ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ-scriptural ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ ਬੜੀ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, “ਮਹਾਨੁਭਾਵ! ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨਣ ਲਈ ਤਤਪਰ ਹਾਂ।” ਜਨਕ ਦੀ ਇਹ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵਿਰਲੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਦਾ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੋਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਜਨਕ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਨਿਮੀ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਰਾਤ ਨੇ, ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ, ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੱਖਾ ਦੇ ਯਗਨ ਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇਹ ਅਮੁਲਕ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਅੰਗ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ।’” “ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਭਗਵਾਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਭੁ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਤਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜ ਦੇਵਰਾਤ ਕੋਲ amanat ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਖੇਤ ਜੋਤ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਖੇਤ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀਤਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਪਲੀ-ਬਢੀ।” “ਮੇਰੀ ਧੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਣ-ਕੌਸ਼ਲ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਮੇਰੀ ਇਹ ਧੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਪਲੀ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ‘ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਨਾ ਲਵੇ।’” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਮਿਥਿਲਾ ਆਏ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ। ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਜਾਂ ਤਾਣਣ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੋਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਹਟੇ ਨਹੀਂ।” “ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਰਣ-ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੈਣਿਕਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਇਹ ਉਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਜੇ ਰਾਮ ਜੀ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗਰਭ ਰਹਿਤ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼-ਕਥਾ ਅਤੇ ਸੀਤਾ-ਸਯੰਵਰ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਸਾਫ-ਸਾਫ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤ੍ਹ ਸਠਵਾਂ ਸਰਗ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਜਨਕ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਰਾਜਨ! ਹੁਣ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।” ਫਿਰ ਜਨਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਦਿਵਯ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਓ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਤ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।” ਜਦੋ ਜਨਕ ਜੀ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੰਦੂਕ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਲਿਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸੰਦੂਕ ਅੱਠ ਪਹੀਏ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੰਦੂਕ ਲੈ ਕੇ ਜਨਕ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਮਹਾਰਾਜ! ਇਹ ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਜਨਕ ਜੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਸਦਾ ਜਨਕ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਨਾ ਦੇਵ, ਨਾ ਅਸੁਰ, ਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ, ਤਾਣਣ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਤੰਤੁ ਪਾਉਣ।” “ਇਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਓ।” ਜਦ ਜਨਕ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ! ਹੁਣ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਦੂਕ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮਹਾਨ, ਦਿਵਯ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਾਣ ਸਕਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਨਕ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਜੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀਆਂ ਸਭ ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।