तस्मिन्नेव काले, हनुमतः वेगेन समुद्रजलम् मेघैः सह निनदन्तं दिवि शरत्कालमिव प्रसारितमेघमिव शोभमानम् आसीत्। तत्र च तस्य विक्रमात् मत्स्य-शर्कर-गोधा-कच्छपादयः प्रकटिताः दृश्यन्ते स्म, यथा स्वच्छवस्त्रविहीनानि शरीराणि स्युः। सागरवासिनः सर्पाः तम् वानरव्याघ्रम् आकाशे गच्छन्तं दृष्ट्वा, तं गरुडमिव मेनिरे। तस्य सिंहस्यानिलसुतस्य छाया वेगेन दशयोजनविस्तृता त्रिंशद्योजनदूर्वा च शोभमानाऽभवत्। सा छाया सागरसलिलेषु शुक्लघनरेखेव दीप्तिमती तं अनुसरन्ती व्यराजत। स महाकायः महातेजाः वानरः अनिलमार्गे निर्भरः पवनद्रुम इव शोभमानः आकाशे प्रजगाम। तस्य गतिपथे सागरः क्षणेन कूपवत् अभवत्, यथा वानरगजेण सः विनिर्गतः। पक्षिसंघान् व्यतीयायन् हनुमान् विहगपतिरिव मेघगणान् वात इव व्यपोह्य जगाम। श्वेत-रक्त-नील-लोहितवर्णाः महाघनाः तेन वानरेण नीताः शोभन्ते स्म। स घनगणेषु प्रविश्य निष्क्रम्य च पुनः पुनः चन्द्रमाः इव छन्नः प्रकटश्च दृश्यते स्म। तं वेगेन प्लवन्तं वानरं दृष्ट्वा देवाः गन्धर्वाः चारणाश्च तत्र पुष्पवर्षं चक्रुः। सूर्यः अपि तं वानराधिपतिं न दहति स्म, वायुः च तदा रामस्य कार्यसिद्धये तं सेवते स्म। ऋषयः तम् व्योम्नि यान्तं स्तुवन्ति स्म, देवगन्धर्वाः च वनवासिनं गीतैः संस्तुवन्ति स्म। नाग-यक्ष-राक्षसश्रेष्ठाः अपि तं वानरश्रेष्ठं श्रान्तिमुक्तं दृष्ट्वा प्रशंसन्ति स्म। हनुमतः तस्य वानरव्याघ्रस्य प्लवनकाले, सागरः इक्ष्वाकुवंशस्य पूजार्थं चिन्तयामास। सागरः विचारयामास—यदि अहं हनूमन्तं वानराधिपतिं न सहायः स्याम्, तर्हि लोकेषु आलोचनायोग्यो भविष्यामि। सगरेण, इक्ष्वाकुकुलाधिपतिना, अहं वृद्धः, अयं च तेषां मन्त्रधारकः; तस्मात् मया न विघ्नः कर्तव्यः। एवं मया कर्तव्यम् यथा वानरः विश्रान्तः स्यात्, मयि विश्रान्त्वा च शेषं सुखेन तर्तुं शक्नुयात्। एवं निश्चित्य, सागरः स्वर्णनाभिं मैनाकं पर्वतराजं यः सलिलान्तर्गतः स्थितः, तम् अब्रवीत्। ‘महात्मना देवेन्द्रेण त्वं अत्रासुरगणानां पातालवासिनां निवारणार्थं स्थापितः। तव वीर्यं तेषु प्रसिद्धम्, त्वं पातालद्वारं निरुद्ध्य स्थास्यसि, यथा ते न पुनः उत्पतन्ति। तव शक्तिः सर्वतो व्याप्ता, अधस्तात् उपरिष्टात् च; तस्मात् उत्थाय, पर्वतराज, मम वचनं कुरु। रामस्य कार्यसिद्ध्यर्थं हनुमान् वानरव्याघ्रः त्वाम् उपैति। मम कर्तव्यं तस्य साहाय्यं, इक्ष्वाकवः पूज्याः मया, त्वया च अपि पूजार्हाः। सः कार्यं न विघ्न्येत, अतः सहाय्यं कुरु; कृत्यस्य परित्यागः साधूनाम् कोपाय भवेत्। जलात् उत्थाय, अयं वानरः त्वयि स्थित्वा विश्रान्तः भूत्वा पुनः गमिष्यति; एष अतिथिः, सम्माननीयः, प्लवतां श्रेष्ठः। स्वर्णशिखरैः, देवगन्धर्वसेवितैः, मम शिखरेषु हनुमान् विश्राम्यतु, ततः प्रस्थितुं शक्नुयात्। ककुत्स्थस्य दयां, सीताया विसर्जनं, वानराधिपतेः श्रमं च चिन्त्य, त्वं उत्थातुम् अर्हसि।’ एवं श्रुत्वा, स मैनाकः स्वर्णशिखरः शीघ्रं लवणाम्भसः निर्गत्य, महावृक्षलतावृतः, आकाशे प्रादुरभवत्। स सागरजलमुत्क्षिप्य, सूर्यः मेघानिव भित्त्वा, उच्चैः स्थितः। स पर्वतः सलिलच्छन्नः क्षणेन शिखराणि प्रकटयामास, सागरस्याज्ञया। तस्य जाम्बूनदस्वर्णशिखराणि, किन्नरमहोरगशोभितानि, अरुणोदयसमप्रभाणि, दिवम् आघ्रातुमिव आसीत्। तस्य शुद्धस्वर्णशिखरैः आकाशः सुवर्णदीप्त्या शस्त्रक्षेत्रमिव शोभते स्म। स शतसूर्यसमप्रभैः स्वर्णशिखरैः पर्वतराजः विराजते स्म। हनुमान् तं पर्वतं सहसा सागरमध्ये स्थितं दृष्ट्वा, ‘अयम् विघ्नः’ इति मेने। तदा स महाकपिः वेगवान् वायुवत् तं उच्चस्थं पर्वतं वक्षसा ताडितवान्, यथा वातः मेघमिव। तस्य पर्वतस्य वानरस्पर्शं ज्ञात्वा, मैनाकः हृष्टः निनादं चकार। तम् आकाशे समागच्छन्तं दृष्ट्वा, पर्वतराजः हर्षसंपन्नः वानरं वाक्यम् अब्रवीत्। स मानववपुर्धारयन् स्वशिखरे स्थित्वा, ‘वानरश्रेष्ठ! त्वया दुःसाध्यं कार्यं साधितम्। मम शिखरेषु अवतीर्य सुखेन विश्राम्य, ततः प्रस्थितुं त्वम् अर्हसि; रघुवंशजैर् अहं वृद्धः।’ इत्येवम् उवाच।