रामः सुमन्त्रं प्रीत्या समभाषत—“त्वयि मयि च परम भक्तिः मम विदिता, त्वं च स्वामिभक्तः; तव गमनस्य च कारणं शृणु, येन त्वां नगरं प्रति प्रेषयामि। यदा त्वं नगरं प्राप्स्यसि, तदा मम मातरः कैकेयी यथार्थतया वनं गतं रामं ज्ञास्यति। सा तु राज्ञी, मया वने स्थिते सन्तुष्टा, धर्मिष्ठं राजानं मिथ्यावादिनं न शङ्किष्यति। मम चेष्टा एषा—यद् मम मातर्याः कनिष्ठा पुत्रः भरतः सुरक्षितं समृद्धं राज्यं प्राप्नुयात्। मम च राज्ञश्च सुखार्थं त्वं रथेन सह नगरं प्रतिनिवर्तस्व; यथोचितं च सर्वेषां जनानां प्रति यथानिर्दिष्टं वद।” एवं उक्त्वा, रामः पुनः पुनः सारथिं सान्त्व्य, दृढनिश्चयेन गुहं प्रति वाक्यमिदम् उवाच—“गुह, न मे सम्यक् इह ग्राम्ये वने वासः; नूनं मया तपोवने वासः कर्तव्यः, एवं विधिः प्रकल्पितः। तस्मात् व्रतम् आश्रित्य, पितुः सीतायाः लक्ष्मणस्य च हितकाम्यया गच्छामि। जटाः कृत्वा गमिष्यामि; अतः वटस्य दुग्धम् आनय। गुहः शीघ्रं तद् दुग्धम् उपनीय रामाय अददात्। रामः तेन दुग्धेन आत्मनः लक्ष्मणस्य च जटाः कृत्वा, दीर्घबाहुः पुरुषव्याघ्रः तपस्विवेषं धारयामास। ततः तौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ वाल्कलधरौ जटामण्डलधरौ द्वौ मुनिसमानौ बभूवतुः। ततो रामः लक्ष्मणेन सह तपस्विपथम् आचरन्, व्रतम् आदाय, प्रियसखं गुहं इदं वचनम् उवाच—“गुह, त्वं सर्वदा जागरूकः भव, सैन्यकोशदुर्गजनसम्बन्धेषु; राज्यरक्षणं हि दुष्करतमम् इति।" इत्युक्त्वा, गुहं अभिवाद्य, इक्ष्वाकुवंशसम्भवः रामः शीघ्रं सीतया लक्ष्मणेन च सह अक्लिष्टः प्रतस्थे। तत्र, गङ्गातटस्थः इक्ष्वाकुनन्दनः तीव्रगामिनीं गङ्गां तरितुम् इच्छन् लक्ष्मणं इदं वचनम् उवाच—“पुरुषर्षभ, एषा नौका सज्जा; त्वं तस्यां आरुह्य, अनन्तरं सीतां सौम्यया सहाय्य यत्नेन आरोपय।” एवं भ्रातुः वचनम् आज्ञाय, लक्ष्मणः प्रतिरोधम् अकरोत् न; पूर्वं मैथिलीम् आरोप्य, पश्चात् स्वयम् आरोहन्। ततो ज्येष्ठो लक्ष्मणस्य भ्राता स्वयम् आरुरोह; निषादाधिपः गुहः स्वबान्धवान् प्रेरयामास। राघवः, महातेजाः, नावम् आरुह्य, ब्राह्मणक्षत्रिययोः विहितानि मंगलानि मन्त्रान् स्वहिताय जपन् आसीत्। शास्त्रविहितेन आचम्य सीतया लक्ष्मणेन च सह, प्रभासमानः प्रमुदितः च नदीं प्रणनाम। सुमन्त्रगुहसैन्येभ्यः च अभिवाद्य, रामः नावम् आरोह्य नाविकान् प्रेषयामास। ततः तैः प्रेरिता सा नौका, कुशलनाविकेन चालयमाना, उत्तमदण्डेन वेगेन त्वरया जलम् अतारयत्। यदा ते भागीरथ्याः मध्ये सम्प्राप्ताः, तदा निर्दोषा वैदेही कृताञ्जलिः नदीं प्रति इदं वचनम् उवाच—“एष दशरथस्य पुत्रः, महात्मा बुद्धिमान्; स त्वया रक्ष्यमाणः, हे गङ्गे, पितुः आदेशं सम्यक् निर्वर्तयेत्। चतुर्दश वर्षाणि वनवासं कृत्वा भ्रात्रा सह मया च सह पुनः प्रतिनिवर्तिष्यति। तदा, भगवति शुभे गङ्गे, मम सकलकामसमृद्धये, अहम् आनन्देन त्वां पूजयिष्यामि। त्रिपथगे त्वं ब्रह्मलोकदर्शिनी; सागरपत्नी च अस्मिन्लोके दृश्यसे। तस्मात् त्वां नमस्कृत्य स्तौमि, शुभे, यदा पुरुषसिंहः सुरक्षितः राज्यं पुनः प्राप्य प्रतिनिवर्तते। शतसहस्रं गवां वस्त्राणि सुमिष्टान्नानि ब्राह्मणेभ्यः दास्यामि तव प्रीत्यर्थम्। सहस्रकलशैः सुरासमेतैः मांसशाल्यन्नैः च त्वां भक्त्या पूजयिष्यामि, यदा नगरं प्रतिनिवर्तिष्यामि। ये देवाः तव तटे निवसन्ति, ये च तीर्थदेवताः, सर्वान् एव अहम् पूजयिष्यामि। पुनः बाहुसम्पन्नेन पत्या भ्रात्रा च सह, अहम् अयोध्यां पुनः प्रविशेयम्, हे अनघे।” एवं कथयन्ती सीता शीघ्रं गङ्गायाः दक्षिणं तटं समुपेयाय। तटं प्राप्य, नरशार्दूलः रामः नावं परित्यज्य भ्रात्रा वैदेह्या च सह प्रतस्थे। ततः महाबाहुः सौमित्रिं प्रियं पुत्रं इदं वचनम् उवाच—“जनसमाजे वा एकान्ते वा, अस्माकं रक्षणे त्वया सदा जागरूकता कार्या। विशेषतः अरण्ये दृष्ट्यदृष्टेषु स्थानेषु रक्षणं नूनं कर्तव्यम्। त्वं पुरस्तात् गच्छ, सौमित्रे, सीता च त्वाम् अनुयातु। अहम् पश्चात् गच्छन् युवां सीतां च रक्षिष्ये। अद्य वैदेही प्रथमं वनदुःखम् अनुभविष्यति। कृत्यं किञ्चित् कालेन एव सिद्ध्यति; अद्य वैदेही नूनं वनवासदुःखं जानीष्यति। अद्य सा जनशून्यं, क्षेत्रवनरहितं, क्लेशप्रचुरं, गह्वराणि युक्तं वनं प्रवेक्ष्यति।” रामस्य वचनं श्रुत्वा लक्ष्मणः अग्रे प्रतस्थे; ततो राघवः सीतां अनुसृत्य, रघुवंशस्य वर्धनः, अन्वगच्छत्।