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମ ସହଚର ହେବି, କାରଣ ଏହି ଘନ ଅରଣ୍ୟରେ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଘୁରୁଥାନ୍ତି। ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ମାଇଥିଲୀ ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବି। ଏପରି ଭାବେ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ରାଘବ ଆଦର ଦେଲେ, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶିର ନମାଇଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ପକ୍ଷୀ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଶୁଣିଥିଲେ। ପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ହସ୍ତରେ ସମର୍ପଣ କରି, ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ଯାଇଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ନଶ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ୟମରେ। ଏହା ପରେ, ମହାନ୍ତି ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଅରଣ୍ୟକାଣ୍ଡର ପଂଦରତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପଞ୍ଚବଟୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ସର୍ପ ଓ ମୃଗ ରହନ୍ତି, ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଏଠା ପଞ୍ଚବଟୀ, ଯେଉଁଠି ଋଷି ଆମକୁ ଆସିବାକୁ କହିଥିଲେ। ଏହା ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଅରଣ୍ୟ। ତୁମେ ଅରଣ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, ଚାରିପାଖ ଭଲଭାବେ ଦେଖ, କେଉଁଠି ଆମ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍?" "ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କର, ଯେଉଁଠି ସୀତା, ତୁମେ ଏବଂ ମୁଁ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା, ଓ ଜଳ ସମୀପରେ ଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଅରଣ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଜଳ ମଧୁର, ଏବଂ ଆଗ, ଫୁଲ, କୁଶ ଓ ପାଣି ସହଜରେ ମିଳିଥାଏ।" ଏପରି କହିଲେ ରାମ। ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ—"ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏଠି ଶତବର୍ଷ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଆମ ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କରିବାକୁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦିଅ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ କଥାରେ ରାମ ଖୁସି ହେଲେ। ତିନି ଭଲ ଗୁଣ ଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ ଚୟନ କଲେ। ସେଠାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ ଗଲେ ଓ କହିଲେ—"ଏହି ଭୂମି ସମତଳ ଓ ଶୋଭାମୟ, ଫୁଲରେ ଢାକିଯାଇଛି, ଏଠି ଆଶ୍ରମ ତିଆରି କର।" "ନିକଟରେ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ପଦ୍ମସର ଅଛି, ଯାହାର ଗନ୍ଧ ମଧୁର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଛି, ଫୁଲ ରେ ଭରିଛି। ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଯେଉଁଠି ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧିର କଥା କହିଥିଲେ, ଏହା ହେଉଛି ସେଇ ଶୋଭାମୟ ଗୋଦାବରୀ, ଫୁଲ ଗଛରେ ଘେରା।" "ଏଠି ହଂସ, ବକ ଓ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ରହନ୍ତି, ଏହା ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ ନାହିଁ, ହରିଣମାନେ ତଳେ ଘୁରୁଛନ୍ତି। ଆସପାସରେ ଉଚ୍ଚ ଓ ଗୁହାମୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ମୟୂର ଡାକୁଛି, ଫୁଲ ଗଛରେ ଢାକିଯାଇଛି।" "ଏଠି ସାଲ, ତାଳ, ତାମାଳ, ଖଜୁରୀ, କଠଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଅଛି। ଏଠି ଆମ୍ବ, ଅଶୋକ, ତିଳକ, କେତକୀ, ଚମ୍ପକ ଓ ଅନେକ ଲତା ଓ ଫୁଲ ଗଛ ରହିଛି।" ଏପରି ଭାବେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ପଞ୍ଚବଟୀରେ ଆଶ୍ରମ ତିଆରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଏହି ଶୋଭାମୟ ଅରଣ୍ୟରେ ନିବାସ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।