ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਗਨਿ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਸੁਰਗ ਦੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਸੀ, ਅਮਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹੇਗਾ; ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਰੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀ, ਯਜਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕੱਤਰ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ। "ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੀਏ।" "ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੇ; ਉਹ ਜੰਗਲ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਤੁਟ ਊਰਜਾ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਤੇ ਅਦਮ्य ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਅੰਬਰਿਸ਼, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਯਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਯਜਨ ਵਾਲਾ ਪਸ਼ੂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ; ਜਦ ਪਸ਼ੂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਯਜਨ ਲਈ ਲਿਆ ਪਸ਼ੂ ਤੁਹਾਡੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ਼, ਜੋ ਰਾਜਾ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਜਲਦੀ ਪਸ਼ੂ ਲਿਆਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਨ ਠੀਕ ਚੱਲ ਸਕੇ।" ਅਪਨੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਤਪੋਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭਣ ਲੱਗਾ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਪਹਾੜ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਰਚੀਕ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ। ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬੇਅੰਤ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਜੋਤ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਚੀਕ ਦੀ ਖੈਰ-ਅਫ਼ੀਅਤ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ, ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਵੇਚੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਗਵ, ਯਜਨ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰ ਚੁੱਕਾ; ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ ਲੱਭ ਲਏ, ਪਰ ਯਜਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪਸ਼ੂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ, ਕੀਮਤ ਨਾਲ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਚੀਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਚਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦੇ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਨਕ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੀ।" "ਸਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਮਾਂ ਨੂੰ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀ।" ਜਦੋ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ, ਤਾਂ ਮੱਧਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ, ਨੇ ਖੁਦ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਪਿਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦੇ, ਮਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਮੱਧਲਾ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਓ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕਰੋੜਾਂ ਸੋਨੇ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਢੇਰ—" ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੱਖ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਲੈ ਕੇ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਚਲ ਪਿਆ। ਪਰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਅੰਬਰਿਸ਼ ਨੇ, ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੇ ਬਠਾ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦੀ ਬਾਹਠਵੀਂ ਸਰਗ ਆਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਬਾਹਠਵੀਂ ਸਰਗ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ। ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਇਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਪਿਆਸ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਥੱਲੇ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ।" "ਹੇ ਮ੍ਰਿਦੁ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਤੁਸੀਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ।" "ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਉਮਰ ਪਾਵਾਂ; ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਪਾਵਾਂ।" "ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਦਇਆਲੂ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ; ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚੰਗਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ—ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਹ ਬੱਚਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਇਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦਿਓ।